पञ्चम अंश

अध्याय 4: कंस का असुरों को बाल-वध का आदेश

17 श्लोक · 4 में से 38

इस अध्याय में क्या होता है

कंस का असुरों को बाल-वध का आदेश

विचलित कंस प्रलम्ब, केशी, धेनुक, पूतना, अरिष्ट आदि असुर-प्रमुखों को बुलाता है। वह डींग मारता है कि इन्द्र पीठ पर बाण झेलता हुआ उससे भाग चुका है, आदित्य, वसु और हरि भी उसके आगे कुछ नहीं, और अपने गुरु जरासन्ध को छोड़ पृथ्वी के सब राजा उसके आगे झुक चुके हैं। फिर भी देवता उसकी मृत्यु का षड्यन्त्र रचते हैं, इसलिए असुर हर यशस्वी और हर यज्ञ करने वाले को मारें, और जिस बालक में असाधारण बल दिखे उसे ढूँढकर नष्ट करें। देवकी से जन्मी कन्या कह चुकी है कि उसकी मृत्यु जन्म ले चुकी है। तब वह वसुदेव और देवकी को बन्धन से मुक्त करता है, कहता है कि उनके बालक व्यर्थ ही मारे गए, और शंकित मन से अपने महल में चला जाता है।

4.1

कंसस्ततोद्रिग्रमनाः प्राह सव्वीन महासुरान् ।
प्रलम्बकेशिप्रमुखानाहूयासुरपुङ्गवान्

kaṃsastatodrigramanāḥ prāha savvīna mahāsurān |
pralambakeśipramukhānāhūyāsurapuṅgavān

4.2

हे प्रलम्ब महाबाहो केशिन् धेनुक पूतने अरिष्टाद्यस्तथा चान्यैः श्रूयतां वचनं मम

he pralamba mahābāho keśin dhenuka pūtane ariṣṭādyastathā cānyaiḥ śrūyatāṃ vacanaṃ mama

4.3

मां हन्तुममरैर्यत्रः कृतः किल दुरात्मभिः ।
मद्रीर्य्यतापितैवींरो न त्वेतान् गणयाम्यहम्

māṃ hantumamarairyatraḥ kṛtaḥ kila durātmabhiḥ |
madrīryyatāpitaivīṃro na tvetān gaṇayāmyaham

4.4

किमिन्द्रणाल्पवीर्य्येण किं हरेणैकचारिणा ।
हरिणा वापि किं साध्यं छिद्रष्वसुरघातिना

kimindraṇālpavīryyeṇa kiṃ hareṇaikacāriṇā |
hariṇā vāpi kiṃ sādhyaṃ chidraṣvasuraghātinā

4.5

किमादित्यैः किं वसुभिरल्पवीय्यैः किमग्रिभिः ।
किञ्चान्यैरमरैः सर्व्वैर्मदूबाहुबलनिर्ज्जितैः

kimādityaiḥ kiṃ vasubhiralpavīyyaiḥ kimagribhiḥ |
kiñcānyairamaraiḥ sarvvairmadūbāhubalanirjjitaiḥ

4.6

किं न दृष्टोऽमरपतिर्मया संयुगमेत्य सः ।
पृष्ठेनैव वहन् वाणानपागच्छन्न वक्षसा

kiṃ na dṛṣṭo'marapatirmayā saṃyugametya saḥ |
pṛṣṭhenaiva vahan vāṇānapāgacchanna vakṣasā

4.7

मद्राष्ट्रे वारिता वृष्टिर्यदा शक्रेणा किं तदा ।
मद्राणभिन्नैर्जलदैरापोऽमुक्ता यथेप्सिताः

madrāṣṭre vāritā vṛṣṭiryadā śakreṇā kiṃ tadā |
madrāṇabhinnairjaladairāpo'muktā yathepsitāḥ

4.8

किमुर्व्ब्यामवनीपाला मद्रबाहुबलभीरवः ।
न सर्व्वे सन्नतिं याता जरासन्धमृते गुरुम्

kimurvbyāmavanīpālā madrabāhubalabhīravaḥ |
na sarvve sannatiṃ yātā jarāsandhamṛte gurum

4.9

अमरेषु च मेऽवज्ञा जायते दैत्यपुङ्गवाः ।
हास्यं मे जायते बींरास्तेषु यत्रपरेष्वपि

amareṣu ca me'vajñā jāyate daityapuṅgavāḥ |
hāsyaṃ me jāyate bīṃrāsteṣu yatrapareṣvapi

4.10

तथापि खलु दुष्टानां तेषामभ्यधिकं मया ।
अपकाराय देत्येन्द्रा यतनीयं दुरात्मनाम्

tathāpi khalu duṣṭānāṃ teṣāmabhyadhikaṃ mayā |
apakārāya detyendrā yatanīyaṃ durātmanām

4.11

तदू ये यशस्विनः केचित् पृथिव्यां ये च यज्विनः ।
कार्य्यो देबापकाराय तेषां सर्व्वात्मना वधः

tadū ye yaśasvinaḥ kecit pṛthivyāṃ ye ca yajvinaḥ |
kāryyo debāpakārāya teṣāṃ sarvvātmanā vadhaḥ

4.12

उत्पन्नश्वापि मृत्युर्मे भूतपूर्व्वः स वै किल ।
इत्येतदू बालिका प्राह देवकीगर्भसम्भवा

utpannaśvāpi mṛtyurme bhūtapūrvvaḥ sa vai kila |
ityetadū bālikā prāha devakīgarbhasambhavā

4.13

तस्मादू बालेषु परमो यत्रः कार्य्यो महीतले ।
यत्रोद्रिक्तं बलं बाले स हन्तव्यः प्रयत्रतः

tasmādū bāleṣu paramo yatraḥ kāryyo mahītale |
yatrodriktaṃ balaṃ bāle sa hantavyaḥ prayatrataḥ

4.14

इत्याज्ञाप्यासुरान् कंसः प्रविश्यात्मगृहं ततः ।
मुमोच वसुदेवञ्च देवकीञ्च निरोधतः

ityājñāpyāsurān kaṃsaḥ praviśyātmagṛhaṃ tataḥ |
mumoca vasudevañca devakīñca nirodhataḥ

4.15

युवयोर्घातिता गर्भा वृथैवैते मयाधुना ।
कोऽप्यन्य एव नाशाय बालो मम समुदूगतः

yuvayorghātitā garbhā vṛthaivaite mayādhunā |
ko'pyanya eva nāśāya bālo mama samudūgataḥ

4.16

तदलं परितापेन नूनं तद्भाविनो हि ते ।
अर्भका युवयोर्दोषाच्चायुषो यद्रियोजिताः

tadalaṃ paritāpena nūnaṃ tadbhāvino hi te |
arbhakā yuvayordoṣāccāyuṣo yadriyojitāḥ

4.17

इत्याश्वास्य विमुक्त्वां च कंसस्तौ परिशङ्कितः ।
अन्तर्गहं द्रिजश्वेष्ठ प्रविवेश पुनः स्वकम्

ityāśvāsya vimuktvāṃ ca kaṃsastau pariśaṅkitaḥ |
antargahaṃ drijaśveṣṭha praviveśa punaḥ svakam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)