प्रत्य॒ग्निरु॒षस॒श्चेकि॑ता॒नोऽबो॑धि॒ विप्र॑ः पद॒वीः क॑वी॒नाम् ।
पृ॒थु॒पाजा॑ देव॒यद्भि॒ः समि॒द्धोऽप॒ द्वारा॒ तम॑सो॒ वह्नि॑रावः
pratyagniruṣasaścekitāno'bodhi vipraḥ padavīḥ kavīnām |
pṛthupājā devayadbhiḥ samiddho'pa dvārā tamaso vahnirāvaḥ
Mandala 3
Sukta 5: Agni wakes with the dawns
Rishi: गाथिनो विश्वामित्रः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 5 of 62
What happens in this chapter
Agni wakes with the dawns
Vishvamitra's trishtubh hymn to Agni at daybreak. Agni, wise path finder of the poets, has woken to meet the dawns and, kindled by the devout, has thrown open the doors of darkness. He is called Mitra when kindled, and Mitra, Varuna, the hotar and the adhvaryu at once. He guards the highest footprint of the bird and the course of the sun. When Matarishvan kindled him for the Bhrigus from his hiding place, he propped up the vault of the sky as the highest of lights. Born, he grows on the plants and on the mothers' ghee. The refrain asks for cattle and an heir.
प्रेद्व॒ग्निर्वा॑वृधे॒ स्तोमे॑भिर्गी॒र्भिः स्तो॑तॄ॒णां न॑म॒स्य॑ उ॒क्थैः ।
पू॒र्वीरृ॒तस्य॑ सं॒दृश॑श्चका॒नः सं दू॒तो अ॑द्यौदु॒षसो॑ विरो॒के
predvagnirvāvṛdhe stomebhirgīrbhiḥ stotṝṇāṃ namasya ukthaiḥ |
pūrvīrṛtasya saṃdṛśaścakānaḥ saṃ dūto adyauduṣaso viroke
अधा॑य्य॒ग्निर्मानु॑षीषु वि॒क्ष्व१॒॑पां गर्भो॑ मि॒त्र ऋ॒तेन॒ साध॑न् ।
आ ह॑र्य॒तो य॑ज॒तः सान्व॑स्था॒दभू॑दु॒ विप्रो॒ हव्यो॑ मती॒नाम्
adhāyyagnirmānuṣīṣu vikṣvapāṃ garbho mitra ṛtena sādhan |
ā haryato yajataḥ sānvasthādabhūdu vipro havyo matīnām
मि॒त्रो अ॒ग्निर्भ॑वति॒ यत्समि॑द्धो मि॒त्रो होता॒ वरु॑णो जा॒तवे॑दाः ।
मि॒त्रो अ॑ध्व॒र्युरि॑षि॒रो दमू॑ना मि॒त्रः सिन्धू॑नामु॒त पर्व॑तानाम्
mitro agnirbhavati yatsamiddho mitro hotā varuṇo jātavedāḥ |
mitro adhvaryuriṣiro damūnā mitraḥ sindhūnāmuta parvatānām
पाति॑ प्रि॒यं रि॒पो अग्रं॑ प॒दं वेः पाति॑ य॒ह्वश्चर॑णं॒ सूर्य॑स्य ।
पाति॒ नाभा॑ स॒प्तशी॑र्षाणम॒ग्निः पाति॑ दे॒वाना॑मुप॒माद॑मृ॒ष्वः
pāti priyaṃ ripo agraṃ padaṃ veḥ pāti yahvaścaraṇaṃ sūryasya |
pāti nābhā saptaśīrṣāṇamagniḥ pāti devānāmupamādamṛṣvaḥ
ऋ॒भुश्च॑क्र॒ ईड्यं॒ चारु॒ नाम॒ विश्वा॑नि दे॒वो व॒युना॑नि वि॒द्वान् ।
स॒सस्य॒ चर्म॑ घृ॒तव॑त्प॒दं वेस्तदिद॒ग्नी र॑क्ष॒त्यप्र॑युच्छन्
ṛbhuścakra īḍyaṃ cāru nāma viśvāni devo vayunāni vidvān |
sasasya carma ghṛtavatpadaṃ vestadidagnī rakṣatyaprayucchan
आ योनि॑म॒ग्निर्घृ॒तव॑न्तमस्थात्पृ॒थुप्र॑गाणमु॒शन्त॑मुशा॒नः ।
दीद्या॑न॒ः शुचि॑रृ॒ष्वः पा॑व॒कः पुन॑ःपुनर्मा॒तरा॒ नव्य॑सी कः
ā yonimagnirghṛtavantamasthātpṛthupragāṇamuśantamuśānaḥ |
dīdyānaḥ śucirṛṣvaḥ pāvakaḥ punaḥpunarmātarā navyasī kaḥ
स॒द्यो जा॒त ओष॑धीभिर्ववक्षे॒ यदी॒ वर्ध॑न्ति प्र॒स्वो॑ घृ॒तेन॑ ।
आप॑ इव प्र॒वता॒ शुम्भ॑माना उरु॒ष्यद॒ग्निः पि॒त्रोरु॒पस्थे॑
sadyo jāta oṣadhībhirvavakṣe yadī vardhanti prasvo ghṛtena |
āpa iva pravatā śumbhamānā uruṣyadagniḥ pitrorupasthe
उदु॑ ष्टु॒तः स॒मिधा॑ य॒ह्वो अ॑द्यौ॒द्वर्ष्म॑न्दि॒वो अधि॒ नाभा॑ पृथि॒व्याः ।
मि॒त्रो अ॒ग्निरीड्यो॑ मात॒रिश्वा दू॒तो व॑क्षद्य॒जथा॑य दे॒वान्
udu ṣṭutaḥ samidhā yahvo adyaudvarṣmandivo adhi nābhā pṛthivyāḥ |
mitro agnirīḍyo mātariśvā dūto vakṣadyajathāya devān
उद॑स्तम्भीत्स॒मिधा॒ नाक॑मृ॒ष्वो॒३॒॑ऽग्निर्भव॑न्नुत्त॒मो रो॑च॒नाना॑म् ।
यदी॒ भृगु॑भ्य॒ः परि॑ मात॒रिश्वा॒ गुहा॒ सन्तं॑ हव्य॒वाहं॑ समी॒धे
udastambhītsamidhā nākamṛṣvo'gnirbhavannuttamo rocanānām |
yadī bhṛgubhyaḥ pari mātariśvā guhā santaṃ havyavāhaṃ samīdhe
इळा॑मग्ने पुरु॒दंसं॑ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मं हव॑मानाय साध ।
स्यान्न॑ः सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे
iḻāmagne purudaṃsaṃ saniṃ goḥ śaśvattamaṃ havamānāya sādha |
syānnaḥ sūnustanayo vijāvāgne sā te sumatirbhūtvasme
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)