Amsha 5

Chapter 7: Shri Krishna subdues Kaliya in the Yamuna

इति श्रीविष्णुमहापुराणे पंचमांशो सप्तमोऽध्यायः ॥

83 verses · 7 of 38

What happens in this chapter

Shri Krishna subdues Kaliya in the Yamuna

One day Krishna goes into the forest without Rama and comes to a pool of the Yamuna where the serpent Kaliya lives, its water so poisoned that trees on the bank wither and passing birds fall dead. Resolving to drive him out, Krishna tightens His waistband and leaps in. The serpents coil round Him and bite. The cowherds run crying to the vraja, and Yashoda and the gopis rush to the bank, ready to enter the pool rather than go home without Him. Balarama reminds Krishna who He is and that these people are His own kin. Smiling, Krishna breaks free and dances on Kaliya's hoods until he vomits blood. Kaliya's wives and then Kaliya himself praise Him, and Krishna sends the whole clan away to the ocean.

श्रीपराशर उवाच

7.1

एकदा तु विना रामं कृष्णो वृंदावनं ययौ
विचचार वृतो गोपैर्वन्यपुष्पस्रगुज्ज्वलः

ekadā tu vinā rāmaṃ kṛṣṇo vṛṃdāvanaṃ yayau
vicacāra vṛto gopairvanyapuṣpasragujjvalaḥ

7.2

स जगामाथ कालिंदीं लोलकल्लोलशालिनीम्
तीरसंलग्नफेनौघैर्हसंतीमिव सर्वतः

sa jagāmātha kāliṃdīṃ lolakallolaśālinīm
tīrasaṃlagnaphenaughairhasaṃtīmiva sarvataḥ

7.3

तस्याश्चातिमहाभीमं विषाग्निश्रितवारिणम्
ह्रदं कालीयनागस्य ददर्शातिविभीषणम्

tasyāścātimahābhīmaṃ viṣāgniśritavāriṇam
hradaṃ kālīyanāgasya dadarśātivibhīṣaṇam

7.4

विषाग्निना प्रसरता दग्धतीरमहीरुहम्
वाताहतांबुविक्षेपस्पर्शदग्धविहंगमम्

viṣāgninā prasaratā dagdhatīramahīruham
vātāhatāṃbuvikṣepasparśadagdhavihaṃgamam

7.5

तमतीव महारौद्रं मृत्युवक्त्रमिवापरम्
विलोक्य चिंतयामास भगवान्मधुसूदनः

tamatīva mahāraudraṃ mṛtyuvaktramivāparam
vilokya ciṃtayāmāsa bhagavānmadhusūdanaḥ

7.6

अस्मिन्वसति दुष्टात्मा कालीयोऽसौ विषायुधः
यो मया निर्जितस्त्यक्त्वा दुष्टो गच्छेत्पयोनिधिम्

asminvasati duṣṭātmā kālīyo'sau viṣāyudhaḥ
yo mayā nirjitastyaktvā duṣṭo gacchetpayonidhim

7.7

तेनेयं दूषिता सर्वा यमुना सागरंगमा
न नरैर्गोधनैश्चापि तृषार्त्तैरुपभुज्यते

teneyaṃ dūṣitā sarvā yamunā sāgaraṃgamā
na narairgodhanaiścāpi tṛṣārttairupabhujyate

7.8

तदस्य नागराजस्य कर्त्तव्यो निग्रहो मया
निस्त्रासास्तु सुखं येन चरेयुर्व्रजवासिनः

tadasya nāgarājasya karttavyo nigraho mayā
nistrāsāstu sukhaṃ yena careyurvrajavāsinaḥ

7.9

एतदर्थं तु लोकेस्मिन्नवतारः कृतो मया
यदेषामुत्पथस्थानां कार्या शांतिर्दुरात्मनाम्

etadarthaṃ tu lokesminnavatāraḥ kṛto mayā
yadeṣāmutpathasthānāṃ kāryā śāṃtirdurātmanām

7.10

तदेतं नातिदूरस्थं कदंबमुरुशाखिनम्
अधिरुह्य पतिष्यामि ह्रदेऽस्मिन्ननिलाशिनः

tadetaṃ nātidūrasthaṃ kadaṃbamuruśākhinam
adhiruhya patiṣyāmi hrade'sminnanilāśinaḥ

