अध्याय 14: वृषभ-रूपी अरिष्ट का वध

प्रदोषाग्रे कदाचित्तु रासासक्ते जनार्दने ।
त्रासयन्समदो गोष्ठमरिष्टस्समुपागमत्

pradoṣāgre kadācittu rāsāsakte janārdane |
trāsayansamado goṣṭhamariṣṭassamupāgamat

स तोयतोयदच्छायस्तीक्ष्णशृंगोर्कलोचनः ।
खुराग्रपातैरत्यर्थं दारयन्धरणीतलम्

sa toyatoyadacchāyastīkṣṇaśṛṃgorkalocanaḥ |
khurāgrapātairatyarthaṃ dārayandharaṇītalam

लेलिहानस्सनिष्पेषं जिह्वयोष्ठौ पुनःपुनः ।
संरंभाविद्धलांगूलः कठिनस्कंधबंधनः

lelihānassaniṣpeṣaṃ jihvayoṣṭhau punaḥpunaḥ |
saṃraṃbhāviddhalāṃgūlaḥ kaṭhinaskaṃdhabaṃdhanaḥ

उदग्रककुदाभोगप्रमाणो दुरतिक्रमः ।
विण्मूत्रलिप्तपृष्ठांगो गवामुद्वेगकारकः

udagrakakudābhogapramāṇo duratikramaḥ |
viṇmūtraliptapṛṣṭhāṃgo gavāmudvegakārakaḥ

प्रलंबकंठोऽतिमुखस्तरुखातांकिताननः ।
पातयन्स गवां गर्भान्दैत्यो वृषभरूपधृक्

pralaṃbakaṃṭho'timukhastarukhātāṃkitānanaḥ |
pātayansa gavāṃ garbhāndaityo vṛṣabharūpadhṛk

सूदयंस्तापसानुग्रो वनानटति यस्सदा

sūdayaṃstāpasānugro vanānaṭati yassadā

ततस्तमतिघोराक्षमवेक्ष्यातिभयातुराः ।
गोपा गोपस्त्रियश्चैव कृष्णकृष्णेति चुक्रुशुः

tatastamatighorākṣamavekṣyātibhayāturāḥ |
gopā gopastriyaścaiva kṛṣṇakṛṣṇeti cukruśuḥ

सिंहनादं ततश्चक्रे तलशब्दं च केशवः ।
तच्छब्दश्रवणाच्चाऽसौ दामोदरमुपाययौ

siṃhanādaṃ tataścakre talaśabdaṃ ca keśavaḥ |
tacchabdaśravaṇāccā'sau dāmodaramupāyayau

अग्रन्यस्तविषाणाग्रः कृष्णकुक्षिकृतेक्षणः ।
अभ्यधावत दुष्टात्मा कृष्णं वृषभदानवः

agranyastaviṣāṇāgraḥ kṛṣṇakukṣikṛtekṣaṇaḥ |
abhyadhāvata duṣṭātmā kṛṣṇaṃ vṛṣabhadānavaḥ

आयांतं दैत्यवृषभं दृष्ट्वा कृष्णो महाबलः ।
न चचाल तदा स्थानादवज्ञास्मितलीलया

āyāṃtaṃ daityavṛṣabhaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇo mahābalaḥ |
na cacāla tadā sthānādavajñāsmitalīlayā

आसन्नं चैव जग्राह ग्राहवन्मधुसूदनः ।
जघान जानुना कुक्षौ विषाणग्रहणाचलम्

āsannaṃ caiva jagrāha grāhavanmadhusūdanaḥ |
jaghāna jānunā kukṣau viṣāṇagrahaṇācalam

तस्य दर्पबलं भंक्त्वा गृहीतस्य विषाणयोः ।
अपीडयदरिष्टस्य कंठं क्लिन्नमिवांबरम्

tasya darpabalaṃ bhaṃktvā gṛhītasya viṣāṇayoḥ |
apīḍayadariṣṭasya kaṃṭhaṃ klinnamivāṃbaram

उत्पाट्य शृंगमेकं तु तेनैवाताडयत्ततः ।
ममार स महादैत्यो मुखाच्छोणितमुद्वमन्

utpāṭya śṛṃgamekaṃ tu tenaivātāḍayattataḥ |
mamāra sa mahādaityo mukhācchoṇitamudvaman

तुष्टुवुर्निहते तस्मिन्दैत्ये गोपा जनार्दनम् ।
जंभे हते सहस्राक्षं पुरा देवगणा यथा

tuṣṭuvurnihate tasmindaitye gopā janārdanam |
jaṃbhe hate sahasrākṣaṃ purā devagaṇā yathā