अध्याय 7: यमुना में श्रीकृष्ण द्वारा कालिय-दमन

एकदा तु विना रामं कृष्णो वृंदावनं ययौ
विचचार वृतो गोपैर्वन्यपुष्पस्रगुज्ज्वलः

ekadā tu vinā rāmaṃ kṛṣṇo vṛṃdāvanaṃ yayau
vicacāra vṛto gopairvanyapuṣpasragujjvalaḥ

स जगामाथ कालिंदीं लोलकल्लोलशालिनीम्
तीरसंलग्नफेनौघैर्हसंतीमिव सर्वतः

sa jagāmātha kāliṃdīṃ lolakallolaśālinīm
tīrasaṃlagnaphenaughairhasaṃtīmiva sarvataḥ

तस्याश्चातिमहाभीमं विषाग्निश्रितवारिणम्
ह्रदं कालीयनागस्य ददर्शातिविभीषणम्

tasyāścātimahābhīmaṃ viṣāgniśritavāriṇam
hradaṃ kālīyanāgasya dadarśātivibhīṣaṇam

विषाग्निना प्रसरता दग्धतीरमहीरुहम्
वाताहतांबुविक्षेपस्पर्शदग्धविहंगमम्

viṣāgninā prasaratā dagdhatīramahīruham
vātāhatāṃbuvikṣepasparśadagdhavihaṃgamam

तमतीव महारौद्रं मृत्युवक्त्रमिवापरम्
विलोक्य चिंतयामास भगवान्मधुसूदनः

tamatīva mahāraudraṃ mṛtyuvaktramivāparam
vilokya ciṃtayāmāsa bhagavānmadhusūdanaḥ

अस्मिन्वसति दुष्टात्मा कालीयोऽसौ विषायुधः
यो मया निर्जितस्त्यक्त्वा दुष्टो गच्छेत्पयोनिधिम्

asminvasati duṣṭātmā kālīyo'sau viṣāyudhaḥ
yo mayā nirjitastyaktvā duṣṭo gacchetpayonidhim

तेनेयं दूषिता सर्वा यमुना सागरंगमा
न नरैर्गोधनैश्चापि तृषार्त्तैरुपभुज्यते

teneyaṃ dūṣitā sarvā yamunā sāgaraṃgamā
na narairgodhanaiścāpi tṛṣārttairupabhujyate

तदस्य नागराजस्य कर्त्तव्यो निग्रहो मया
निस्त्रासास्तु सुखं येन चरेयुर्व्रजवासिनः

tadasya nāgarājasya karttavyo nigraho mayā
nistrāsāstu sukhaṃ yena careyurvrajavāsinaḥ

एतदर्थं तु लोकेस्मिन्नवतारः कृतो मया
यदेषामुत्पथस्थानां कार्या शांतिर्दुरात्मनाम्

etadarthaṃ tu lokesminnavatāraḥ kṛto mayā
yadeṣāmutpathasthānāṃ kāryā śāṃtirdurātmanām

तदेतं नातिदूरस्थं कदंबमुरुशाखिनम्
अधिरुह्य पतिष्यामि ह्रदेऽस्मिन्ननिलाशिनः

tadetaṃ nātidūrasthaṃ kadaṃbamuruśākhinam
adhiruhya patiṣyāmi hrade'sminnanilāśinaḥ

इत्थं विचिंत्य बद्धा च गाढं परिकरं ततः
निपपात ह्रदे तत्र नागराजस्य वेगतः

itthaṃ viciṃtya baddhā ca gāḍhaṃ parikaraṃ tataḥ
nipapāta hrade tatra nāgarājasya vegataḥ

तेनातिपतता तत्र क्षोभितस्स महाह्रदः
अत्यर्थं दूरजातांस्तु समसिंचन्महीरुहान्

tenātipatatā tatra kṣobhitassa mahāhradaḥ
atyarthaṃ dūrajātāṃstu samasiṃcanmahīruhān