7.11

इत्थं विचिंत्य बद्धा च गाढं परिकरं ततः
निपपात ह्रदे तत्र नागराजस्य वेगतः

itthaṃ viciṃtya baddhā ca gāḍhaṃ parikaraṃ tataḥ
nipapāta hrade tatra nāgarājasya vegataḥ

7.12

तेनातिपतता तत्र क्षोभितस्स महाह्रदः
अत्यर्थं दूरजातांस्तु समसिंचन्महीरुहान्

tenātipatatā tatra kṣobhitassa mahāhradaḥ
atyarthaṃ dūrajātāṃstu samasiṃcanmahīruhān

7.13

ते हि दुष्टविषज्वालातप्तांबुपवनोक्षिताः
जज्वलुः पादपास्सद्यो ज्वालाव्याप्तदिगंतराः

te hi duṣṭaviṣajvālātaptāṃbupavanokṣitāḥ
jajvaluḥ pādapāssadyo jvālāvyāptadigaṃtarāḥ

7.14

आस्फोटयामास तदा कृष्णो नागह्रदे भुजम्
तच्छब्दश्रवणाच्चाशु नागराजोऽभ्युपागमत्

āsphoṭayāmāsa tadā kṛṣṇo nāgahrade bhujam
tacchabdaśravaṇāccāśu nāgarājo'bhyupāgamat

7.15

आताम्रनयनः कोपाद्विषज्वालाकुलैर्मुखैः
वृतो महाविषैश्चान्यैरुरगैरनिलाशनैः

ātāmranayanaḥ kopādviṣajvālākulairmukhaiḥ
vṛto mahāviṣaiścānyairuragairanilāśanaiḥ

7.16

नागपत्न्यश्च शतशो हारिहारोपशोभिताः
प्रकंपिततनुक्षेपचलत्कुंतलकांतयः

nāgapatnyaśca śataśo hārihāropaśobhitāḥ
prakaṃpitatanukṣepacalatkuṃtalakāṃtayaḥ

7.17

ततः प्रवेष्टितस्सर्पैस्स कृष्णे भोगबंधनैः
ददंशुस्तेऽपि तं कृष्णं विषज्वालाकुलैर्मुखैः

tataḥ praveṣṭitassarpaissa kṛṣṇe bhogabaṃdhanaiḥ
dadaṃśuste'pi taṃ kṛṣṇaṃ viṣajvālākulairmukhaiḥ

7.18

तं तत्र पतितं दृष्ट्वा सर्पभोगैर्निपीडितम्
गोपा व्रजमुपागम्य चुक्रुशुः शोकलालसाः

taṃ tatra patitaṃ dṛṣṭvā sarpabhogairnipīḍitam
gopā vrajamupāgamya cukruśuḥ śokalālasāḥ

गोपा ऊचुः

7.19

एष मोहं गतः कृष्णो मग्नौ वै कालियह्रदे
भक्ष्यते नागराजेन तमागच्छत पश्यत

eṣa mohaṃ gataḥ kṛṣṇo magnau vai kāliyahrade
bhakṣyate nāgarājena tamāgacchata paśyata

7.20

तच्छ्रुत्वा तत्र ते गोपा वज्रपा तोपमं वचः
गोप्यश्च त्वरिता जग्मुर्यशोदाप्रमुखा ह्रदम्

tacchrutvā tatra te gopā vajrapā topamaṃ vacaḥ
gopyaśca tvaritā jagmuryaśodāpramukhā hradam

7.21

हाहा क्वासाविति जनो गोपीनामतिविह्वलः
यशोदया समं भ्रान्तो द्रु तप्रस्खलितं ययौ

hāhā kvāsāviti jano gopīnāmativihvalaḥ
yaśodayā samaṃ bhrānto dru tapraskhalitaṃ yayau

7.22

नंदगोपश्च गोपाश्च रामश्चाद्भुतविक्रमः
त्वरितं यमुनां जग्मुः कृष्णदर्शनलालसाः

naṃdagopaśca gopāśca rāmaścādbhutavikramaḥ
tvaritaṃ yamunāṃ jagmuḥ kṛṣṇadarśanalālasāḥ

