Rishi: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्
10 verses · 3 of 104
Vasishtha calls the priests to make Agni their messenger at the rite, the flame-headed, ghee-eating purifier who stays among mortals. When he breaks loose from his enclosure he snorts like a horse at pasture; the wind follows his blaze and his track turns black. Newborn, his red smoke climbs to the sky. He spreads over the earth like a loosed army and eats the woods as one eats barley. Men groom him at night and dawn like a racehorse. The rishi asks for shelter like a hundred forts of iron, and for good fortune for all who praise.
अ॒ग्निं वो॑ दे॒वम॒ग्निभि॑ः स॒जोषा॒ यजि॑ष्ठं दू॒तम॑ध्व॒रे कृ॑णुध्वम् ।
यो मर्त्ये॑षु॒ निध्रु॑विरृ॒तावा॒ तपु॑र्मूर्धा घृ॒तान्न॑ः पाव॒कः
agniṃ vo devamagnibhiḥ sajoṣā yajiṣṭhaṃ dūtamadhvare kṛṇudhvam |
yo martyeṣu nidhruvirṛtāvā tapurmūrdhā ghṛtānnaḥ pāvakaḥ
प्रोथ॒दश्वो॒ न यव॑सेऽवि॒ष्यन्य॒दा म॒हः सं॒वर॑णा॒द्व्यस्था॑त् ।
आद॑स्य॒ वातो॒ अनु॑ वाति शो॒चिरध॑ स्म ते॒ व्रज॑नं कृ॒ष्णम॑स्ति
prothadaśvo na yavase'viṣyanyadā mahaḥ saṃvaraṇādvyasthāt |
ādasya vāto anu vāti śociradha sma te vrajanaṃ kṛṣṇamasti
उद्यस्य॑ ते॒ नव॑जातस्य॒ वृष्णोऽग्ने॒ चर॑न्त्य॒जरा॑ इधा॒नाः ।
अच्छा॒ द्याम॑रु॒षो धू॒म ए॑ति॒ सं दू॒तो अ॑ग्न॒ ईय॑से॒ हि दे॒वान्
udyasya te navajātasya vṛṣṇo'gne carantyajarā idhānāḥ |
acchā dyāmaruṣo dhūma eti saṃ dūto agna īyase hi devān
वि यस्य॑ ते पृथि॒व्यां पाजो॒ अश्रे॑त्तृ॒षु यदन्ना॑ स॒मवृ॑क्त॒ जम्भै॑ः ।
सेने॑व सृ॒ष्टा प्रसि॑तिष्ट एति॒ यवं॒ न द॑स्म जु॒ह्वा॑ विवेक्षि
vi yasya te pṛthivyāṃ pājo aśrettṛṣu yadannā samavṛkta jambhaiḥ |
seneva sṛṣṭā prasitiṣṭa eti yavaṃ na dasma juhvā vivekṣi
तमिद्दो॒षा तमु॒षसि॒ यवि॑ष्ठम॒ग्निमत्यं॒ न म॑र्जयन्त॒ नर॑ः ।
नि॒शिशा॑ना॒ अति॑थिमस्य॒ योनौ॑ दी॒दाय॑ शो॒चिराहु॑तस्य॒ वृष्ण॑ः
tamiddoṣā tamuṣasi yaviṣṭhamagnimatyaṃ na marjayanta naraḥ |
niśiśānā atithimasya yonau dīdāya śocirāhutasya vṛṣṇaḥ
सु॒सं॒दृक्ते॑ स्वनीक॒ प्रती॑कं॒ वि यद्रु॒क्मो न रोच॑स उपा॒के ।
दि॒वो न ते॑ तन्य॒तुरे॑ति॒ शुष्म॑श्चि॒त्रो न सूर॒ः प्रति॑ चक्षि भा॒नुम्
susaṃdṛkte svanīka pratīkaṃ vi yadrukmo na rocasa upāke |
divo na te tanyatureti śuṣmaścitro na sūraḥ prati cakṣi bhānum
यथा॑ व॒ः स्वाहा॒ग्नये॒ दाशे॑म॒ परीळा॑भिर्घृ॒तव॑द्भिश्च ह॒व्यैः ।
तेभि॑र्नो अग्ने॒ अमि॑तै॒र्महो॑भिः श॒तं पू॒र्भिराय॑सीभि॒र्नि पा॑हि
yathā vaḥ svāhāgnaye dāśema parīḻābhirghṛtavadbhiśca havyaiḥ |
tebhirno agne amitairmahobhiḥ śataṃ pūrbhirāyasībhirni pāhi
या वा॑ ते॒ सन्ति॑ दा॒शुषे॒ अधृ॑ष्टा॒ गिरो॑ वा॒ याभि॑र्नृ॒वती॑रुरु॒ष्याः ।
ताभि॑र्नः सूनो सहसो॒ नि पा॑हि॒ स्मत्सू॒रीञ्ज॑रि॒तॄञ्जा॑तवेदः
yā vā te santi dāśuṣe adhṛṣṭā giro vā yābhirnṛvatīruruṣyāḥ |
tābhirnaḥ sūno sahaso ni pāhi smatsūrīñjaritṝñjātavedaḥ
निर्यत्पू॒तेव॒ स्वधि॑ति॒ः शुचि॒र्गात्स्वया॑ कृ॒पा त॒न्वा॒३॒॑ रोच॑मानः ।
आ यो मा॒त्रोरु॒शेन्यो॒ जनि॑ष्ट देव॒यज्या॑य सु॒क्रतु॑ः पाव॒कः
niryatpūteva svadhitiḥ śucirgātsvayā kṛpā tanvā rocamānaḥ |
ā yo mātroruśenyo janiṣṭa devayajyāya sukratuḥ pāvakaḥ
ए॒ता नो॑ अग्ने॒ सौभ॑गा दिदी॒ह्यपि॒ क्रतुं॑ सु॒चेत॑सं वतेम ।
विश्वा॑ स्तो॒तृभ्यो॑ गृण॒ते च॑ सन्तु यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः
etā no agne saubhagā didīhyapi kratuṃ sucetasaṃ vatema |
viśvā stotṛbhyo gṛṇate ca santu yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
