Rishi: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्
10 verses · 4 of 104
Vasishtha offers a well-cleansed hymn to Agni, who moves among all births, divine and human. The youngest one springs from his mother and devours the forests with bright teeth. He is the seer among the unseeing, the immortal set down among mortals; plants, trees and the earth carry him as their embryo. The rishi asks never to sit around him without sons. Then the sukta states its teaching plainly: a son born of another is no true heir, and a stranger, however kind, is not to be taken as one's own, for he goes back to his own home. Let a son of our own come, strong and victorious.
प्र व॑ः शु॒क्राय॑ भा॒नवे॑ भरध्वं ह॒व्यं म॒तिं चा॒ग्नये॒ सुपू॑तम् ।
यो दैव्या॑नि॒ मानु॑षा ज॒नूंष्य॒न्तर्विश्वा॑नि वि॒द्मना॒ जिगा॑ति
pra vaḥ śukrāya bhānave bharadhvaṃ havyaṃ matiṃ cāgnaye supūtam |
yo daivyāni mānuṣā janūṃṣyantarviśvāni vidmanā jigāti
स गृत्सो॑ अ॒ग्निस्तरु॑णश्चिदस्तु॒ यतो॒ यवि॑ष्ठो॒ अज॑निष्ट मा॒तुः ।
सं यो वना॑ यु॒वते॒ शुचि॑द॒न्भूरि॑ चि॒दन्ना॒ समिद॑त्ति स॒द्यः
sa gṛtso agnistaruṇaścidastu yato yaviṣṭho ajaniṣṭa mātuḥ |
saṃ yo vanā yuvate śucidanbhūri cidannā samidatti sadyaḥ
अ॒स्य दे॒वस्य॑ सं॒सद्यनी॑के॒ यं मर्ता॑सः श्ये॒तं ज॑गृ॒भ्रे ।
नि यो गृभं॒ पौरु॑षेयीमु॒वोच॑ दु॒रोक॑म॒ग्निरा॒यवे॑ शुशोच
asya devasya saṃsadyanīke yaṃ martāsaḥ śyetaṃ jagṛbhre |
ni yo gṛbhaṃ pauruṣeyīmuvoca durokamagnirāyave śuśoca
अ॒यं क॒विरक॑विषु॒ प्रचे॑ता॒ मर्ते॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ नि धा॑यि ।
स मा नो॒ अत्र॑ जुहुरः सहस्व॒ः सदा॒ त्वे सु॒मन॑सः स्याम
ayaṃ kavirakaviṣu pracetā marteṣvagniramṛto ni dhāyi |
sa mā no atra juhuraḥ sahasvaḥ sadā tve sumanasaḥ syāma
आ यो योनिं॑ दे॒वकृ॑तं स॒साद॒ क्रत्वा॒ ह्य१॒॑ग्निर॒मृताँ॒ अता॑रीत् ।
तमोष॑धीश्च व॒निन॑श्च॒ गर्भं॒ भूमि॑श्च वि॒श्वधा॑यसं बिभर्ति
ā yo yoniṃ devakṛtaṃ sasāda kratvā hyagniramṛtām̐ atārīt |
tamoṣadhīśca vaninaśca garbhaṃ bhūmiśca viśvadhāyasaṃ bibharti
ईशे॒ ह्य१॒॑ग्निर॒मृत॑स्य॒ भूरे॒रीशे॑ रा॒यः सु॒वीर्य॑स्य॒ दातो॑ः ।
मा त्वा॑ व॒यं स॑हसावन्न॒वीरा॒ माप्स॑व॒ः परि॑ षदाम॒ मादु॑वः
īśe hyagniramṛtasya bhūrerīśe rāyaḥ suvīryasya dātoḥ |
mā tvā vayaṃ sahasāvannavīrā māpsavaḥ pari ṣadāma māduvaḥ
प॒रि॒षद्यं॒ ह्यर॑णस्य॒ रेक्णो॒ नित्य॑स्य रा॒यः पत॑यः स्याम ।
न शेषो॑ अग्ने अ॒न्यजा॑तम॒स्त्यचे॑तानस्य॒ मा प॒थो वि दु॑क्षः
pariṣadyaṃ hyaraṇasya rekṇo nityasya rāyaḥ patayaḥ syāma |
na śeṣo agne anyajātamastyacetānasya mā patho vi dukṣaḥ
न॒हि ग्रभा॒यार॑णः सु॒शेवो॒ऽन्योद॑र्यो॒ मन॑सा॒ मन्त॒वा उ॑ ।
अधा॑ चि॒दोक॒ः पुन॒रित्स ए॒त्या नो॑ वा॒ज्य॑भी॒षाळे॑तु॒ नव्य॑ः
nahi grabhāyāraṇaḥ suśevo'nyodaryo manasā mantavā u |
adhā cidokaḥ punaritsa etyā no vājyabhīṣāḻetu navyaḥ
त्वम॑ग्ने वनुष्य॒तो नि पा॑हि॒ त्वमु॑ नः सहसावन्नव॒द्यात् ।
सं त्वा॑ ध्वस्म॒न्वद॒भ्ये॑तु॒ पाथ॒ः सं र॒यिः स्पृ॑ह॒याय्य॑ः सह॒स्री
tvamagne vanuṣyato ni pāhi tvamu naḥ sahasāvannavadyāt |
saṃ tvā dhvasmanvadabhyetu pāthaḥ saṃ rayiḥ spṛhayāyyaḥ sahasrī
ए॒ता नो॑ अग्ने॒ सौभ॑गा दिदी॒ह्यपि॒ क्रतुं॑ सु॒चेत॑सं वतेम ।
विश्वा॑ स्तो॒तृभ्यो॑ गृण॒ते च॑ सन्तु यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः
etā no agne saubhagā didīhyapi kratuṃ sucetasaṃ vatema |
viśvā stotṛbhyo gṛṇate ca santu yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