ते हि दुष्टविषज्वालातप्तांबुपवनोक्षिताः
जज्वलुः पादपास्सद्यो ज्वालाव्याप्तदिगंतराः

te hi duṣṭaviṣajvālātaptāṃbupavanokṣitāḥ
jajvaluḥ pādapāssadyo jvālāvyāptadigaṃtarāḥ

आस्फोटयामास तदा कृष्णो नागह्रदे भुजम्
तच्छब्दश्रवणाच्चाशु नागराजोऽभ्युपागमत्

āsphoṭayāmāsa tadā kṛṣṇo nāgahrade bhujam
tacchabdaśravaṇāccāśu nāgarājo'bhyupāgamat

आताम्रनयनः कोपाद्विषज्वालाकुलैर्मुखैः
वृतो महाविषैश्चान्यैरुरगैरनिलाशनैः

ātāmranayanaḥ kopādviṣajvālākulairmukhaiḥ
vṛto mahāviṣaiścānyairuragairanilāśanaiḥ

नागपत्न्यश्च शतशो हारिहारोपशोभिताः
प्रकंपिततनुक्षेपचलत्कुंतलकांतयः

nāgapatnyaśca śataśo hārihāropaśobhitāḥ
prakaṃpitatanukṣepacalatkuṃtalakāṃtayaḥ

ततः प्रवेष्टितस्सर्पैस्स कृष्णे भोगबंधनैः
ददंशुस्तेऽपि तं कृष्णं विषज्वालाकुलैर्मुखैः

tataḥ praveṣṭitassarpaissa kṛṣṇe bhogabaṃdhanaiḥ
dadaṃśuste'pi taṃ kṛṣṇaṃ viṣajvālākulairmukhaiḥ

तं तत्र पतितं दृष्ट्वा सर्पभोगैर्निपीडितम्
गोपा व्रजमुपागम्य चुक्रुशुः शोकलालसाः

taṃ tatra patitaṃ dṛṣṭvā sarpabhogairnipīḍitam
gopā vrajamupāgamya cukruśuḥ śokalālasāḥ

एष मोहं गतः कृष्णो मग्नौ वै कालियह्रदे
भक्ष्यते नागराजेन तमागच्छत पश्यत

eṣa mohaṃ gataḥ kṛṣṇo magnau vai kāliyahrade
bhakṣyate nāgarājena tamāgacchata paśyata

तच्छ्रुत्वा तत्र ते गोपा वज्रपा तोपमं वचः
गोप्यश्च त्वरिता जग्मुर्यशोदाप्रमुखा ह्रदम्

tacchrutvā tatra te gopā vajrapā topamaṃ vacaḥ
gopyaśca tvaritā jagmuryaśodāpramukhā hradam

हाहा क्वासाविति जनो गोपीनामतिविह्वलः
यशोदया समं भ्रान्तो द्रु तप्रस्खलितं ययौ

hāhā kvāsāviti jano gopīnāmativihvalaḥ
yaśodayā samaṃ bhrānto dru tapraskhalitaṃ yayau

नंदगोपश्च गोपाश्च रामश्चाद्भुतविक्रमः
त्वरितं यमुनां जग्मुः कृष्णदर्शनलालसाः

naṃdagopaśca gopāśca rāmaścādbhutavikramaḥ
tvaritaṃ yamunāṃ jagmuḥ kṛṣṇadarśanalālasāḥ

ददृशुश्चापि ते तत्र सर्पराजवशंगतम्
निष्प्रयत्नीकृतं कृष्णं सर्पभोगविवेष्टितम्

dadṛśuścāpi te tatra sarparājavaśaṃgatam
niṣprayatnīkṛtaṃ kṛṣṇaṃ sarpabhogaviveṣṭitam

नंदगोपोपि निश्चेष्टो न्यस्य पुत्रमुखे दृशम्
यशोदा च महाभागा बभूव मुनिसत्तम

naṃdagopopi niśceṣṭo nyasya putramukhe dṛśam
yaśodā ca mahābhāgā babhūva munisattama