7.23

ददृशुश्चापि ते तत्र सर्पराजवशंगतम्
निष्प्रयत्नीकृतं कृष्णं सर्पभोगविवेष्टितम्

dadṛśuścāpi te tatra sarparājavaśaṃgatam
niṣprayatnīkṛtaṃ kṛṣṇaṃ sarpabhogaviveṣṭitam

7.24

नंदगोपोपि निश्चेष्टो न्यस्य पुत्रमुखे दृशम्
यशोदा च महाभागा बभूव मुनिसत्तम

naṃdagopopi niśceṣṭo nyasya putramukhe dṛśam
yaśodā ca mahābhāgā babhūva munisattama

7.25

गोप्यस्त्वन्या रुदंत्यश्च ददृशुः शोककातराः
प्रोचुश्च केशवं प्रीत्या भयकातर्यगद्गदम्

gopyastvanyā rudaṃtyaśca dadṛśuḥ śokakātarāḥ
procuśca keśavaṃ prītyā bhayakātaryagadgadam

गोप्य ऊचुः

7.26

सर्वा यशोदया सार्द्धं विशामोत्र महाह्रदम्
सर्पराजस्य नो गंतुमस्माभिर्युज्यते व्रजम्

sarvā yaśodayā sārddhaṃ viśāmotra mahāhradam
sarparājasya no gaṃtumasmābhiryujyate vrajam

7.27

दिवसः को विना सूर्यं विना चंद्रे ण का निशा
विना वृषेण का गावो विना कृष्णेन को व्रजः

divasaḥ ko vinā sūryaṃ vinā caṃdre ṇa kā niśā
vinā vṛṣeṇa kā gāvo vinā kṛṣṇena ko vrajaḥ

7.28

विनाकृता न यास्यामः कृष्णेनानेन गोकुलम्
अरम्यं नातिसेव्यं च वारिहीनं यथा सरः

vinākṛtā na yāsyāmaḥ kṛṣṇenānena gokulam
aramyaṃ nātisevyaṃ ca vārihīnaṃ yathā saraḥ

7.29

यत्र नेंदीवरश्यामकायकांतिरयं हरिः
तेनापि पातुर्वासेन रतिरस्तीति विस्मयः

yatra neṃdīvaraśyāmakāyakāṃtirayaṃ hariḥ
tenāpi pāturvāsena ratirastīti vismayaḥ

7.30

उत्फुल्लपंकजदलस्पष्टकांतिविलोचनम्
अपश्यंतो हरिं दीनाः कथं गोष्ठे भविष्यथ

utphullapaṃkajadalaspaṣṭakāṃtivilocanam
apaśyaṃto hariṃ dīnāḥ kathaṃ goṣṭhe bhaviṣyatha

7.31

अत्यंतमधुरालापहृताश्षोमनोरथम्
न विना पुंडरीकाक्षं यास्यामो नंदगोकुलम्

atyaṃtamadhurālāpahṛtāśṣomanoratham
na vinā puṃḍarīkākṣaṃ yāsyāmo naṃdagokulam

7.32

भोगेनावेष्टितस्यापि सर्पराजस्य पश्यत
स्मितशोभिमुखं गोप्यः कृष्णस्यास्मद्विलोकने

bhogenāveṣṭitasyāpi sarparājasya paśyata
smitaśobhimukhaṃ gopyaḥ kṛṣṇasyāsmadvilokane

श्रीपराशर उवाच

7.33

इति गोपीवचः श्रुत्वा रौहिणेयो महाबलः
गोपांश्च त्रासविधुरान्विलोक्य स्तिमितेक्षणान्

iti gopīvacaḥ śrutvā rauhiṇeyo mahābalaḥ
gopāṃśca trāsavidhurānvilokya stimitekṣaṇān

7.34

नंदं च दीनमत्यर्थं न्यस्तदृष्टिं सुतानने
मूर्च्छाकुलां यशोदां च कृष्णमाहात्मसंज्ञया

naṃdaṃ ca dīnamatyarthaṃ nyastadṛṣṭiṃ sutānane
mūrcchākulāṃ yaśodāṃ ca kṛṣṇamāhātmasaṃjñayā

