गाः पालयन्तौ च पुनः सहितौ बल-केशवौ ।
भ्रममाणौ वने तस्मिन् रम्यं तालवनं गतौ
gāḥ pālayantau ca punaḥ sahitau bala-keśavau |
bhramamāṇau vane tasmin ramyaṃ tālavanaṃ gatau
Amsha 5
Chapter 8: Dhenuka and his kin fall in the palm grove
13 verses · 8 of 38
What happens in this chapter
Dhenuka and his kin fall in the palm grove
Herding the cows together, Rama and Krishna come to a lovely palm grove guarded by Dhenuka, a danava in the shape of an ass who lives on the flesh of deer. The cowherd boys long for the ripe, fragrant fruit and ask the brothers to knock some down, and Sankarshana and Krishna shake the trees until the fruit falls. Hearing the noise, Dhenuka charges in and kicks Balarama in the chest with his hind legs. Balarama seizes him by those legs, whirls him round and hurls him dead into a palm. When the rest of the ass-demons come, Krishna and Balarama fling them into the treetops as if in play. The ground lies strewn with fruit and bodies, and the cows graze there freely on grass none had touched before.
तत्तु तालवनं दिव्यं धेनुको नाम दानवः ।
मृगमांसकृताहारः सदाध्यास्ते खराकृतिः
tattu tālavanaṃ divyaṃ dhenuko nāma dānavaḥ |
mṛgamāṃsakṛtāhāraḥ sadādhyāste kharākṛtiḥ
तत्तु तालवन पक्क-फलसम्पत्समन्वितम् ।
दृष्ट्वा स्पृहान्विता गोपाः फलादानेऽब्रु वन्, वचः
tattu tālavana pakka-phalasampatsamanvitam |
dṛṣṭvā spṛhānvitā gopāḥ phalādāne'bru van, vacaḥ
हे राम हे कृष्ण सदा धेनुकेनैष रक्ष्यते ।
भूप्रदेशो यतस्तस्मात् पक्कानीमानि सन्ति वै
he rāma he kṛṣṇa sadā dhenukenaiṣa rakṣyate |
bhūpradeśo yatastasmāt pakkānīmāni santi vai
फलानि पश्य तालानां गन्धामोदितदींशि च ।
वयमत्तुमभीप्सामः पात्यन्तां यदि रोचसे
phalāni paśya tālānāṃ gandhāmoditadīṃśi ca |
vayamattumabhīpsāmaḥ pātyantāṃ yadi rocase
इति गोपकुमाराणां श्रुत्वा सङ्कर्षणो वचः ।
कृष्णश्व पातयामास भुवि तालफलानि वै
iti gopakumārāṇāṃ śrutvā saṅkarṣaṇo vacaḥ |
kṛṣṇaśva pātayāmāsa bhuvi tālaphalāni vai
फलानां पततां शब्दमाकर्ण्य स दुरासदः ।
आजगाम सुदुष्टात्मा कोपादू दैतेयगर्द्दभः
phalānāṃ patatāṃ śabdamākarṇya sa durāsadaḥ |
ājagāma suduṣṭātmā kopādū daiteyagarddabhaḥ
पद्भयामुभाभ्यां स तदा पश्विमाभ्यां बली बलम् ।
जघानोरसि ताभ्याञ्च स च तेनाप्यगृह्यत
padbhayāmubhābhyāṃ sa tadā paśvimābhyāṃ balī balam |
jaghānorasi tābhyāñca sa ca tenāpyagṛhyata
गृहीत्वा भ्रामणेनैव सोऽम्बरे गतजीवितम् ।
तस्मिन्नेव च चिक्षेप वेगेन तृणराजनि
gṛhītvā bhrāmaṇenaiva so'mbare gatajīvitam |
tasminneva ca cikṣepa vegena tṛṇarājani
ततः फलान्यनेकानि तालाग्रान्निपतन् खरः ।
पृथिव्यां पातयामास महावातोऽम्बुदानिव
tataḥ phalānyanekāni tālāgrānnipatan kharaḥ |
pṛthivyāṃ pātayāmāsa mahāvāto'mbudāniva
अन्यानप्यस्य वै ज्ञातीनागतान् दैत्यगर्द्दभान् ।
कृष्णाश्विक्षेप तालाग्र बलभद्रश्व लीलया
anyānapyasya vai jñātīnāgatān daityagarddabhān |
kṛṣṇāśvikṣepa tālāgra balabhadraśva līlayā
क्षणेनालङ्कृता पृथ्वी पक्कस्तालफलैस्तथा ।
दैत्यगर्द्दभदेहैश्व मैत्रेय शुशुभेऽधिकम्
kṣaṇenālaṅkṛtā pṛthvī pakkastālaphalaistathā |
daityagarddabhadehaiśva maitreya śuśubhe'dhikam
ततो गावो निराबाधास्तस्मिंस्तालवने द्रिज नवशस्य सुख चेरुर्यन्न भुक्तमभूत् पुरा
tato gāvo nirābādhāstasmiṃstālavane drija navaśasya sukha ceruryanna bhuktamabhūt purā
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)