गोप्यस्त्वन्या रुदंत्यश्च ददृशुः शोककातराः
प्रोचुश्च केशवं प्रीत्या भयकातर्यगद्गदम्

gopyastvanyā rudaṃtyaśca dadṛśuḥ śokakātarāḥ
procuśca keśavaṃ prītyā bhayakātaryagadgadam

सर्वा यशोदया सार्द्धं विशामोत्र महाह्रदम्
सर्पराजस्य नो गंतुमस्माभिर्युज्यते व्रजम्

sarvā yaśodayā sārddhaṃ viśāmotra mahāhradam
sarparājasya no gaṃtumasmābhiryujyate vrajam

दिवसः को विना सूर्यं विना चंद्रे ण का निशा
विना वृषेण का गावो विना कृष्णेन को व्रजः

divasaḥ ko vinā sūryaṃ vinā caṃdre ṇa kā niśā
vinā vṛṣeṇa kā gāvo vinā kṛṣṇena ko vrajaḥ

विनाकृता न यास्यामः कृष्णेनानेन गोकुलम्
अरम्यं नातिसेव्यं च वारिहीनं यथा सरः

vinākṛtā na yāsyāmaḥ kṛṣṇenānena gokulam
aramyaṃ nātisevyaṃ ca vārihīnaṃ yathā saraḥ

यत्र नेंदीवरश्यामकायकांतिरयं हरिः
तेनापि पातुर्वासेन रतिरस्तीति विस्मयः

yatra neṃdīvaraśyāmakāyakāṃtirayaṃ hariḥ
tenāpi pāturvāsena ratirastīti vismayaḥ

उत्फुल्लपंकजदलस्पष्टकांतिविलोचनम्
अपश्यंतो हरिं दीनाः कथं गोष्ठे भविष्यथ

utphullapaṃkajadalaspaṣṭakāṃtivilocanam
apaśyaṃto hariṃ dīnāḥ kathaṃ goṣṭhe bhaviṣyatha

अत्यंतमधुरालापहृताश्षोमनोरथम्
न विना पुंडरीकाक्षं यास्यामो नंदगोकुलम्

atyaṃtamadhurālāpahṛtāśṣomanoratham
na vinā puṃḍarīkākṣaṃ yāsyāmo naṃdagokulam

भोगेनावेष्टितस्यापि सर्पराजस्य पश्यत
स्मितशोभिमुखं गोप्यः कृष्णस्यास्मद्विलोकने

bhogenāveṣṭitasyāpi sarparājasya paśyata
smitaśobhimukhaṃ gopyaḥ kṛṣṇasyāsmadvilokane

इति गोपीवचः श्रुत्वा रौहिणेयो महाबलः
गोपांश्च त्रासविधुरान्विलोक्य स्तिमितेक्षणान्

iti gopīvacaḥ śrutvā rauhiṇeyo mahābalaḥ
gopāṃśca trāsavidhurānvilokya stimitekṣaṇān

नंदं च दीनमत्यर्थं न्यस्तदृष्टिं सुतानने
मूर्च्छाकुलां यशोदां च कृष्णमाहात्मसंज्ञया

naṃdaṃ ca dīnamatyarthaṃ nyastadṛṣṭiṃ sutānane
mūrcchākulāṃ yaśodāṃ ca kṛṣṇamāhātmasaṃjñayā

किमिदं देवदेवेश भावोऽयं मानुषस्त्वया
व्यज्यतेत्यंतमात्मानं किमनंतं न वोत्सि यत्

kimidaṃ devadeveśa bhāvo'yaṃ mānuṣastvayā
vyajyatetyaṃtamātmānaṃ kimanaṃtaṃ na votsi yat

त्वमेव जगतो नाभिरराणामिव संश्रयः
कर्त्तापहर्त्ता पाता च त्रैलोक्यं त्वं त्रयीमयः

tvameva jagato nābhirarāṇāmiva saṃśrayaḥ
karttāpaharttā pātā ca trailokyaṃ tvaṃ trayīmayaḥ