7.35

किमिदं देवदेवेश भावोऽयं मानुषस्त्वया
व्यज्यतेत्यंतमात्मानं किमनंतं न वोत्सि यत्

kimidaṃ devadeveśa bhāvo'yaṃ mānuṣastvayā
vyajyatetyaṃtamātmānaṃ kimanaṃtaṃ na votsi yat

7.36

त्वमेव जगतो नाभिरराणामिव संश्रयः
कर्त्तापहर्त्ता पाता च त्रैलोक्यं त्वं त्रयीमयः

tvameva jagato nābhirarāṇāmiva saṃśrayaḥ
karttāpaharttā pātā ca trailokyaṃ tvaṃ trayīmayaḥ

7.37

सेंद्रै रुद्रा ग्निवसुभिरादित्यैर्मरुदश्विभिः
चिंत्यसे त्वमचिंत्यात्मन् समस्तैश्चैव योगिभिः

seṃdrai rudrā gnivasubhirādityairmarudaśvibhiḥ
ciṃtyase tvamaciṃtyātman samastaiścaiva yogibhiḥ

7.38

जगत्यर्थं जगन्नाथ भारावतरणेच्छया
अवतीर्णोऽसि मर्त्येषु तवांशश्चाहमग्रजः

jagatyarthaṃ jagannātha bhārāvataraṇecchayā
avatīrṇo'si martyeṣu tavāṃśaścāhamagrajaḥ

7.39

मनुष्यलीलां भगवन् भजता भवता सुराः
विडम्बयन्तस्त्वल्लीलां सर्व एव सहासते

manuṣyalīlāṃ bhagavan bhajatā bhavatā surāḥ
viḍambayantastvallīlāṃ sarva eva sahāsate

7.40

अवतार्य भवान्पूर्वं गोकुले तु सुरांगनाः
क्रीडार्थमात्मनः पश्चादवर्तीर्णोऽसि शाश्वत

avatārya bhavānpūrvaṃ gokule tu surāṃganāḥ
krīḍārthamātmanaḥ paścādavartīrṇo'si śāśvata

7.41

अत्रावतीर्णयोः कृष्ण गोपा एव हि बांधवाः
गोप्यश्च सीदतः कस्मादेतान्बंधूनुपेक्षसे

atrāvatīrṇayoḥ kṛṣṇa gopā eva hi bāṃdhavāḥ
gopyaśca sīdataḥ kasmādetānbaṃdhūnupekṣase

7.42

दर्शितो मानुषो भावो दर्शितं बालचापलम्
तदयं दम्यतां कृष्ण दुष्टात्मा दशनायुधः

darśito mānuṣo bhāvo darśitaṃ bālacāpalam
tadayaṃ damyatāṃ kṛṣṇa duṣṭātmā daśanāyudhaḥ

7.43

इति संस्मारितः कृष्णः स्मितभिन्नोष्ठसंपुटः
आस्फोट्य मोचयामास स्वदेहं भोगिबंधनात्

iti saṃsmāritaḥ kṛṣṇaḥ smitabhinnoṣṭhasaṃpuṭaḥ
āsphoṭya mocayāmāsa svadehaṃ bhogibaṃdhanāt

7.44

आनम्य चापि हस्ताभ्यामुभाभ्यां मध्यमं शिरः
आरुह्याभुग्नशिरसः प्रणनर्त्तोरुविक्रमः

ānamya cāpi hastābhyāmubhābhyāṃ madhyamaṃ śiraḥ
āruhyābhugnaśirasaḥ praṇanarttoruvikramaḥ

7.45

प्राणाः फणेऽभवंश्चास्य कृष्णस्यांघ्रिनिकुट्टनैः
यत्रोन्नतिं च कुरुते ननामास्य ततश्शिरः

prāṇāḥ phaṇe'bhavaṃścāsya kṛṣṇasyāṃghrinikuṭṭanaiḥ
yatronnatiṃ ca kurute nanāmāsya tataśśiraḥ

7.46

मूर्च्छामुपाययौ भ्रांत्या नागः कृष्णस्य रेचकैः
दंडपातनिपातेन ववाम रुधिरं बहु

mūrcchāmupāyayau bhrāṃtyā nāgaḥ kṛṣṇasya recakaiḥ
daṃḍapātanipātena vavāma rudhiraṃ bahu

