जु॒षस्व॑ नः स॒मिध॑मग्ने अ॒द्य शोचा॑ बृ॒हद्य॑ज॒तं धू॒ममृ॒ण्वन् ।
उप॑ स्पृश दि॒व्यं सानु॒ स्तूपै॒ः सं र॒श्मिभि॑स्ततन॒ः सूर्य॑स्य
juṣasva naḥ samidhamagne adya śocā bṛhadyajataṃ dhūmamṛṇvan |
upa spṛśa divyaṃ sānu stūpaiḥ saṃ raśmibhistatanaḥ sūryasya
Mandala 7
Sukta 2: Vasishtha's Apri hymn to the fires
Rishi: मैत्रावरुणिर्वसिष्ठः · Devata: आप्रीसूक्तं(१इध्मः समिद्धोऽग्निर्वा, २ नराशंसः, ३ इळः, ४ बर्हिः, ५ देवीर्द्वारः,६ उषासानक्ता, ७ दैव्यौ होतारौ प्रचेतसौ, ८ तिस्रो देव्यः सरस्वतीळाभारत्यः, ९ त्वष्टा, १० वनस्पतयः, ११ स्वाहाकृतयः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 2 of 104
What happens in this chapter
Vasishtha's Apri hymn to the fires
This is the Apri sukta of the Vasishthas, the litany of the animal offering, by Vasishtha in trishtubh. Each verse invites one form of the fire: the kindled log that touches heaven's ridge with its smoke, Narashamsa, Agni praised as the true-voiced messenger, the strewn barhis grass, the divine doors swung open, Night and Dawn as two milch cows, the two divine hotars, and the three goddesses Bharati, Ila and Sarasvati. Tvashta is asked for a son who presses Soma and loves the gods. The Vanaspati post releases the offering, and Agni comes with Indra on one chariot to sit on the grass.
नरा॒शंस॑स्य महि॒मान॑मेषा॒मुप॑ स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः ।
ये सु॒क्रत॑व॒ः शुच॑यो धियं॒धाः स्वद॑न्ति दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या
narāśaṃsasya mahimānameṣāmupa stoṣāma yajatasya yajñaiḥ |
ye sukratavaḥ śucayo dhiyaṃdhāḥ svadanti devā ubhayāni havyā
ई॒ळेन्यं॑ वो॒ असु॑रं सु॒दक्ष॑म॒न्तर्दू॒तं रोद॑सी सत्य॒वाच॑म् ।
म॒नु॒ष्वद॒ग्निं मनु॑ना॒ समि॑द्धं॒ सम॑ध्व॒राय॒ सद॒मिन्म॑हेम
īḻenyaṃ vo asuraṃ sudakṣamantardūtaṃ rodasī satyavācam |
manuṣvadagniṃ manunā samiddhaṃ samadhvarāya sadaminmahema
स॒प॒र्यवो॒ भर॑माणा अभि॒ज्ञु प्र वृ॑ञ्जते॒ नम॑सा ब॒र्हिर॒ग्नौ ।
आ॒जुह्वा॑ना घृ॒तपृ॑ष्ठं॒ पृष॑द्व॒दध्व॑र्यवो ह॒विषा॑ मर्जयध्वम्
saparyavo bharamāṇā abhijñu pra vṛñjate namasā barhiragnau |
ājuhvānā ghṛtapṛṣṭhaṃ pṛṣadvadadhvaryavo haviṣā marjayadhvam
स्वा॒ध्यो॒३॒॑ वि दुरो॑ देव॒यन्तोऽशि॑श्रयू रथ॒युर्दे॒वता॑ता ।
पू॒र्वी शिशुं॒ न मा॒तरा॑ रिहा॒णे सम॒ग्रुवो॒ न सम॑नेष्वञ्जन्
svādhyo vi duro devayanto'śiśrayū rathayurdevatātā |
pūrvī śiśuṃ na mātarā rihāṇe samagruvo na samaneṣvañjan
उ॒त योष॑णे दि॒व्ये म॒ही न॑ उ॒षासा॒नक्ता॑ सु॒दुघे॑व धे॒नुः ।
ब॒र्हि॒षदा॑ पुरुहू॒ते म॒घोनी॒ आ य॒ज्ञिये॑ सुवि॒ताय॑ श्रयेताम्
uta yoṣaṇe divye mahī na uṣāsānaktā sudugheva dhenuḥ |
barhiṣadā puruhūte maghonī ā yajñiye suvitāya śrayetām
विप्रा॑ य॒ज्ञेषु॒ मानु॑षेषु का॒रू मन्ये॑ वां जा॒तवे॑दसा॒ यज॑ध्यै ।
ऊ॒र्ध्वं नो॑ अध्व॒रं कृ॑तं॒ हवे॑षु॒ ता दे॒वेषु॑ वनथो॒ वार्या॑णि
viprā yajñeṣu mānuṣeṣu kārū manye vāṃ jātavedasā yajadhyai |
ūrdhvaṃ no adhvaraṃ kṛtaṃ haveṣu tā deveṣu vanatho vāryāṇi
आ भार॑ती॒ भार॑तीभिः स॒जोषा॒ इळा॑ दे॒वैर्म॑नु॒ष्ये॑भिर॒ग्निः ।
सर॑स्वती सारस्व॒तेभि॑र॒र्वाक्ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदं स॑दन्तु
ā bhāratī bhāratībhiḥ sajoṣā iḻā devairmanuṣyebhiragniḥ |
sarasvatī sārasvatebhirarvāktisro devīrbarhiredaṃ sadantu
तन्न॑स्तु॒रीप॒मध॑ पोषयि॒त्नु देव॑ त्वष्ट॒र्वि र॑रा॒णः स्य॑स्व ।
यतो॑ वी॒रः क॑र्म॒ण्य॑ः सु॒दक्षो॑ यु॒क्तग्रा॑वा॒ जाय॑ते दे॒वका॑मः
tannasturīpamadha poṣayitnu deva tvaṣṭarvi rarāṇaḥ syasva |
yato vīraḥ karmaṇyaḥ sudakṣo yuktagrāvā jāyate devakāmaḥ
वन॑स्प॒तेऽव॑ सृ॒जोप॑ दे॒वान॒ग्निर्ह॒विः श॑मि॒ता सू॑दयाति ।
सेदु॒ होता॑ स॒त्यत॑रो यजाति॒ यथा॑ दे॒वानां॒ जनि॑मानि॒ वेद॑
vanaspate'va sṛjopa devānagnirhaviḥ śamitā sūdayāti |
sedu hotā satyataro yajāti yathā devānāṃ janimāni veda
आ या॑ह्यग्ने समिधा॒नो अ॒र्वाङिन्द्रे॑ण दे॒वैः स॒रथं॑ तु॒रेभि॑ः ।
ब॒र्हिर्न॑ आस्ता॒मदि॑तिः सुपु॒त्रा स्वाहा॑ दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्
ā yāhyagne samidhāno arvāṅindreṇa devaiḥ sarathaṃ turebhiḥ |
barhirna āstāmaditiḥ suputrā svāhā devā amṛtā mādayantām
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)