सेंद्रै रुद्रा ग्निवसुभिरादित्यैर्मरुदश्विभिः
चिंत्यसे त्वमचिंत्यात्मन् समस्तैश्चैव योगिभिः

seṃdrai rudrā gnivasubhirādityairmarudaśvibhiḥ
ciṃtyase tvamaciṃtyātman samastaiścaiva yogibhiḥ

जगत्यर्थं जगन्नाथ भारावतरणेच्छया
अवतीर्णोऽसि मर्त्येषु तवांशश्चाहमग्रजः

jagatyarthaṃ jagannātha bhārāvataraṇecchayā
avatīrṇo'si martyeṣu tavāṃśaścāhamagrajaḥ

मनुष्यलीलां भगवन् भजता भवता सुराः
विडम्बयन्तस्त्वल्लीलां सर्व एव सहासते

manuṣyalīlāṃ bhagavan bhajatā bhavatā surāḥ
viḍambayantastvallīlāṃ sarva eva sahāsate

अवतार्य भवान्पूर्वं गोकुले तु सुरांगनाः
क्रीडार्थमात्मनः पश्चादवर्तीर्णोऽसि शाश्वत

avatārya bhavānpūrvaṃ gokule tu surāṃganāḥ
krīḍārthamātmanaḥ paścādavartīrṇo'si śāśvata

अत्रावतीर्णयोः कृष्ण गोपा एव हि बांधवाः
गोप्यश्च सीदतः कस्मादेतान्बंधूनुपेक्षसे

atrāvatīrṇayoḥ kṛṣṇa gopā eva hi bāṃdhavāḥ
gopyaśca sīdataḥ kasmādetānbaṃdhūnupekṣase

दर्शितो मानुषो भावो दर्शितं बालचापलम्
तदयं दम्यतां कृष्ण दुष्टात्मा दशनायुधः

darśito mānuṣo bhāvo darśitaṃ bālacāpalam
tadayaṃ damyatāṃ kṛṣṇa duṣṭātmā daśanāyudhaḥ

इति संस्मारितः कृष्णः स्मितभिन्नोष्ठसंपुटः
आस्फोट्य मोचयामास स्वदेहं भोगिबंधनात्

iti saṃsmāritaḥ kṛṣṇaḥ smitabhinnoṣṭhasaṃpuṭaḥ
āsphoṭya mocayāmāsa svadehaṃ bhogibaṃdhanāt

आनम्य चापि हस्ताभ्यामुभाभ्यां मध्यमं शिरः
आरुह्याभुग्नशिरसः प्रणनर्त्तोरुविक्रमः

ānamya cāpi hastābhyāmubhābhyāṃ madhyamaṃ śiraḥ
āruhyābhugnaśirasaḥ praṇanarttoruvikramaḥ

प्राणाः फणेऽभवंश्चास्य कृष्णस्यांघ्रिनिकुट्टनैः
यत्रोन्नतिं च कुरुते ननामास्य ततश्शिरः

prāṇāḥ phaṇe'bhavaṃścāsya kṛṣṇasyāṃghrinikuṭṭanaiḥ
yatronnatiṃ ca kurute nanāmāsya tataśśiraḥ

मूर्च्छामुपाययौ भ्रांत्या नागः कृष्णस्य रेचकैः
दंडपातनिपातेन ववाम रुधिरं बहु

mūrcchāmupāyayau bhrāṃtyā nāgaḥ kṛṣṇasya recakaiḥ
daṃḍapātanipātena vavāma rudhiraṃ bahu

तं विभुग्नशिरोग्रीवमास्येभ्यस्स्रुतशोणितम्
विलोक्य करुणं जग्मुस्तत्पत्न्यो मधुसूदनम्

taṃ vibhugnaśirogrīvamāsyebhyassrutaśoṇitam
vilokya karuṇaṃ jagmustatpatnyo madhusūdanam

