अध्याय 10: सूर्य के रथ पर चलने वाले बारह गण

त्र्यशीतिमण्डलशतं काष्ठयोरन्तरं द्वयोः
आरोहणावरोहाभ्यां भानोरब्देन या गतिः

tryaśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorantaraṃ dvayoḥ
ārohaṇāvarohābhyāṃ bhānorabdena yā gatiḥ

स रथोधिष्ठितो देवैरादित्यै ऋषिभिस्तथा
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः

sa rathodhiṣṭhito devairādityai ṛṣibhistathā
gandharvairapsarobhiśca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ

धाता क्रतुस्थला चैव पुलस्त्यो वासुकिस्तथा
रथभृद्ग्रामणीर्हेतिस्तुम्बुरुश्चैव सप्तमः

dhātā kratusthalā caiva pulastyo vāsukistathā
rathabhṛdgrāmaṇīrhetistumburuścaiva saptamaḥ

एते वसन्ति वै चैत्रे मधुमासे सदैव हि
मैत्रेय स्यन्दने भानोः सप्तमासाधिकारिणः

ete vasanti vai caitre madhumāse sadaiva hi
maitreya syandane bhānoḥ saptamāsādhikāriṇaḥ

अर्यमा पुलहश्चैव रथौजाः पुञ्जिकस्थला
प्रहेतिः कच्छवीरश्व नारदश्च रथे रवेः

aryamā pulahaścaiva rathaujāḥ puñjikasthalā
prahetiḥ kacchavīraśva nāradaśca rathe raveḥ

माधवे निवसन्त्येते शुचिसंज्ञे निबोध मे

mādhave nivasantyete śucisaṃjñe nibodha me

मित्रोत्रिस्तक्षको रक्षः पौरुषेयोथ मेनका
हाहा रथस्वनश्चैव मैत्रेयैते वसन्ति वै

mitrotristakṣako rakṣaḥ pauruṣeyotha menakā
hāhā rathasvanaścaiva maitreyaite vasanti vai

वरुणो वसिष्ठो रम्भा च सहजन्या हुहूरथः
रथचित्रस्तथा शुक्रे वसन्त्याषाढसंज्ञके

varuṇo vasiṣṭho rambhā ca sahajanyā huhūrathaḥ
rathacitrastathā śukre vasantyāṣāḍhasaṃjñake

इन्द्रो विश्वासुः स्रोता एलापुत्रस्तथांगिराः
प्रम्लोचा च नभस्येते सप्तिश्चार्के वसन्ति वै

indro viśvāsuḥ srotā elāputrastathāṃgirāḥ
pramlocā ca nabhasyete saptiścārke vasanti vai

विवस्वानुग्रसेनश्च भृगुरापूरणस्तथा
अनुम्लोचा शंखपालो व्याघ्रो भाद्र पदे तथा

vivasvānugrasenaśca bhṛgurāpūraṇastathā
anumlocā śaṃkhapālo vyāghro bhādra pade tathā

पूषा च सुरुचिर्वातो गौतमोथ धनञ्जयः
सुषेणोऽन्यो घृताची च वसन्त्याश्वयुजे रवौ

pūṣā ca surucirvāto gautamotha dhanañjayaḥ
suṣeṇo'nyo ghṛtācī ca vasantyāśvayuje ravau

विश्वावसुर्भरद्वाजः पर्जन्यैरावतौ तथा
विश्वाची सेनजिच्चापि कार्त्तिके च वसन्ति वै

viśvāvasurbharadvājaḥ parjanyairāvatau tathā
viśvācī senajiccāpi kārttike ca vasanti vai

अंशः काश्यपतार्क्ष्यास्तु महापद्मस्तथोर्वशी
चित्रसेनस्तथा विद्युन्मार्गशीर्षेधिकारिणः

aṃśaḥ kāśyapatārkṣyāstu mahāpadmastathorvaśī
citrasenastathā vidyunmārgaśīrṣedhikāriṇaḥ

क्रतुर्भगस्तथोर्णायुः स्फूर्जः कार्कोटकस्तथा
अरिष्टनेमिश्चैवान्या पूर्वाचित्तिर्वराप्सराः

kraturbhagastathorṇāyuḥ sphūrjaḥ kārkoṭakastathā
ariṣṭanemiścaivānyā pūrvācittirvarāpsarāḥ

पौषमासे वसन्त्येते सप्तभास्करमण्डले
लोकप्रकाशनार्थाय विग्रवर्याधिकारिणः

pauṣamāse vasantyete saptabhāskaramaṇḍale
lokaprakāśanārthāya vigravaryādhikāriṇaḥ

त्वष्टाथ जमदग्निश्च कम्बलोथ तिलोत्तमा
ब्रह्मोपेतोथ ऋतजिद्धृतराष्ट्रोथ सप्तमः

tvaṣṭātha jamadagniśca kambalotha tilottamā
brahmopetotha ṛtajiddhṛtarāṣṭrotha saptamaḥ

माघमासे वसन्त्येते सप्त मैत्रेय भास्करे
श्रूयतां चापरे सूर्ये फाल्गुने निवसन्ति ये

māghamāse vasantyete sapta maitreya bhāskare
śrūyatāṃ cāpare sūrye phālgune nivasanti ye

विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित्
विश्वामित्रस्तथा रक्षो यज्ञोपेतो महामुने

viṣṇuraśvataro rambhā sūryavarcāśca satyajit
viśvāmitrastathā rakṣo yajñopeto mahāmune

मासेष्वेतेषु मैत्रेय वसन्त्येते तु सप्तकाः
सवितुर्मण्डले ब्रह्मन्विष्णुशक्त्युपबृंहिताः

māseṣveteṣu maitreya vasantyete tu saptakāḥ
saviturmaṇḍale brahmanviṣṇuśaktyupabṛṃhitāḥ

स्तुवन्ति मुनयः सूर्यं गंधर्वैर्गीयते पुरः
नृत्यन्त्यप्सरसो यान्ति सूर्यस्यानुनिशाचराः

stuvanti munayaḥ sūryaṃ gaṃdharvairgīyate puraḥ
nṛtyantyapsaraso yānti sūryasyānuniśācarāḥ

वहन्ति पन्नगा यक्षैः क्रियतेऽभीषुसंग्रहः

vahanti pannagā yakṣaiḥ kriyate'bhīṣusaṃgrahaḥ

वालखित्यास्तथैवैनं परिवार्य समासते

vālakhityāstathaivainaṃ parivārya samāsate

सोयं सप्तगणः सूर्यमण्डले मुनिसत्तम
हिमोष्णवारिवृष्टीनां हेतुः स्वसमयं गतः

soyaṃ saptagaṇaḥ sūryamaṇḍale munisattama
himoṣṇavārivṛṣṭīnāṃ hetuḥ svasamayaṃ gataḥ