જળકમળ છાંડી જાને બાળા, સ્વામી અમારો જાગશે
જાગશે, તને મારશે, મને બાળ હત્યા લાગશે
કહે રે બાળક તું મારગ ભૂલ્યો, કે તારા વેરીએ વળાવિયો
નિશ્ચે તારો કાળ જ ખૂટ્યો, અહીંયા તે શીદ આવિયો
નથી નાગણ હું મારગ ભૂલ્યો, નથી મારા વેરીએ વળાવિયો
મથુરા નગરીમાં જુગટુ રમતાં, નાગનું શીશ હું હારિયો
રંગે રૂડો રૂપે પૂરો, દિસંતો કોડીલો કોડામણો,
તારી માતાએ કેટલા જનમ્યાં, તેમાં તું અળખામણો
મારી માતાએ બેઉ જનમ્યાં, તેમાં હું નટવર નાનડો
જગાડ તારા નાગને, મારું નામ કૃષ્ણ કહાનડો
લાખ સવાનો મારો હાર આપું, આપું રે તુજને દોરીઓ
એટલું મારા નાગથી છાનું આપું, કરીને તુજને ચોરીઓ
શું કરું નાગણ હાર તારો, શું કરું તારો દોરીઓ
શાને કાજે નાગણ તારે, કરવી ઘરમાં ચોરીઓ
ચરણ ચાંપી મૂછ મરડી, નાગણે નાગ જગાડિયો,
ઉઠોને બળવંત કોઈ, બારણે બાળક આવિયો
બેઉ બળિયા બાથે વળગિયા, શ્રીકૃષ્ણે કાળીનાગ નાથિયો
સહસ્ત્ર ફેણાં ફુંફવે જેમ, ગગન ગાજે હાથિયો
નાગણ સૌ વિલાપ કરે કે, નાગને બહુ દુઃખ આપશે
મથુરા નગરીમાં લઈ જશે, પછી નાગનું શીશ કાપશે
બેઉ કર જોડી વીનવે, સ્વામી ! મૂકો અમારા કંથને
અમે અપરાધી કાંઈ ન સમજ્યાં, ન ઓળખ્યાં ભગવંતને
થાળ ભરીને શગ મોતીડે, શ્રીકૃષ્ણને રે વધાવિયો
નરસૈંયાના નાથ પાસેથી, નાગણે નાગ છોડાવિયો
जळकमळ छांडी जाने बाळा, स्वामी अमारो जागशे
जागशे, तने मारशे, मने बाळ हत्या लागशे
कहे रे बाळक तुं मारग भूल्यो, के तारा वेरीए वळावियो
निश्चे तारो काळ ज खूट्यो, अहींया ते शीद आवियो
नथी नागण हुं मारग भूल्यो, नथी मारा वेरीए वळावियो
मथुरा नगरीमां जुगटु रमतां, नागनुं शीश हुं हारियो
रंगे रूडो रूपे पूरो, दिसंतो कोडीलो कोडामणो,
तारी माताए केटला जनम्यां, तेमां तुं अळखामणो
मारी माताए बेउ जनम्यां, तेमां हुं नटवर नानडो
जगाड तारा नागने, मारुं नाम कृष्ण कहानडो
लाख सवानो मारो हार आपुं, आपुं रे तुजने दोरीओ
एटलुं मारा नागथी छानुं आपुं, करीने तुजने चोरीओ
शुं करुं नागण हार तारो, शुं करुं तारो दोरीओ
शाने काजे नागण तारे, करवी घरमां चोरीओ
चरण चांपी मूछ मरडी, नागणे नाग जगाडियो,
उठोने बळवंत कोई, बारणे बाळक आवियो
बेउ बळिया बाथे वळगिया, श्रीकृष्णे काळीनाग नाथियो
सहस्त्र फेणां फुंफवे जेम, गगन गाजे हाथियो
नागण सौ विलाप करे के, नागने बहु दुःख आपशे
मथुरा नगरीमां लई जशे, पछी नागनुं शीश कापशे
बेउ कर जोडी वीनवे, स्वामी ! मूको अमारा कंथने
अमे अपराधी कांई न समज्यां, न ओळख्यां भगवंतने
थाळ भरीने शग मोतीडे, श्रीकृष्णने रे वधावियो
नरसैंयाना नाथ पासेथी, नागणे नाग छोडावियो
Jalkamal chhandi jane bala, svami amaro jagshe,
jagshe, tane marshe, mane bal hatya lagshe.