ज्ञातोऽसि देवदेवेश सर्वज्ञस्त्वमनुत्तमः
परं ज्योतिरचिंत्यं यत्तदंशः परमेश्वरः

jñāto'si devadeveśa sarvajñastvamanuttamaḥ
paraṃ jyotiraciṃtyaṃ yattadaṃśaḥ parameśvaraḥ

न समर्थाः सुरास्स्तोतुं यमनन्यभवं विभुम्
स्वरूपवर्णनं तस्य कथं योषित्करिष्यति

na samarthāḥ surāsstotuṃ yamananyabhavaṃ vibhum
svarūpavarṇanaṃ tasya kathaṃ yoṣitkariṣyati

यस्याऽखिलमहीर्व्योमजलाग्निपवनात्मकम्
ब्रह्मांडमल्पकाल्पांशः स्तोष्यामस्तं कथं वयम्

yasyā'khilamahīrvyomajalāgnipavanātmakam
brahmāṃḍamalpakālpāṃśaḥ stoṣyāmastaṃ kathaṃ vayam

यमतो न विदुर्नित्यं यत्स्वरूपं हि योगिनः
परमार्थमणोरल्पं स्थूलात्स्थूलं नताः स्म तम्

yamato na vidurnityaṃ yatsvarūpaṃ hi yoginaḥ
paramārthamaṇoralpaṃ sthūlātsthūlaṃ natāḥ sma tam

न यस्य जन्मने धाता यस्य चांताय नांतकः
स्थितिकर्त्ता न चान्योस्ति यस्य तस्मै नमस्सदा

na yasya janmane dhātā yasya cāṃtāya nāṃtakaḥ
sthitikarttā na cānyosti yasya tasmai namassadā

कोपः स्वल्पोऽपि ते नास्ति स्थितिपालनमेव ते
कारणं कालियस्यास्य दमने श्रूयतां वचः

kopaḥ svalpo'pi te nāsti sthitipālanameva te
kāraṇaṃ kāliyasyāsya damane śrūyatāṃ vacaḥ

स्त्रियोनुकंप्यास्साधूनां मूढा दीनाश्च जंतवः
यतस्ततोस्य दीनस्य क्षम्यतां क्षमतांवर

striyonukaṃpyāssādhūnāṃ mūḍhā dīnāśca jaṃtavaḥ
yatastatosya dīnasya kṣamyatāṃ kṣamatāṃvara

समस्त जगदाधारो भवानल्पबलः फणी
त्वत्पादपीडितो जह्यान्मुहूर्त्तार्द्धेन जीवितम्

samasta jagadādhāro bhavānalpabalaḥ phaṇī
tvatpādapīḍito jahyānmuhūrttārddhena jīvitam

पन्नगोल्पवीर्योऽयं क्व भवान्भुवनाश्रयः
प्रीतिद्वेषौ समोत्कृष्टगोचरौ भवतोऽव्यय

pannagolpavīryo'yaṃ kva bhavānbhuvanāśrayaḥ
prītidveṣau samotkṛṣṭagocarau bhavato'vyaya

ततः कुरु जगत्स्वामिन्प्रसादमवसीदतः
प्राणांस्त्यजति नागोऽयं भर्तृभिक्षा प्रदीयताम्

tataḥ kuru jagatsvāminprasādamavasīdataḥ
prāṇāṃstyajati nāgo'yaṃ bhartṛbhikṣā pradīyatām

भुवनेश जगन्नाथ महापुरुषपूर्वज
प्राणांस्त्यजति नागोऽयं भर्तृभिक्षां प्रयच्छ नः

bhuvaneśa jagannātha mahāpuruṣapūrvaja
prāṇāṃstyajati nāgo'yaṃ bhartṛbhikṣāṃ prayaccha naḥ

