आ या॒ह्यद्रि॑भिः सु॒तं सोमं॑ सोमपते पिब ।
वृष॑न्निन्द्र॒ वृष॑भिर्वृत्रहन्तम
ā yāhyadribhiḥ sutaṃ somaṃ somapate piba |
vṛṣannindra vṛṣabhirvṛtrahantama
Mandala 5
Sukta 40: Atri restores the sun from Svarbhanu
Rishi: भौमोऽत्रिः · Devata: इन्द्रः, ५ सूर्यः, ६-९ अत्रिः · Metre: १-३ उष्णिक्, ५, ९ अनुष्टुप्, ४, ६-८ त्रिष्टुप्
9 verses · 40 of 87
What happens in this chapter
Atri restores the sun from Svarbhanu
Atri, son of Bhumi, opens with Indra in ushnik: come, lord of soma, bull, best slayer of Vritra, and drink. Then comes one of the famous accounts of the Rigveda. Svarbhanu, of asura birth, pierced the sun with darkness, and all creatures looked on bewildered, like one lost in strange country. Indra struck down Svarbhanu's tricks spreading below the sky, and Atri found the sun hidden in darkness with the fourth brahman, the turiya chant. The sun speaks to Atri, asking not to be swallowed in fear; Atri, yoking the pressing stones, set the eye of the sun back in heaven. Only the Atris could find it.
वृषा॒ ग्रावा॒ वृषा॒ मदो॒ वृषा॒ सोमो॑ अ॒यं सु॒तः ।
वृष॑न्निन्द्र॒ वृष॑भिर्वृत्रहन्तम
vṛṣā grāvā vṛṣā mado vṛṣā somo ayaṃ sutaḥ |
vṛṣannindra vṛṣabhirvṛtrahantama
वृषा॑ त्वा॒ वृष॑णं हुवे॒ वज्रि॑ञ्चि॒त्राभि॑रू॒तिभि॑ः ।
वृष॑न्निन्द्र॒ वृष॑भिर्वृत्रहन्तम
vṛṣā tvā vṛṣaṇaṃ huve vajriñcitrābhirūtibhiḥ |
vṛṣannindra vṛṣabhirvṛtrahantama
ऋ॒जी॒षी व॒ज्री वृ॑ष॒भस्तु॑रा॒षाट् छु॒ष्मी राजा॑ वृत्र॒हा सो॑म॒पावा॑ ।
यु॒क्त्वा हरि॑भ्या॒मुप॑ यासद॒र्वाङ्माध्यं॑दिने॒ सव॑ने मत्स॒दिन्द्र॑ः
ṛjīṣī vajrī vṛṣabhasturāṣāṭ chuṣmī rājā vṛtrahā somapāvā |
yuktvā haribhyāmupa yāsadarvāṅmādhyaṃdine savane matsadindraḥ
यत्त्वा॑ सूर्य॒ स्व॑र्भानु॒स्तम॒सावि॑ध्यदासु॒रः ।
अक्षे॑त्रवि॒द्यथा॑ मु॒ग्धो भुव॑नान्यदीधयुः
yattvā sūrya svarbhānustamasāvidhyadāsuraḥ |
akṣetravidyathā mugdho bhuvanānyadīdhayuḥ
स्व॑र्भानो॒रध॒ यदि॑न्द्र मा॒या अ॒वो दि॒वो वर्त॑माना अ॒वाह॑न् ।
गू॒ळ्हं सूर्यं॒ तम॒साप॑व्रतेन तु॒रीये॑ण॒ ब्रह्म॑णाविन्द॒दत्रि॑ः
svarbhānoradha yadindra māyā avo divo vartamānā avāhan |
gūḻhaṃ sūryaṃ tamasāpavratena turīyeṇa brahmaṇāvindadatriḥ
मा मामि॒मं तव॒ सन्त॑मत्र इर॒स्या द्रु॒ग्धो भि॒यसा॒ नि गा॑रीत् ।
त्वं मि॒त्रो अ॑सि स॒त्यरा॑धा॒स्तौ मे॒हाव॑तं॒ वरु॑णश्च॒ राजा॑
mā māmimaṃ tava santamatra irasyā drugdho bhiyasā ni gārīt |
tvaṃ mitro asi satyarādhāstau mehāvataṃ varuṇaśca rājā
ग्राव्णो॑ ब्र॒ह्मा यु॑युजा॒नः स॑प॒र्यन्की॒रिणा॑ दे॒वान्नम॑सोप॒शिक्ष॑न् ।
अत्रि॒ः सूर्य॑स्य दि॒वि चक्षु॒राधा॒त्स्व॑र्भानो॒रप॑ मा॒या अ॑घुक्षत्
grāvṇo brahmā yuyujānaḥ saparyankīriṇā devānnamasopaśikṣan |
atriḥ sūryasya divi cakṣurādhātsvarbhānorapa māyā aghukṣat
यं वै सूर्यं॒ स्व॑र्भानु॒स्तम॒सावि॑ध्यदासु॒रः ।
अत्र॑य॒स्तमन्व॑विन्दन्न॒ह्य१॒॑न्ये अश॑क्नुवन्
yaṃ vai sūryaṃ svarbhānustamasāvidhyadāsuraḥ |
atrayastamanvavindannahyanye aśaknuvan
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)