वि॒शोवि॑शो वो॒ अति॑थिं वाज॒यन्त॑ः पुरुप्रि॒यम् ।
अ॒ग्निं वो॒ दुर्यं॒ वच॑ः स्तु॒षे शू॒षस्य॒ मन्म॑भिः
viśoviśo vo atithiṃ vājayantaḥ purupriyam |
agniṃ vo duryaṃ vacaḥ stuṣe śūṣasya manmabhiḥ
Mandala 8
Sukta 74: Agni the guest and Shrutarva's horses
Rishi: गोपवन आत्रेयः · Devata: अग्निः, १३-१५ आर्क्षः श्रुतर्वा · Metre: १-१२ अनुष्टुम्मुख प्रगाथः - ( अनुष्टुप् + गायत्र्यौ), १३-१५ अनुष्टुप्
15 verses · 74 of 103
What happens in this chapter
Agni the guest and Shrutarva's horses
Gopavana Atreya praises Agni, the beloved guest of every clan, praised by those who bring oblations like a friend. Agni carries the offerings up to heaven, shines through the darkness and is the foremost slayer of Vritra, in whose flame Shrutarva, son of Riksha, prospers. The rishi offers a fresh hymn and calls Agni by the name Angiras, asking him to hear and to wake in battle. The last three verses praise Shrutarva Arkshya: four swift, strong horses carried the rishi in a fine chariot. By the great river Parushni he declares it true that no mortal gives horses more freely.
यं जना॑सो ह॒विष्म॑न्तो मि॒त्रं न स॒र्पिरा॑सुतिम् ।
प्र॒शंस॑न्ति॒ प्रश॑स्तिभिः
yaṃ janāso haviṣmanto mitraṃ na sarpirāsutim |
praśaṃsanti praśastibhiḥ
पन्यां॑सं जा॒तवे॑दसं॒ यो दे॒वता॒त्युद्य॑ता ।
ह॒व्यान्यैर॑यद्दि॒वि
panyāṃsaṃ jātavedasaṃ yo devatātyudyatā |
havyānyairayaddivi
आग॑न्म वृत्र॒हन्त॑मं॒ ज्येष्ठ॑म॒ग्निमान॑वम् ।
यस्य॑ श्रु॒तर्वा॑ बृ॒हन्ना॒र्क्षो अनी॑क॒ एध॑ते
āganma vṛtrahantamaṃ jyeṣṭhamagnimānavam |
yasya śrutarvā bṛhannārkṣo anīka edhate
अ॒मृतं॑ जा॒तवे॑दसं ति॒रस्तमां॑सि दर्श॒तम् ।
घृ॒ताह॑वन॒मीड्य॑म्
amṛtaṃ jātavedasaṃ tirastamāṃsi darśatam |
ghṛtāhavanamīḍyam
स॒बाधो॒ यं जना॑ इ॒मे॒३॒॑ऽग्निं ह॒व्येभि॒रीळ॑ते ।
जुह्वा॑नासो य॒तस्रु॑चः
sabādho yaṃ janā ime'gniṃ havyebhirīḻate |
juhvānāso yatasrucaḥ
इ॒यं ते॒ नव्य॑सी म॒तिरग्ने॒ अधा॑य्य॒स्मदा ।
मन्द्र॒ सुजा॑त॒ सुक्र॒तोऽमू॑र॒ दस्माति॑थे
iyaṃ te navyasī matiragne adhāyyasmadā |
mandra sujāta sukrato'mūra dasmātithe
सा ते॑ अग्ने॒ शंत॑मा॒ चनि॑ष्ठा भवतु प्रि॒या ।
तया॑ वर्धस्व॒ सुष्टु॑तः
sā te agne śaṃtamā caniṣṭhā bhavatu priyā |
tayā vardhasva suṣṭutaḥ
सा द्यु॒म्नैर्द्यु॒म्निनी॑ बृ॒हदुपो॑प॒ श्रव॑सि॒ श्रव॑ः ।
दधी॑त वृत्र॒तूर्ये॑
sā dyumnairdyumninī bṛhadupopa śravasi śravaḥ |
dadhīta vṛtratūrye
अश्व॒मिद्गां र॑थ॒प्रां त्वे॒षमिन्द्रं॒ न सत्प॑तिम् ।
यस्य॒ श्रवां॑सि॒ तूर्व॑थ॒ पन्य॑म्पन्यं च कृ॒ष्टय॑ः
aśvamidgāṃ rathaprāṃ tveṣamindraṃ na satpatim |
yasya śravāṃsi tūrvatha panyampanyaṃ ca kṛṣṭayaḥ
यं त्वा॑ गो॒पव॑नो गि॒रा चनि॑ष्ठदग्ने अङ्गिरः ।
स पा॑वक श्रुधी॒ हव॑म्
yaṃ tvā gopavano girā caniṣṭhadagne aṅgiraḥ |
sa pāvaka śrudhī havam
यं त्वा॒ जना॑स॒ ईळ॑ते स॒बाधो॒ वाज॑सातये ।
स बो॑धि वृत्र॒तूर्ये॑
yaṃ tvā janāsa īḻate sabādho vājasātaye |
sa bodhi vṛtratūrye
अ॒हं हु॑वा॒न आ॒र्क्षे श्रु॒तर्व॑णि मद॒च्युति॑ ।
शर्धां॑सीव स्तुका॒विनां॑ मृ॒क्षा शी॒र्षा च॑तु॒र्णाम्
ahaṃ huvāna ārkṣe śrutarvaṇi madacyuti |
śardhāṃsīva stukāvināṃ mṛkṣā śīrṣā caturṇām
मां च॒त्वार॑ आ॒शव॒ः शवि॑ष्ठस्य द्रवि॒त्नव॑ः ।
सु॒रथा॑सो अ॒भि प्रयो॒ वक्ष॒न्वयो॒ न तुग्र्य॑म्
māṃ catvāra āśavaḥ śaviṣṭhasya dravitnavaḥ |
surathāso abhi prayo vakṣanvayo na tugryam
स॒त्यमित्त्वा॑ महेनदि॒ परु॒ष्ण्यव॑ देदिशम् ।
नेमा॑पो अश्व॒दात॑र॒ः शवि॑ष्ठादस्ति॒ मर्त्य॑ः
satyamittvā mahenadi paruṣṇyava dediśam |
nemāpo aśvadātaraḥ śaviṣṭhādasti martyaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)