वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा सगणोपि हिमालयः ।
विस्मितो भार्य्यया शैलानुवाच स गिरीश्वरः
vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā sagaṇopi himālayaḥ |
vismito bhāryyayā śailānuvāca sa girīśvaraḥ
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे सप्तऋषिवचनं नाम षट्त्रिंशोऽध्यायः ॥
34 verses · 36 of 55
Himavan asks the mountains Meru, Mandara and Vindhya for counsel, and they tell him plainly that Parvati was born for the devas' work and must be given to Shiva. Arundhati wins Mena over with many kathas,. Himavan, declaring all he has belongs to Shiva, adorns Parvati and seats her in the rishis' lap. The Saptarishis bless her to be a joy to Shiva and give fruits and flowers as a pledge; Himavan's beard is touched with turmeric and kumkum by custom. The lagna is fixed for the fourth day. The rishis tell Mahadev the betrothal is made. Smiling, He says He has never seen a wedding, and they tell Him to invite Vishnu, Brahma, Indra and every host.
ब्रह्मोवाच
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा सगणोपि हिमालयः ।
विस्मितो भार्य्यया शैलानुवाच स गिरीश्वरः
vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā sagaṇopi himālayaḥ |
vismito bhāryyayā śailānuvāca sa girīśvaraḥ
हिमालय उवाच
हे मेरो गिरिराट् सह्य गन्धमादन मन्दर ।
मैनाक विन्ध्य शैलेन्द्रास्सर्वे शृणुत मद्वचः
he mero girirāṭ sahya gandhamādana mandara |
maināka vindhya śailendrāssarve śṛṇuta madvacaḥ
वसिष्ठो हि वदत्येवं किं मे कार्य्यं विचार्य्यते ।
यथा तथा च शंसध्वं निर्णीय मनसाखिलम्
vasiṣṭho hi vadatyevaṃ kiṃ me kāryyaṃ vicāryyate |
yathā tathā ca śaṃsadhvaṃ nirṇīya manasākhilam
ब्रह्मोवाच
तच्छुत्वा वचनं तस्य सुमेरुप्रमुखाश्च ते ।
प्रोचुर्हिमालयं प्रीत्या सुनिर्णीय महीधराः
tacchutvā vacanaṃ tasya sumerupramukhāśca te |
procurhimālayaṃ prītyā sunirṇīya mahīdharāḥ
शैला ऊचुः
अधुना किं विमर्शेन कृतं कार्य्यं तथैव हि ।
उत्पन्नेयं महाभाग देवकार्यार्थमेव हि
adhunā kiṃ vimarśena kṛtaṃ kāryyaṃ tathaiva hi |
utpanneyaṃ mahābhāga devakāryārthameva hi
प्रदातव्या शिवायेति शिवस्यार्थेवतारिणी ।
अनयाराधितो रुद्रो रुद्रेण यदि भाषिता
pradātavyā śivāyeti śivasyārthevatāriṇī |
anayārādhito rudro rudreṇa yadi bhāṣitā
ब्रह्मोवाच
एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषाम्मेर्वादीनां हिमाचलः ।
सुप्रसन्नतरोभूद्वै जहास गिरिजा हृदि
etacchrutvā vacasteṣāmmervādīnāṃ himācalaḥ |
suprasannatarobhūdvai jahāsa girijā hṛdi
अरुन्धती च तां मेनां बोधयामास कारणात् ।
नानावाक्यसमूहेनेतिहासैर्विविधैरपि