7.47

तं विभुग्नशिरोग्रीवमास्येभ्यस्स्रुतशोणितम्
विलोक्य करुणं जग्मुस्तत्पत्न्यो मधुसूदनम्

taṃ vibhugnaśirogrīvamāsyebhyassrutaśoṇitam
vilokya karuṇaṃ jagmustatpatnyo madhusūdanam

नागपत्न्य ऊचुः

7.48

ज्ञातोऽसि देवदेवेश सर्वज्ञस्त्वमनुत्तमः
परं ज्योतिरचिंत्यं यत्तदंशः परमेश्वरः

jñāto'si devadeveśa sarvajñastvamanuttamaḥ
paraṃ jyotiraciṃtyaṃ yattadaṃśaḥ parameśvaraḥ

7.49

न समर्थाः सुरास्स्तोतुं यमनन्यभवं विभुम्
स्वरूपवर्णनं तस्य कथं योषित्करिष्यति

na samarthāḥ surāsstotuṃ yamananyabhavaṃ vibhum
svarūpavarṇanaṃ tasya kathaṃ yoṣitkariṣyati

7.50

यस्याऽखिलमहीर्व्योमजलाग्निपवनात्मकम्
ब्रह्मांडमल्पकाल्पांशः स्तोष्यामस्तं कथं वयम्

yasyā'khilamahīrvyomajalāgnipavanātmakam
brahmāṃḍamalpakālpāṃśaḥ stoṣyāmastaṃ kathaṃ vayam

7.51

यमतो न विदुर्नित्यं यत्स्वरूपं हि योगिनः
परमार्थमणोरल्पं स्थूलात्स्थूलं नताः स्म तम्

yamato na vidurnityaṃ yatsvarūpaṃ hi yoginaḥ
paramārthamaṇoralpaṃ sthūlātsthūlaṃ natāḥ sma tam

7.52

न यस्य जन्मने धाता यस्य चांताय नांतकः
स्थितिकर्त्ता न चान्योस्ति यस्य तस्मै नमस्सदा

na yasya janmane dhātā yasya cāṃtāya nāṃtakaḥ
sthitikarttā na cānyosti yasya tasmai namassadā

7.53

कोपः स्वल्पोऽपि ते नास्ति स्थितिपालनमेव ते
कारणं कालियस्यास्य दमने श्रूयतां वचः

kopaḥ svalpo'pi te nāsti sthitipālanameva te
kāraṇaṃ kāliyasyāsya damane śrūyatāṃ vacaḥ

7.54

स्त्रियोनुकंप्यास्साधूनां मूढा दीनाश्च जंतवः
यतस्ततोस्य दीनस्य क्षम्यतां क्षमतांवर

striyonukaṃpyāssādhūnāṃ mūḍhā dīnāśca jaṃtavaḥ
yatastatosya dīnasya kṣamyatāṃ kṣamatāṃvara

7.55

समस्त जगदाधारो भवानल्पबलः फणी
त्वत्पादपीडितो जह्यान्मुहूर्त्तार्द्धेन जीवितम्

samasta jagadādhāro bhavānalpabalaḥ phaṇī
tvatpādapīḍito jahyānmuhūrttārddhena jīvitam

7.56

पन्नगोल्पवीर्योऽयं क्व भवान्भुवनाश्रयः
प्रीतिद्वेषौ समोत्कृष्टगोचरौ भवतोऽव्यय

pannagolpavīryo'yaṃ kva bhavānbhuvanāśrayaḥ
prītidveṣau samotkṛṣṭagocarau bhavato'vyaya

7.57

ततः कुरु जगत्स्वामिन्प्रसादमवसीदतः
प्राणांस्त्यजति नागोऽयं भर्तृभिक्षा प्रदीयताम्

tataḥ kuru jagatsvāminprasādamavasīdataḥ
prāṇāṃstyajati nāgo'yaṃ bhartṛbhikṣā pradīyatām

7.58

भुवनेश जगन्नाथ महापुरुषपूर्वज
प्राणांस्त्यजति नागोऽयं भर्तृभिक्षां प्रयच्छ नः

bhuvaneśa jagannātha mahāpuruṣapūrvaja
prāṇāṃstyajati nāgo'yaṃ bhartṛbhikṣāṃ prayaccha naḥ

