प्रदोषाग्रे कदाचित्तु रासासक्ते जनार्दने ।
त्रासयन्समदो गोष्ठमरिष्टस्समुपागमत्
pradoṣāgre kadācittu rāsāsakte janārdane |
trāsayansamado goṣṭhamariṣṭassamupāgamat
Amsha 5
Chapter 14: The bull-demon Arishta meets his end
इति श्रीविष्णुमहापुराणे पंचमांशे चतुर्दशोऽध्यायः ॥
14 verses · 14 of 38
What happens in this chapter
The bull-demon Arishta meets his end
One evening, while Janardana is in the Rasa, the daitya Arishta charges into the vraja in the shape of a bull. He is dark as a rain-cloud, with sharp horns and eyes like the sun; his hooves tear the ground. He makes the cows miscarry and kills ascetics in the forest. The cowherds and their women cry out in terror. Krishna slaps His arms in challenge and stands firm. As the bull lowers its horns at His belly, He seizes it like a crocodile, knees it in the flank, wrings its neck like a wet cloth, then tears off one horn and beats it to death. The cowherds praise Him as the devas once praised Indra.
श्रीपराशर उवाच
स तोयतोयदच्छायस्तीक्ष्णशृंगोर्कलोचनः ।
खुराग्रपातैरत्यर्थं दारयन्धरणीतलम्
sa toyatoyadacchāyastīkṣṇaśṛṃgorkalocanaḥ |
khurāgrapātairatyarthaṃ dārayandharaṇītalam
लेलिहानस्सनिष्पेषं जिह्वयोष्ठौ पुनःपुनः ।
संरंभाविद्धलांगूलः कठिनस्कंधबंधनः
lelihānassaniṣpeṣaṃ jihvayoṣṭhau punaḥpunaḥ |
saṃraṃbhāviddhalāṃgūlaḥ kaṭhinaskaṃdhabaṃdhanaḥ
उदग्रककुदाभोगप्रमाणो दुरतिक्रमः ।
विण्मूत्रलिप्तपृष्ठांगो गवामुद्वेगकारकः
udagrakakudābhogapramāṇo duratikramaḥ |
viṇmūtraliptapṛṣṭhāṃgo gavāmudvegakārakaḥ
प्रलंबकंठोऽतिमुखस्तरुखातांकिताननः ।
पातयन्स गवां गर्भान्दैत्यो वृषभरूपधृक्
pralaṃbakaṃṭho'timukhastarukhātāṃkitānanaḥ |
pātayansa gavāṃ garbhāndaityo vṛṣabharūpadhṛk
सूदयंस्तापसानुग्रो वनानटति यस्सदा
sūdayaṃstāpasānugro vanānaṭati yassadā
ततस्तमतिघोराक्षमवेक्ष्यातिभयातुराः ।
गोपा गोपस्त्रियश्चैव कृष्णकृष्णेति चुक्रुशुः
tatastamatighorākṣamavekṣyātibhayāturāḥ |
gopā gopastriyaścaiva kṛṣṇakṛṣṇeti cukruśuḥ
सिंहनादं ततश्चक्रे तलशब्दं च केशवः ।
तच्छब्दश्रवणाच्चाऽसौ दामोदरमुपाययौ
siṃhanādaṃ tataścakre talaśabdaṃ ca keśavaḥ |
tacchabdaśravaṇāccā'sau dāmodaramupāyayau
अग्रन्यस्तविषाणाग्रः कृष्णकुक्षिकृतेक्षणः ।
अभ्यधावत दुष्टात्मा कृष्णं वृषभदानवः
agranyastaviṣāṇāgraḥ kṛṣṇakukṣikṛtekṣaṇaḥ |
abhyadhāvata duṣṭātmā kṛṣṇaṃ vṛṣabhadānavaḥ
आयांतं दैत्यवृषभं दृष्ट्वा कृष्णो महाबलः ।
न चचाल तदा स्थानादवज्ञास्मितलीलया
āyāṃtaṃ daityavṛṣabhaṃ dṛṣṭvā kṛṣṇo mahābalaḥ |
na cacāla tadā sthānādavajñāsmitalīlayā
आसन्नं चैव जग्राह ग्राहवन्मधुसूदनः ।
जघान जानुना कुक्षौ विषाणग्रहणाचलम्
āsannaṃ caiva jagrāha grāhavanmadhusūdanaḥ |
jaghāna jānunā kukṣau viṣāṇagrahaṇācalam
तस्य दर्पबलं भंक्त्वा गृहीतस्य विषाणयोः ।
अपीडयदरिष्टस्य कंठं क्लिन्नमिवांबरम्
tasya darpabalaṃ bhaṃktvā gṛhītasya viṣāṇayoḥ |
apīḍayadariṣṭasya kaṃṭhaṃ klinnamivāṃbaram
उत्पाट्य शृंगमेकं तु तेनैवाताडयत्ततः ।
ममार स महादैत्यो मुखाच्छोणितमुद्वमन्
utpāṭya śṛṃgamekaṃ tu tenaivātāḍayattataḥ |
mamāra sa mahādaityo mukhācchoṇitamudvaman
तुष्टुवुर्निहते तस्मिन्दैत्ये गोपा जनार्दनम् ।
जंभे हते सहस्राक्षं पुरा देवगणा यथा
tuṣṭuvurnihate tasmindaitye gopā janārdanam |
jaṃbhe hate sahasrākṣaṃ purā devagaṇā yathā
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)