अध्याय 22: जरासन्ध का अठारह बार मथुरा पर आक्रमण

जरासन्घसुते कंस उपयेमे महाबलः ।
अस्ति प्राप्तिञ्च मैत्रेय तयोर्भर्त्तृहनं हरिम्

jarāsanghasute kaṃsa upayeme mahābalaḥ |
asti prāptiñca maitreya tayorbharttṛhanaṃ harim

महाबलपरीवारो मगधाघिपतिर्बली ।
हन्तुमभ्याययौ कोपाज्जरासन्धः सयादवम

mahābalaparīvāro magadhāghipatirbalī |
hantumabhyāyayau kopājjarāsandhaḥ sayādavama

उपेत्य मथुरां सोऽथ रुरोध मगधेखरः ।
अक्षौहिणीभिः सैन्यस्य त्रयोविंशतिभिर्वृतः

upetya mathurāṃ so'tha rurodha magadhekharaḥ |
akṣauhiṇībhiḥ sainyasya trayoviṃśatibhirvṛtaḥ

निष्कम्याल्पपरीवारावुभौ राम-जनार्द्दनौ ।
युयुधातौ समं तस्य बलिनौ बलिसैनिकैः

niṣkamyālpaparīvārāvubhau rāma-janārddanau |
yuyudhātau samaṃ tasya balinau balisainikaiḥ

ततो बलश्व कृष्णश्व चक्राते मतिमुत्तमाम् ।
आयुधानां पुराणानामादाने मुनिसत्तम

tato balaśva kṛṣṇaśva cakrāte matimuttamām |
āyudhānāṃ purāṇānāmādāne munisattama

अनन्तरं हरेः शाङ्ग तूणौ चाक्षयसायकौ ।
आकाशादागतौ वीर तथा कौमोदकी गदा

anantaraṃ hareḥ śāṅga tūṇau cākṣayasāyakau |
ākāśādāgatau vīra tathā kaumodakī gadā

हलञ्च बलभद्रस्य गगनादागतं कवे मनसोऽभिमतं विप्र सौनन्दं मुसलं तथा

halañca balabhadrasya gaganādāgataṃ kave manaso'bhimataṃ vipra saunandaṃ musalaṃ tathā

ततो युद्धे पराजित्य ससैन्यं मगधाधिपम् ।
पुरीं विविशतुर्वीरावुभौ राम-जनार्द्दनौ

tato yuddhe parājitya sasainyaṃ magadhādhipam |
purīṃ viviśaturvīrāvubhau rāma-janārddanau

जते तस्मिन् सुदुर्वृत्ते जरासन्धे महामुने जीवमाने गते कृष्णस्तं नामन्यत निर्ज्जितम्

jate tasmin sudurvṛtte jarāsandhe mahāmune jīvamāne gate kṛṣṇastaṃ nāmanyata nirjjitam

पुनरप्याजगामाथ जरासन्धो बलान्वितः ।
जितश्व राम-कृष्णाभ्यामपक्रान्तो द्रिजोत्तम

punarapyājagāmātha jarāsandho balānvitaḥ |
jitaśva rāma-kṛṣṇābhyāmapakrānto drijottama

दश चाष्टौ च संग्रामानेवमत्यन्तदुर्म्मदः ।
यदुभिर्मागधो राजा चक्र कृष्णापुरोगमैः

daśa cāṣṭau ca saṃgrāmānevamatyantadurmmadaḥ |
yadubhirmāgadho rājā cakra kṛṣṇāpurogamaiḥ

सर्व्वेष्वेतेषु युद्धेषु यादवैः स पराजितः ।
अपक्रान्तो जरासन्धः स्वल्पसैन्यैर्बलाधिकः

sarvveṣveteṣu yuddheṣu yādavaiḥ sa parājitaḥ |
apakrānto jarāsandhaḥ svalpasainyairbalādhikaḥ

तदू बल यादवानां तैरर्ज्जितं यदनेकशः ।
तत्तु सन्निधिमाहात्म्यं विष्णोरंशस्य चक्रिणः

tadū bala yādavānāṃ tairarjjitaṃ yadanekaśaḥ |
tattu sannidhimāhātmyaṃ viṣṇoraṃśasya cakriṇaḥ

मनुष्यधर्म्मशीलस्य लीला सा जगतः पतेः ।
अस्त्रणयनेकरूपाणि यदरातिषु मुञ्चति

manuṣyadharmmaśīlasya līlā sā jagataḥ pateḥ |
astraṇayanekarūpāṇi yadarātiṣu muñcati

मनसैव जगत्सृष्टिं संहारञ्च करोति यः ।
तस्यारिपक्षक्षपणे कोऽयमुद्यमविस्तरः

manasaiva jagatsṛṣṭiṃ saṃhārañca karoti yaḥ |
tasyāripakṣakṣapaṇe ko'yamudyamavistaraḥ

तथापि यो मनुष्याणां धर्म्मस्तमनुवर्त्तते ।
कुर्व्वने बलवता सन्धिं हीनैर्युद्धं करोत्यसौ

tathāpi yo manuṣyāṇāṃ dharmmastamanuvarttate |
kurvvane balavatā sandhiṃ hīnairyuddhaṃ karotyasau

साम चोपप्रदानञ्च तथा भेदं प्रदर्शयन् ।
करोति दण्डपातञ्च क्बचिदेव पलायनम्

sāma copapradānañca tathā bhedaṃ pradarśayan |
karoti daṇḍapātañca kbacideva palāyanam

मनुष्यदेहिनां चेष्टामित्येवमनुवर्त्ततः ।
लीला जगतूपतेस्तस्य च्छन्दतः सम्प्रवर्त्तते

manuṣyadehināṃ ceṣṭāmityevamanuvarttataḥ |
līlā jagatūpatestasya cchandataḥ sampravarttate