7.59

वेदांतवेद्य देवेश दुष्टदैत्यनिबर्हण
प्राणांस्त्यजति नागोऽयं भर्तृभिक्षा प्रदीयताम्

vedāṃtavedya deveśa duṣṭadaityanibarhaṇa
prāṇāṃstyajati nāgo'yaṃ bhartṛbhikṣā pradīyatām

श्रीपराशर उवाच

7.60

इत्युक्ते ताभिराश्वस्य क्लांतदेहोपि पन्नगः
प्रसीद देवदेवेति प्राह वाक्यं शनैः शनैः

ityukte tābhirāśvasya klāṃtadehopi pannagaḥ
prasīda devadeveti prāha vākyaṃ śanaiḥ śanaiḥ

कालिय उवाच

7.61

तवाष्टगुणमैश्वर्यं नाथ स्वाभाविकं परम्
निरस्तातिशयं यस्य तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

tavāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ nātha svābhāvikaṃ param
nirastātiśayaṃ yasya tasya stoṣyāmi kinnvaham

7.62

त्वं परस्त्वं पस्याद्यः परं त्वत्तः परात्मक
परस्मात्परमो यस्त्वं तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

tvaṃ parastvaṃ pasyādyaḥ paraṃ tvattaḥ parātmaka
parasmātparamo yastvaṃ tasya stoṣyāmi kinnvaham

7.63

यस्माद्ब्रह्मा च रुद्रश्च चंद्रेद्रं मरुदश्विनः
वसवश्च सहादित्यैस्तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

yasmādbrahmā ca rudraśca caṃdredraṃ marudaśvinaḥ
vasavaśca sahādityaistasya stoṣyāmi kinnvaham

7.64

एकावयवसूक्ष्मांशो यस्यैतदखिलं जगत्
कल्पनावयवस्यांशस्तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

ekāvayavasūkṣmāṃśo yasyaitadakhilaṃ jagat
kalpanāvayavasyāṃśastasya stoṣyāmi kinnvaham

7.65

सदसद्रू पिणो यस्य ब्रह्माद्यास्त्रिश्श्वोराः
परमार्थं न जानंति तस्य स्तोष्यामि किन्न्वहम्

sadasadrū piṇo yasya brahmādyāstriśśvorāḥ
paramārthaṃ na jānaṃti tasya stoṣyāmi kinnvaham

7.66

ब्रह्माद्यैरर्चिते यस्तु गंधपुष्पानुलेपनैः
नंदनादिसमुद्भूतैस्सोर्च्यते वा कथं मया

brahmādyairarcite yastu gaṃdhapuṣpānulepanaiḥ
naṃdanādisamudbhūtaissorcyate vā kathaṃ mayā

7.67

यस्यावताररूपाणि देवराजस्सदार्च्चति
न वेत्ति परमं रूपं सोऽर्च्यते वा कथं मया

yasyāvatārarūpāṇi devarājassadārccati
na vetti paramaṃ rūpaṃ so'rcyate vā kathaṃ mayā

7.68

विषयेभ्यस्समावृत्त्य सर्वाक्षाणि च योगिनः
यमर्चयंति ध्यानेन सोऽर्च्यते वा कथं मया

viṣayebhyassamāvṛttya sarvākṣāṇi ca yoginaḥ
yamarcayaṃti dhyānena so'rcyate vā kathaṃ mayā

7.69

हृदि संकल्प्य यद्रूपं ध्यानेनार्चंति योगिनः
भावपुष्पादिना नाथः सोर्च्यते वा कथं मया

hṛdi saṃkalpya yadrūpaṃ dhyānenārcaṃti yoginaḥ
bhāvapuṣpādinā nāthaḥ sorcyate vā kathaṃ mayā

7.70

सोऽहं ते देवदेवेश नार्चनादौ स्तुतौ न च
सामर्थ्यवान् कृपामात्रमनोवृत्तिः प्रसीद मे

so'haṃ te devadeveśa nārcanādau stutau na ca
sāmarthyavān kṛpāmātramanovṛttiḥ prasīda me

7.71

सर्पजातिरियं क्रुरा यस्यां जातोस्मि केशव
तत्स्वभावोऽयमत्रास्ति नापराधो ममाच्युत

sarpajātiriyaṃ krurā yasyāṃ jātosmi keśava
tatsvabhāvo'yamatrāsti nāparādho mamācyuta

