वपु॒र्नु तच्चि॑कि॒तुषे॑ चिदस्तु समा॒नं नाम॑ धे॒नु पत्य॑मानम् ।
मर्ते॑ष्व॒न्यद्दो॒हसे॑ पी॒पाय॑ स॒कृच्छु॒क्रं दु॑दुहे॒ पृश्नि॒रूध॑ः
vapurnu taccikituṣe cidastu samānaṃ nāma dhenu patyamānam |
marteṣvanyaddohase pīpāya sakṛcchukraṃ duduhe pṛśnirūdhaḥ
Mandala 6
Sukta 66: Sons of Rudra, born of Prishni
Rishi: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · Devata: मरुतः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 66 of 75
What happens in this chapter
Sons of Rudra, born of Prishni
Bharadvaja Barhaspatya praises the Maruts in trishtubh. The sukta opens with a riddle: one name, a cow that rules, milks different things among mortals, and Prishni gave her bright milk once. The Maruts blaze like fires and grow twice and thrice; their chariots raise no dust and are of gold. They are sons of Rudra the bountiful, and mighty Prishni bore them. Fierce, they yoke heaven and earth; their course runs without horse, without driver, without reins, crossing the spaces. None can stop or overtake the one they guard in battle, for child, cattle or waters. The poet calls Rudra's shining son, the Marut host, with his song.
ये अ॒ग्नयो॒ न शोशु॑चन्निधा॒ना द्विर्यत्त्रिर्म॒रुतो॑ वावृ॒धन्त॑ ।
अ॒रे॒णवो॑ हिर॒ण्यया॑स एषां सा॒कं नृ॒म्णैः पौंस्ये॑भिश्च भूवन्
ye agnayo na śośucannidhānā dviryattrirmaruto vāvṛdhanta |
areṇavo hiraṇyayāsa eṣāṃ sākaṃ nṛmṇaiḥ pauṃsyebhiśca bhūvan
रु॒द्रस्य॒ ये मी॒ळ्हुष॒ः सन्ति॑ पु॒त्रा याँश्चो॒ नु दाधृ॑वि॒र्भर॑ध्यै ।
वि॒दे हि मा॒ता म॒हो म॒ही षा सेत्पृश्नि॑ः सु॒भ्वे॒३॒॑ गर्भ॒माधा॑त्
rudrasya ye mīḻhuṣaḥ santi putrā yām̐śco nu dādhṛvirbharadhyai |
vide hi mātā maho mahī ṣā setpṛśniḥ subhve garbhamādhāt
न य ईष॑न्ते ज॒नुषोऽया॒ न्व१॒॑न्तः सन्तो॑ऽव॒द्यानि॑ पुना॒नाः ।
निर्यद्दु॒ह्रे शुच॒योऽनु॒ जोष॒मनु॑ श्रि॒या त॒न्व॑मु॒क्षमा॑णाः
na ya īṣante januṣo'yā nvantaḥ santo'vadyāni punānāḥ |
niryadduhre śucayo'nu joṣamanu śriyā tanvamukṣamāṇāḥ
म॒क्षू न येषु॑ दो॒हसे॑ चिद॒या आ नाम॑ धृ॒ष्णु मारु॑तं॒ दधा॑नाः ।
न ये स्तौ॒ना अ॒यासो॑ म॒ह्ना नू चि॑त्सु॒दानु॒रव॑ यासदु॒ग्रान्
makṣū na yeṣu dohase cidayā ā nāma dhṛṣṇu mārutaṃ dadhānāḥ |
na ye staunā ayāso mahnā nū citsudānurava yāsadugrān
त इदु॒ग्राः शव॑सा धृ॒ष्णुषे॑णा उ॒भे यु॑जन्त॒ रोद॑सी सु॒मेके॑ ।
अध॑ स्मैषु रोद॒सी स्वशो॑चि॒राम॑वत्सु तस्थौ॒ न रोक॑ः
ta idugrāḥ śavasā dhṛṣṇuṣeṇā ubhe yujanta rodasī sumeke |
adha smaiṣu rodasī svaśocirāmavatsu tasthau na rokaḥ
अ॒ने॒नो वो॑ मरुतो॒ यामो॑ अस्त्वन॒श्वश्चि॒द्यमज॒त्यर॑थीः ।
अ॒न॒व॒सो अ॑नभी॒शू र॑ज॒स्तूर्वि रोद॑सी प॒थ्या॑ याति॒ साध॑न्
aneno vo maruto yāmo astvanaśvaścidyamajatyarathīḥ |
anavaso anabhīśū rajastūrvi rodasī pathyā yāti sādhan
नास्य॑ व॒र्ता न त॑रु॒ता न्व॑स्ति॒ मरु॑तो॒ यमव॑थ॒ वाज॑सातौ ।
तो॒के वा॒ गोषु॒ तन॑ये॒ यम॒प्सु स व्र॒जं दर्ता॒ पार्ये॒ अध॒ द्योः
nāsya vartā na tarutā nvasti maruto yamavatha vājasātau |
toke vā goṣu tanaye yamapsu sa vrajaṃ dartā pārye adha dyoḥ
प्र चि॒त्रम॒र्कं गृ॑ण॒ते तु॒राय॒ मारु॑ताय॒ स्वत॑वसे भरध्वम् ।
ये सहां॑सि॒ सह॑सा॒ सह॑न्ते॒ रेज॑ते अग्ने पृथि॒वी म॒खेभ्य॑ः
pra citramarkaṃ gṛṇate turāya mārutāya svatavase bharadhvam |
ye sahāṃsi sahasā sahante rejate agne pṛthivī makhebhyaḥ
त्विषी॑मन्तो अध्व॒रस्ये॑व दि॒द्युत्तृ॑षु॒च्यव॑सो जु॒ह्वो॒३॒॑ नाग्नेः ।
अ॒र्चत्र॑यो॒ धुन॑यो॒ न वी॒रा भ्राज॑ज्जन्मानो म॒रुतो॒ अधृ॑ष्टाः
tviṣīmanto adhvarasyeva didyuttṛṣucyavaso juhvo nāgneḥ |
arcatrayo dhunayo na vīrā bhrājajjanmāno maruto adhṛṣṭāḥ
तं वृ॒धन्तं॒ मारु॑तं॒ भ्राज॑दृष्टिं रु॒द्रस्य॑ सू॒नुं ह॒वसा वि॑वासे ।
दि॒वः शर्धा॑य॒ शुच॑यो मनी॒षा गि॒रयो॒ नाप॑ उ॒ग्रा अ॑स्पृध्रन्
taṃ vṛdhantaṃ mārutaṃ bhrājadṛṣṭiṃ rudrasya sūnuṃ havasā vivāse |
divaḥ śardhāya śucayo manīṣā girayo nāpa ugrā aspṛdhran
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)