वेदांतवेद्य देवेश दुष्टदैत्यनिबर्हण
प्राणांस्त्यजति नागोऽयं भर्तृभिक्षा प्रदीयताम्

vedāṃtavedya deveśa duṣṭadaityanibarhaṇa
prāṇāṃstyajati nāgo'yaṃ bhartṛbhikṣā pradīyatām

इत्युक्ते ताभिराश्वस्य क्लांतदेहोपि पन्नगः
प्रसीद देवदेवेति प्राह वाक्यं शनैः शनैः

ityukte tābhirāśvasya klāṃtadehopi pannagaḥ
prasīda devadeveti prāha vākyaṃ śanaiḥ śanaiḥ

तवाष्टगुणमैश्वर्यं नाथ स्वाभाविकं परम्
निरस्तातिशयं यस्य तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

tavāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ nātha svābhāvikaṃ param
nirastātiśayaṃ yasya tasya stoṣyāmi kinnvaham

त्वं परस्त्वं पस्याद्यः परं त्वत्तः परात्मक
परस्मात्परमो यस्त्वं तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

tvaṃ parastvaṃ pasyādyaḥ paraṃ tvattaḥ parātmaka
parasmātparamo yastvaṃ tasya stoṣyāmi kinnvaham

यस्माद्ब्रह्मा च रुद्रश्च चंद्रेद्रं मरुदश्विनः
वसवश्च सहादित्यैस्तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

yasmādbrahmā ca rudraśca caṃdredraṃ marudaśvinaḥ
vasavaśca sahādityaistasya stoṣyāmi kinnvaham

एकावयवसूक्ष्मांशो यस्यैतदखिलं जगत्
कल्पनावयवस्यांशस्तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

ekāvayavasūkṣmāṃśo yasyaitadakhilaṃ jagat
kalpanāvayavasyāṃśastasya stoṣyāmi kinnvaham

सदसद्रू पिणो यस्य ब्रह्माद्यास्त्रिश्श्वोराः
परमार्थं न जानंति तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

sadasadrū piṇo yasya brahmādyāstriśśvorāḥ
paramārthaṃ na jānaṃti tasya stoṣyāmi kinnvaham

ब्रह्माद्यैरर्चिते यस्तु गंधपुष्पानुलेपनैः
नंदनादिसमुद्भूतैस्सोर्च्यते वा कथं मया

brahmādyairarcite yastu gaṃdhapuṣpānulepanaiḥ
naṃdanādisamudbhūtaissorcyate vā kathaṃ mayā

यस्यावताररूपाणि देवराजस्सदार्च्चति
न वेत्ति परमं रूपं सोऽर्च्यते वा कथं मया

yasyāvatārarūpāṇi devarājassadārccati
na vetti paramaṃ rūpaṃ so'rcyate vā kathaṃ mayā

विषयेभ्यस्समावृत्त्य सर्वाक्षाणि च योगिनः
यमर्चयंति ध्यानेन सोऽर्च्यते वा कथं मया

viṣayebhyassamāvṛttya sarvākṣāṇi ca yoginaḥ
yamarcayaṃti dhyānena so'rcyate vā kathaṃ mayā

हृदि संकल्प्य यद्रूपं ध्यानेनार्चंति योगिनः
भावपुष्पादिना नाथः सोर्च्यते वा कथं मया

hṛdi saṃkalpya yadrūpaṃ dhyānenārcaṃti yoginaḥ
bhāvapuṣpādinā nāthaḥ sorcyate vā kathaṃ mayā

सोऽहं ते देवदेवेश नार्चनादौ स्तुतौ न च
सामर्थ्यवान् कृपामात्रमनोवृत्तिः प्रसीद मे

so'haṃ te devadeveśa nārcanādau stutau na ca
sāmarthyavān kṛpāmātramanovṛttiḥ prasīda me

सर्पजातिरियं क्रुरा यस्यां जातोस्मि केशव
तत्स्वभावोऽयमत्रास्ति नापराधो ममाच्युत

sarpajātiriyaṃ krurā yasyāṃ jātosmi keśava
tatsvabhāvo'yamatrāsti nāparādho mamācyuta