7.72

सृज्यते भवता सर्वं तथा संह्रीयते जगत्
जातिरूपस्वभावाश्च सृज्यंते सृजता त्वया

sṛjyate bhavatā sarvaṃ tathā saṃhrīyate jagat
jātirūpasvabhāvāśca sṛjyaṃte sṛjatā tvayā

7.73

यथाहं भवता सृष्टो जात्या रूपेण चेश्वर
स्वभावेन च साधुत्वं तथेदं चेष्टितं मया

yathāhaṃ bhavatā sṛṣṭo jātyā rūpeṇa ceśvara
svabhāvena ca sādhutvaṃ tathedaṃ ceṣṭitaṃ mayā

7.74

यद्यन्यथा प्रवर्त्तेयं देवदेव ततो मयि
न्याय्यो दण्डनिपातो वै तवैव वचनं यथा

yadyanyathā pravartteyaṃ devadeva tato mayi
nyāyyo daṇḍanipāto vai tavaiva vacanaṃ yathā

7.75

तथाप्यज्ञे जगत्स्वामिन्दंडं पातितवान्मयि
स श्लाघ्योयं दंडस्त्वत्तो मे नान्यतो वरः

tathāpyajñe jagatsvāmindaṃḍaṃ pātitavānmayi
sa ślāghyoyaṃ daṃḍastvatto me nānyato varaḥ

7.76

हतवीर्यो हतविषो दमितोऽहं त्वयाऽच्युत
जीवितं दीयतामेकमाज्ञापय करोमि किम्

hatavīryo hataviṣo damito'haṃ tvayā'cyuta
jīvitaṃ dīyatāmekamājñāpaya karomi kim

श्रीभगवानुवाच

7.77

नात्र स्थेयं त्वया सर्प कदाचिद्यमुनाजले
सपुत्रपरिवारस्त्वं समुद्र सलिलं व्रज

nātra stheyaṃ tvayā sarpa kadācidyamunājale
saputraparivārastvaṃ samudra salilaṃ vraja

7.78

मत्पदानि च ते सर्प दृष्ट्वा मूर्द्धनि सागरे
गरुडः पन्नगरिपुस्त्वयि न प्रहरिष्यति

matpadāni ca te sarpa dṛṣṭvā mūrddhani sāgare
garuḍaḥ pannagaripustvayi na prahariṣyati

श्रीपराशर उवाच

7.79

इत्युक्त्वा सर्पराजं तं मुमोच भगवान्हरिः
प्रणम्य सोपि कुष्णाय जगाम पयसां निधिम्

ityuktvā sarparājaṃ taṃ mumoca bhagavānhariḥ
praṇamya sopi kuṣṇāya jagāma payasāṃ nidhim

7.80

पश्यतां सर्वभूतानां सभृत्यसुतबांधवः
समस्तभार्यासहितः परित्यज्य स्वकं ह्रदम्

paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ sabhṛtyasutabāṃdhavaḥ
samastabhāryāsahitaḥ parityajya svakaṃ hradam

7.81

गते सर्पे परिष्वज्य मृतं पुनरिवागतम्
गोपा मूर्द्धनि हार्देन सिषिचुर्नेत्रजैर्जलैः

gate sarpe pariṣvajya mṛtaṃ punarivāgatam
gopā mūrddhani hārdena siṣicurnetrajairjalaiḥ

7.82

कृष्णमक्लिष्टकर्माणमन्ये विस्मितचेतसः
तुष्टुवुर्मुदिता गोपा दृष्ट्वा शिवजलां नदीम्

kṛṣṇamakliṣṭakarmāṇamanye vismitacetasaḥ
tuṣṭuvurmuditā gopā dṛṣṭvā śivajalāṃ nadīm

7.83

गीयमानः स गोपीभिश्चारितैस्साधुचेष्टितैः
संस्तूयमानो गोपैश्च कृष्णो व्रजमुपागमत्

gīyamānaḥ sa gopībhiścāritaissādhuceṣṭitaiḥ
saṃstūyamāno gopaiśca kṛṣṇo vrajamupāgamat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)