arundhatī ca tāṃ menāṃ bodhayāmāsa kāraṇāt |
nānāvākyasamūhenetihāsairvividhairapi
अथ सा मेनका शैलपत्नी बुद्ध्वा प्रसन्नधीः ।
मुनीनरुन्धतीं शैलं भोजयित्वा बुभोज च
atha sā menakā śailapatnī buddhvā prasannadhīḥ |
munīnarundhatīṃ śailaṃ bhojayitvā bubhoja ca
अथ शैलवरो ज्ञानी सुसंसेव्य मुनींश्च ताम् ।
उवाच साञ्जलिः प्रीत्या प्रसन्नात्मागतभ्रमः
atha śailavaro jñānī susaṃsevya munīṃśca tām |
uvāca sāñjaliḥ prītyā prasannātmāgatabhramaḥ
हिमाचल उवाच
सप्तर्षयो महाभागा वचः शृणुत मामकम् ।
विस्मयो मे गतस्सर्वश्शिवयोश्चरितं श्रुतम्
saptarṣayo mahābhāgā vacaḥ śṛṇuta māmakam |
vismayo me gatassarvaśśivayoścaritaṃ śrutam
मदीयं च शरीरम्वै पत्नी मेना सुतास्सुता ।
ऋद्धिस्सिद्धिश्च चान्यद्वै शिवस्यैव न चान्यथा
madīyaṃ ca śarīramvai patnī menā sutāssutā |
ṛddhissiddhiśca cānyadvai śivasyaiva na cānyathā
ब्रह्मोवाच
इत्युक्त्वा स तदा पुत्रीं दृष्ट्वा तत्सादरं च ताम् ।
भूषयित्वा तदङ्गानि ऋष्युत्संगे न्यवेशयेत्
ityuktvā sa tadā putrīṃ dṛṣṭvā tatsādaraṃ ca tām |
bhūṣayitvā tadaṅgāni ṛṣyutsaṃge nyaveśayet
उवाच च पुनः प्रीत्या शैलराज ऋषींस्तदा ॥ ।
अयं भागो मया तस्मै दातव्य इति निश्चितम्
uvāca ca punaḥ prītyā śailarāja ṛṣīṃstadā || |
ayaṃ bhāgo mayā tasmai dātavya iti niścitam
ऋषय ऊचुः
शंकरो भिक्षुकस्तेथ स्वयं दाता भवान् गिरे ।
भैक्ष्यञ्च पार्वती देवी किमतः परमुत्तमम्
śaṃkaro bhikṣukastetha svayaṃ dātā bhavān gire |
bhaikṣyañca pārvatī devī kimataḥ paramuttamam
हिमवन् शिखराणान्ते यद्धेतोस्सदृशी गतिः ।
धन्यस्त्वं सर्वशैलानामधिपस्सर्वतो वरः
himavan śikharāṇānte yaddhetossadṛśī gatiḥ |
dhanyastvaṃ sarvaśailānāmadhipassarvato varaḥ
ब्रह्मोवाच
एवमुक्त्वा तु कन्यायै मुनयो विमलाशयाः ।
आशिषं दत्तवन्तस्ते शिवाय सुखदा भव
evamuktvā tu kanyāyai munayo vimalāśayāḥ |
āśiṣaṃ dattavantaste śivāya sukhadā bhava
स्पृष्ट्वा करेण तां तत्र कल्याणं ते भविष्यति ।
शुक्लपक्षे यथा चन्द्रो वर्द्धन्तां त्वद्गुणास्तथा
spṛṣṭvā kareṇa tāṃ tatra kalyāṇaṃ te bhaviṣyati |
śuklapakṣe yathā candro varddhantāṃ tvadguṇāstathā
इत्युक्त्वा मुनयस्सर्वे दत्त्वा ते गिरये मुदा ।
पुष्पाणि फलयुक्तानि प्रत्ययं चक्रिरे तदा
ityuktvā munayassarve dattvā te giraye mudā |
puṣpāṇi phalayuktāni pratyayaṃ cakrire tadā
अरुन्धती तदा तत्र मेनां सा सुसुखी मुदा ।
गुणैश्च लोभयामास शिवस्य परमा सती
arundhatī tadā tatra menāṃ sā susukhī mudā |
guṇaiśca lobhayāmāsa śivasya paramā satī
हरिद्राकुंकुमैश्शैलश्मश्रूणि प्रत्यमार्जयत् ।
लौकिकाचारमाधाय मंगलायनमुत्तमम्
haridrākuṃkumaiśśailaśmaśrūṇi pratyamārjayat |
laukikācāramādhāya maṃgalāyanamuttamam
