जरासन्घसुते कंस उपयेमे महाबलः ।
अस्ति प्राप्तिञ्च मैत्रेय तयोर्भर्त्तृहनं हरिम्
jarāsanghasute kaṃsa upayeme mahābalaḥ |
asti prāptiñca maitreya tayorbharttṛhanaṃ harim
Amsha 5
Chapter 22: Jarasandha besieges Mathura eighteen times
18 verses · 22 of 38
What happens in this chapter
Jarasandha besieges Mathura eighteen times
Kamsa had married Asti and Prapti, the daughters of Jarasandha. Enraged at their husband's death, the king of Magadha marches on Mathura with twenty-three akshauhinis and lays siege to it. They resolve to take up their ancient weapons, and at once the Sharnga bow, two quivers of unfailing arrows and the mace Kaumodaki come down from the sky for Hari, and the plough and the club Saunanda for Balarama. They defeat Jarasandha. He returns again and again, eighteen times in all, and is beaten back each time. Parashara explains that the Lord of the world, though able to end him in a moment, follows human ways in His lila: treaty, gifts, division, force and at times withdrawal.
महाबलपरीवारो मगधाघिपतिर्बली ।
हन्तुमभ्याययौ कोपाज्जरासन्धः सयादवम
mahābalaparīvāro magadhāghipatirbalī |
hantumabhyāyayau kopājjarāsandhaḥ sayādavama
उपेत्य मथुरां सोऽथ रुरोध मगधेखरः ।
अक्षौहिणीभिः सैन्यस्य त्रयोविंशतिभिर्वृतः
upetya mathurāṃ so'tha rurodha magadhekharaḥ |
akṣauhiṇībhiḥ sainyasya trayoviṃśatibhirvṛtaḥ
निष्कम्याल्पपरीवारावुभौ राम-जनार्द्दनौ ।
युयुधातौ समं तस्य बलिनौ बलिसैनिकैः
niṣkamyālpaparīvārāvubhau rāma-janārddanau |
yuyudhātau samaṃ tasya balinau balisainikaiḥ
ततो बलश्व कृष्णश्व चक्राते मतिमुत्तमाम् ।
आयुधानां पुराणानामादाने मुनिसत्तम
tato balaśva kṛṣṇaśva cakrāte matimuttamām |
āyudhānāṃ purāṇānāmādāne munisattama
अनन्तरं हरेः शाङ्ग तूणौ चाक्षयसायकौ ।
आकाशादागतौ वीर तथा कौमोदकी गदा
anantaraṃ hareḥ śāṅga tūṇau cākṣayasāyakau |
ākāśādāgatau vīra tathā kaumodakī gadā
हलञ्च बलभद्रस्य गगनादागतं कवे मनसोऽभिमतं विप्र सौनन्दं मुसलं तथा
halañca balabhadrasya gaganādāgataṃ kave manaso'bhimataṃ vipra saunandaṃ musalaṃ tathā
ततो युद्धे पराजित्य ससैन्यं मगधाधिपम् ।
पुरीं विविशतुर्वीरावुभौ राम-जनार्द्दनौ
tato yuddhe parājitya sasainyaṃ magadhādhipam |
purīṃ viviśaturvīrāvubhau rāma-janārddanau
जते तस्मिन् सुदुर्वृत्ते जरासन्धे महामुने जीवमाने गते कृष्णस्तं नामन्यत निर्ज्जितम्
jate tasmin sudurvṛtte jarāsandhe mahāmune jīvamāne gate kṛṣṇastaṃ nāmanyata nirjjitam
पुनरप्याजगामाथ जरासन्धो बलान्वितः ।
जितश्व राम-कृष्णाभ्यामपक्रान्तो द्रिजोत्तम
punarapyājagāmātha jarāsandho balānvitaḥ |
jitaśva rāma-kṛṣṇābhyāmapakrānto drijottama
दश चाष्टौ च संग्रामानेवमत्यन्तदुर्म्मदः ।
यदुभिर्मागधो राजा चक्र कृष्णापुरोगमैः
daśa cāṣṭau ca saṃgrāmānevamatyantadurmmadaḥ |
yadubhirmāgadho rājā cakra kṛṣṇāpurogamaiḥ
सर्व्वेष्वेतेषु युद्धेषु यादवैः स पराजितः ।
अपक्रान्तो जरासन्धः स्वल्पसैन्यैर्बलाधिकः
sarvveṣveteṣu yuddheṣu yādavaiḥ sa parājitaḥ |
apakrānto jarāsandhaḥ svalpasainyairbalādhikaḥ
तदू बल यादवानां तैरर्ज्जितं यदनेकशः ।
तत्तु सन्निधिमाहात्म्यं विष्णोरंशस्य चक्रिणः
tadū bala yādavānāṃ tairarjjitaṃ yadanekaśaḥ |
tattu sannidhimāhātmyaṃ viṣṇoraṃśasya cakriṇaḥ
मनुष्यधर्म्मशीलस्य लीला सा जगतः पतेः ।
अस्त्रणयनेकरूपाणि यदरातिषु मुञ्चति
manuṣyadharmmaśīlasya līlā sā jagataḥ pateḥ |
astraṇayanekarūpāṇi yadarātiṣu muñcati
मनसैव जगत्सृष्टिं संहारञ्च करोति यः ।
तस्यारिपक्षक्षपणे कोऽयमुद्यमविस्तरः
manasaiva jagatsṛṣṭiṃ saṃhārañca karoti yaḥ |
tasyāripakṣakṣapaṇe ko'yamudyamavistaraḥ
तथापि यो मनुष्याणां धर्म्मस्तमनुवर्त्तते ।
कुर्व्वने बलवता सन्धिं हीनैर्युद्धं करोत्यसौ
tathāpi yo manuṣyāṇāṃ dharmmastamanuvarttate |
kurvvane balavatā sandhiṃ hīnairyuddhaṃ karotyasau
साम चोपप्रदानञ्च तथा भेदं प्रदर्शयन् ।
करोति दण्डपातञ्च क्बचिदेव पलायनम्
sāma copapradānañca tathā bhedaṃ pradarśayan |
karoti daṇḍapātañca kbacideva palāyanam
मनुष्यदेहिनां चेष्टामित्येवमनुवर्त्ततः ।
लीला जगतूपतेस्तस्य च्छन्दतः सम्प्रवर्त्तते
manuṣyadehināṃ ceṣṭāmityevamanuvarttataḥ |
līlā jagatūpatestasya cchandataḥ sampravarttate
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)