Kahe re balak tun marag bhulyo, ke tara veriye valaviyo,
nishche taro kal ja khutyo, ahinya te shid aviyo.
Nathi nagan hun marag bhulyo, nathi mara veriye valaviyo,
Mathura nagri man jugatun ramtan, nagnun shish hun hariyo.
Range rudo rupe puro, disanto kodilo kodamano,
tari matae ketla janamyan, teman tun alkhamano.
Mari matae beu janamyan, teman hun Natvar nanado,
jagad tara nagne, marun nam Krishna Kahanado.
Lakh savano maro har apun, apun re tujne dorio,
etlun mara nagthi chhanun apun, karine tujne chorio.
Shun karun nagan har taro, shun karun taro dorio,
shane kaje nagan tare, karvi ghar man chorio.
Charan chanpi muchh mardi, nagne nag jagadiyo,
uthone balvant koi, barne balak aviyo.
Beu baliya bathe valagiya, Shrikrishne Kalinag nathiyo,
sahastra phenan phunphave jem, gagan gaje hathiyo.
Nagan sau vilap kare ke, nagne bahu dukh apshe,
Mathura nagri man lai jashe, pachhi nagnun shish kapshe.
Beu kar jodi vinave, svami! muko amara kanthne,
ame aparadhi kanin na samajyan, na olakhyan Bhagvantne.
Thal bharine shag motide, Shrikrishnane re vadhaviyo,
Narsainyana nath pasethi, nagne nag chhodaviyo.
Meaning
“Leave the water and the lotuses and go, child! My lord will wake. He will wake and kill you, and the sin of killing a child will fall on me.
Tell me, child, have you lost your way, or did an enemy send you here? Surely your time has run out; why else have you come?”
“No, serpent-wife, I have not lost my way, nor did an enemy send me. Playing a game of chance in Mathura, I lost a wager: the serpent’s head.”
“You are fair of colour and perfect of form, a darling child. How many did your mother bear, that you are the unwanted one?”
“My mother bore two of us, and I am the little dancer among them. Wake your serpent: my name is Krishna, Kahan.”
“I will give you my necklace worth a lakh and a quarter, and my waist-cord too; I will give them secretly, hidden from my serpent.”
“What would I do with your necklace, serpent-wife, or your waist-cord? Why should you steal from your own house?”
Pressing his feet and twisting his whiskers, the serpent-wife woke the serpent: “Get up, mighty one! A boy has come to the door.”
The two strong ones grappled; Shri Krishna subdued the serpent Kaliya. His thousand hoods hissed, and the sky thundered as at an elephant’s roar.
All the serpent-wives wept: “He will hurt our lord badly; he will take him to Mathura and cut off his head.”
With folded hands they begged: “Lord, release our husband. We are at fault; we did not understand, we did not recognise Bhagwan.”
Filling a plate with pearls, they welcomed Shri Krishna with honour; and from Narsinh’s Lord the serpent-wives won their husband’s release.
About this bhajan
The Kaliya-daman leela of the Bhagavata, told by Narsinh Mehta as a lively conversation at the edge of the Yamuna. The serpent’s wives try to send the little boy away, offer him jewels, and only later realise whom they have been scolding. Gujarati children recite it in school, and it is danced as a garba during Navratri. The text follows the version given on Gujarati Wikisource under the title “Nagdaman”.
Narsinh Mehta, Nagdaman; text as on Gujarati Wikisource (version given there; also in Bruhad Kavyadohan, vol. 1)