ततश्च ते चतुर्थेह्नि संधार्य्य लग्नमुत्तमम् ।
परस्परं च सन्तुष्य संजग्मुश्शिवसन्निधिम्
tataśca te caturthehni saṃdhāryya lagnamuttamam |
parasparaṃ ca santuṣya saṃjagmuśśivasannidhim
तत्र गत्वा शिवं नत्वा स्तुत्वा विवि धसूक्तिभिः ।
ऊचुः सर्वे वसिष्ठाद्या मुनयः परमेश्वरम्
tatra gatvā śivaṃ natvā stutvā vivi dhasūktibhiḥ |
ūcuḥ sarve vasiṣṭhādyā munayaḥ parameśvaram
ऋषय ऊचुः
देवदेव महादेव परमेश महाप्रभो ।
शृण्वस्मद्वचनं प्रीत्या यत्कृतं सेवकैस्तव
devadeva mahādeva parameśa mahāprabho |
śṛṇvasmadvacanaṃ prītyā yatkṛtaṃ sevakaistava
बोधितो गिरिराजश्च मेना विविधसूक्तिभिः ।
सेतिहासं महेशान प्रबुद्धोसौ न संशयः
bodhito girirājaśca menā vividhasūktibhiḥ |
setihāsaṃ maheśāna prabuddhosau na saṃśayaḥ
वाक्यदत्ता गिरीन्द्रेण पार्वती ते हि नान्यथा ।
उद्वाहाय प्रगच्छ त्वं गणैर्देवैश्च संयुतः
vākyadattā girīndreṇa pārvatī te hi nānyathā |
udvāhāya pragaccha tvaṃ gaṇairdevaiśca saṃyutaḥ
गच्छ शीघ्रं महादेव हिमाचलगृहं प्रभो ।
विवाहय यथा रीतिः पार्वतीमात्मजन्मने
gaccha śīghraṃ mahādeva himācalagṛhaṃ prabho |
vivāhaya yathā rītiḥ pārvatīmātmajanmane
ब्रह्मोवाच
तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां लौकिकाचारतत्परः ।
प्रहृष्टात्मा महेशानः प्रहस्येदमुवाच सः
tacchrutvā vacanaṃ teṣāṃ laukikācāratatparaḥ |
prahṛṣṭātmā maheśānaḥ prahasyedamuvāca saḥ
महेश उवाच
विवाहो हि महाभागा न दृष्टो न श्रुतो मया ।
यथा पुरा भवद्भिस्तद्विधिः प्रोच्यो विशेषतः
vivāho hi mahābhāgā na dṛṣṭo na śruto mayā |
yathā purā bhavadbhistadvidhiḥ procyo viśeṣataḥ
ब्रह्मोवाच
तदाकर्ण्य महेशस्य लौकिकं वचनं शुभम् ।
प्रत्यूचुः प्रहसन्तस्ते देवदेवं सदाशिवम्
tadākarṇya maheśasya laukikaṃ vacanaṃ śubham |
pratyūcuḥ prahasantaste devadevaṃ sadāśivam
ऋषय ऊचुः
विष्णुमाहूय वै शीघ्रं ससमाजं विशेषतः ।
ब्रह्माणं ससुतं प्रीत्या तथा देवं शतक्रतुम्
viṣṇumāhūya vai śīghraṃ sasamājaṃ viśeṣataḥ |
brahmāṇaṃ sasutaṃ prītyā tathā devaṃ śatakratum
तथा ऋषिगणान्सर्वान् यक्षगन्धर्वकिन्नरान् ।
सिद्धान् विद्याधरांश्चैव तथा चैवाप्सरोगणान्
tathā ṛṣigaṇānsarvān yakṣagandharvakinnarān |
siddhān vidyādharāṃścaiva tathā caivāpsarogaṇān
एतांश्चान्यान्प्रभो सर्वानानय स्वेह सादरम् ।
सर्वं संसाधयिष्यन्ति त्वत्कार्य्यं ते न संशयः
etāṃścānyānprabho sarvānānaya sveha sādaram |
sarvaṃ saṃsādhayiṣyanti tvatkāryyaṃ te na saṃśayaḥ
ब्रह्मोवाच
इत्युक्त्वा सप्त ऋषयस्तदाज्ञां प्राप्य ते मुदा ।
स्वधाम प्रययुस्सर्वे शंसन्तः शङ्करीं गतिम्
ityuktvā sapta ṛṣayastadājñāṃ prāpya te mudā |
svadhāma prayayussarve śaṃsantaḥ śaṅkarīṃ gatim
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)