चतुर्थ अंश

अध्याय 21: पूरु वंश के भावी राजा

4 श्लोक · 21 में से 24

इस अध्याय में क्या होता है

पूरु वंश के भावी राजा

यहाँ का पाठ अधूरा है, पूर्ण प्रतियों से कम केवल चार लम्बे श्लोक हैं। पराशर अब आगे होने वाले राजाओं का वर्णन करते हैं। वर्तमान राजा परीक्षित के चार पुत्र होंगे, जनमेजय, श्रुतसेन, उग्रसेन और भीमसेन। जनमेजय के पुत्र शतानीक याज्ञवल्क्य से वेद और कृप से अस्त्र सीखेंगे, विषयों से विरक्त होंगे, शौनक के उपदेश से आत्मज्ञान में निपुण होकर परम शान्ति पाएँगे। उनके वंशजों में निचक्षु गंगा द्वारा हस्तिनापुर बहा ले जाने पर कौशाम्बी में रहेंगे। फिर नामों की लम्बी पंक्ति उदयन और अन्त में क्षेमक तक जाती है। अन्तिम श्लोक कहता है कि ब्राह्मणों और क्षत्रियों का उद्गम यह कुल, जिसका राजर्षियों ने सम्मान किया, कलियुग में क्षेमक पर पहुँचकर समाप्त होगा।

21.1

अतः परं भविष्यानहं भूमिपालान् कीर्त्तयिष्ये । योऽयं साम्प्रतमवनीपतिः,पराक्षित् तस्यापि जनमेजय - श्रुतसेनोग्रसेन-भीमसेनाः पुत्राश्वत्वारो भविष्यन्ति

ataḥ paraṃ bhaviṣyānahaṃ bhūmipālān kīrttayiṣye | yo'yaṃ sāmpratamavanīpatiḥ,parākṣit tasyāpi janamejaya - śrutasenograsena-bhīmasenāḥ putrāśvatvāro bhaviṣyanti

21.2

जनमेजयस्यापि शतानीको भविष्यति । योऽसौ याज्ञवल्क्याद् वेदमधीत्य कृपादस्त्राण्यवाप्य विषमविषयविरक्तचित्तवृत्तिश्व शौनकोपदेशादात्मविज्ञानप्रवीणः परं निर्व्वाणमवाप्स्यति

janamejayasyāpi śatānīko bhaviṣyati | yo'sau yājñavalkyād vedamadhītya kṛpādastrāṇyavāpya viṣamaviṣayaviraktacittavṛttiśva śaunakopadeśādātmavijñānapravīṇaḥ paraṃ nirvvāṇamavāpsyati

21.3

शतानीकादश्वमेधदत्तो भविता तस्मादप्यधिसीमकृष्णः, अधिसीमकृष्णाद् निचक्षुः, यो गङ्गयापहृते हस्तिनापुरे कौशाम्ब्यां निवत्स्यति । तस्याप्युष्णः पुत्रो भविता । उष्णाद्विचिित्ररथः, ततः शुचिरथः, तस्माद् वृष्णि मान्, ततः सुषेणः, तस्मादपि सुनीथः, सुनीथादृचः, ततो नृचक्षुः, तस्यापि सुखाबलः, तस्मात् परिप्लवः, ततश्व सुनयः, ततो मेधावी, मेधाविनो नृपञ्जयः, ततो मृदुः, तस्मात् तिग्मः, वसुदानः, ततोऽप्यपरः शतानीकः

śatānīkādaśvamedhadatto bhavitā tasmādapyadhisīmakṛṣṇaḥ, adhisīmakṛṣṇād nicakṣuḥ, yo gaṅgayāpahṛte hastināpure kauśāmbyāṃ nivatsyati | tasyāpyuṣṇaḥ putro bhavitā | uṣṇādviciitrarathaḥ, tataḥ śucirathaḥ, tasmād vṛṣṇi mān, tataḥ suṣeṇaḥ, tasmādapi sunīthaḥ, sunīthādṛcaḥ, tato nṛcakṣuḥ, tasyāpi sukhābalaḥ, tasmāt pariplavaḥ, tataśva sunayaḥ, tato medhāvī, medhāvino nṛpañjayaḥ, tato mṛduḥ, tasmāt tigmaḥ, vasudānaḥ, tato'pyaparaḥ śatānīkaḥ

21.4

तस्माच्च उदयनः, उदयनाद्विहीनरः, ततश्च दण्डपाणिः, ततो निरमित्रः, तस्माच्च क्षेमकः । तत्रायं श्लोकः ।
ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर्वंशो राजर्षिसत्कृतः ।
क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थानं प्राप्स्यते कलौ

tasmācca udayanaḥ, udayanādvihīnaraḥ, tataśca daṇḍapāṇiḥ, tato niramitraḥ, tasmācca kṣemakaḥ | tatrāyaṃ ślokaḥ |
brahmakṣatrasya yo yonirvaṃśo rājarṣisatkṛtaḥ |
kṣemakaṃ prāpya rājānaṃ saṃsthānaṃ prāpsyate kalau

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)