सृज्यते भवता सर्वं तथा संह्रीयते जगत्
जातिरूपस्वभावाश्च सृज्यंते सृजता त्वया

sṛjyate bhavatā sarvaṃ tathā saṃhrīyate jagat
jātirūpasvabhāvāśca sṛjyaṃte sṛjatā tvayā

यथाहं भवता सृष्टो जात्या रूपेण चेश्वर
स्वभावेन च साधुत्वं तथेदं चेष्टितं मया

yathāhaṃ bhavatā sṛṣṭo jātyā rūpeṇa ceśvara
svabhāvena ca sādhutvaṃ tathedaṃ ceṣṭitaṃ mayā

यद्यन्यथा प्रवर्त्तेयं देवदेव ततो मयि
न्याय्यो दण्डनिपातो वै तवैव वचनं यथा

yadyanyathā pravartteyaṃ devadeva tato mayi
nyāyyo daṇḍanipāto vai tavaiva vacanaṃ yathā

तथाप्यज्ञे जगत्स्वामिन्दंडं पातितवान्मयि
स श्लाघ्योयं दंडस्त्वत्तो मे नान्यतो वरः

tathāpyajñe jagatsvāmindaṃḍaṃ pātitavānmayi
sa ślāghyoyaṃ daṃḍastvatto me nānyato varaḥ

हतवीर्यो हतविषो दमितोऽहं त्वयाऽच्युत
जीवितं दीयतामेकमाज्ञापय करोमि किम्

hatavīryo hataviṣo damito'haṃ tvayā'cyuta
jīvitaṃ dīyatāmekamājñāpaya karomi kim

नात्र स्थेयं त्वया सर्प कदाचिद्यमुनाजले
सपुत्रपरिवारस्त्वं समुद्र सलिलं व्रज

nātra stheyaṃ tvayā sarpa kadācidyamunājale
saputraparivārastvaṃ samudra salilaṃ vraja

मत्पदानि च ते सर्प दृष्ट्वा मूर्द्धनि सागरे
गरुडः पन्नगरिपुस्त्वयि न प्रहरिष्यति

matpadāni ca te sarpa dṛṣṭvā mūrddhani sāgare
garuḍaḥ pannagaripustvayi na prahariṣyati

इत्युक्त्वा सर्पराजं तं मुमोच भगवान्हरिः
प्रणम्य सोपि कुष्णाय जगाम पयसां निधिम्

ityuktvā sarparājaṃ taṃ mumoca bhagavānhariḥ
praṇamya sopi kuṣṇāya jagāma payasāṃ nidhim

पश्यतां सर्वभूतानां सभृत्यसुतबांधवः
समस्तभार्यासहितः परित्यज्य स्वकं ह्रदम्

paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ sabhṛtyasutabāṃdhavaḥ
samastabhāryāsahitaḥ parityajya svakaṃ hradam

गते सर्पे परिष्वज्य मृतं पुनरिवागतम्
गोपा मूर्द्धनि हार्देन सिषिचुर्नेत्रजैर्जलैः

gate sarpe pariṣvajya mṛtaṃ punarivāgatam
gopā mūrddhani hārdena siṣicurnetrajairjalaiḥ

कृष्णमक्लिष्टकर्माणमन्ये विस्मितचेतसः
तुष्टुवुर्मुदिता गोपा दृष्ट्वा शिवजलां नदीम्

kṛṣṇamakliṣṭakarmāṇamanye vismitacetasaḥ
tuṣṭuvurmuditā gopā dṛṣṭvā śivajalāṃ nadīm

गीयमानः स गोपीभिश्चारितैस्साधुचेष्टितैः
संस्तूयमानो गोपैश्च कृष्णो व्रजमुपागमत्

gīyamānaḥ sa gopībhiścāritaissādhuceṣṭitaiḥ
saṃstūyamāno gopaiśca kṛṣṇo vrajamupāgamat