स॒मित्स॑मित्सु॒मना॑ बोध्य॒स्मे शु॒चाशु॑चा सुम॒तिं रा॑सि॒ वस्व॑ः ।
आ दे॑व दे॒वान्य॒जथा॑य वक्षि॒ सखा॒ सखी॑न्सु॒मना॑ यक्ष्यग्ने
samitsamitsumanā bodhyasme śucāśucā sumatiṃ rāsi vasvaḥ |
ā deva devānyajathāya vakṣi sakhā sakhīnsumanā yakṣyagne
Mandala 3
Sukta 4: Vishvamitra's Apri hymn for the animal rite
Rishi: गाथिनो विश्वामित्रः · Devata: आप्रीसूक्तं (१ इध्मः समिद्धोऽग्निर्वा, २ तनूनपात्, ३ इळः, ४ बर्हिः, ५ देवीर्द्वारः, ६ उषासानक्ता, ७ दैव्यौ होतारौ प्रचेतसौ, ८ तिस्रो देव्यः सरस्वतीळाभारत्यः, ९ त्वष्टा, १० वनस्पतिः, ११ स्वाहाकृतयः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 4 of 62
What happens in this chapter
Vishvamitra's Apri hymn for the animal rite
An Apri sukta of Vishvamitra in trishtubh: eleven verses, each to one sacred element of the rite. It begins with the kindled fuel, then Tanunapat, the invoked Ila, the spread barhis grass, the divine doors, Dawn and Night smiling side by side, the two divine hotars, and the three goddesses Bharati, Ila and Sarasvati who are asked to sit on the grass. Tvashtar is asked to release a heroic, active son devoted to the devas, Vanaspati to let the offering go to them, and the closing verse calls Agni with Indra and the swift devas while Aditi sits on the barhis, with svaha.
यं दे॒वास॒स्त्रिरह॑न्ना॒यज॑न्ते दि॒वेदि॑वे॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः ।
सेमं य॒ज्ञं मधु॑मन्तं कृधी न॒स्तनू॑नपाद्घृ॒तयो॑निं वि॒धन्त॑म्
yaṃ devāsastrirahannāyajante divedive varuṇo mitro agniḥ |
semaṃ yajñaṃ madhumantaṃ kṛdhī nastanūnapādghṛtayoniṃ vidhantam
प्र दीधि॑तिर्वि॒श्ववा॑रा जिगाति॒ होता॑रमि॒ळः प्र॑थ॒मं यज॑ध्यै ।
अच्छा॒ नमो॑भिर्वृष॒भं व॒न्दध्यै॒ स दे॒वान्य॑क्षदिषि॒तो यजी॑यान्
pra dīdhitirviśvavārā jigāti hotāramiḻaḥ prathamaṃ yajadhyai |
acchā namobhirvṛṣabhaṃ vandadhyai sa devānyakṣadiṣito yajīyān
ऊ॒र्ध्वो वां॑ गा॒तुर॑ध्व॒रे अ॑कार्यू॒र्ध्वा शो॒चींषि॒ प्रस्थि॑ता॒ रजां॑सि ।
दि॒वो वा॒ नाभा॒ न्य॑सादि॒ होता॑ स्तृणी॒महि॑ दे॒वव्य॑चा॒ वि ब॒र्हिः
ūrdhvo vāṃ gāturadhvare akāryūrdhvā śocīṃṣi prasthitā rajāṃsi |
divo vā nābhā nyasādi hotā stṛṇīmahi devavyacā vi barhiḥ
स॒प्त हो॒त्राणि॒ मन॑सा वृणा॒ना इन्व॑न्तो॒ विश्वं॒ प्रति॑ यन्नृ॒तेन॑ ।
नृ॒पेश॑सो वि॒दथे॑षु॒ प्र जा॒ता अ॒भी॒३॒॑मं य॒ज्ञं वि च॑रन्त पू॒र्वीः
sapta hotrāṇi manasā vṛṇānā invanto viśvaṃ prati yannṛtena |
nṛpeśaso vidatheṣu pra jātā abhīmaṃ yajñaṃ vi caranta pūrvīḥ
आ भन्द॑माने उ॒षसा॒ उपा॑के उ॒त स्म॑येते त॒न्वा॒३॒॑ विरू॑पे ।
यथा॑ नो मि॒त्रो वरु॑णो॒ जुजो॑ष॒दिन्द्रो॑ म॒रुत्वाँ॑ उ॒त वा॒ महो॑भिः
ā bhandamāne uṣasā upāke uta smayete tanvā virūpe |
yathā no mitro varuṇo jujoṣadindro marutvām̐ uta vā mahobhiḥ
दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा न्यृ॑ञ्जे स॒प्त पृ॒क्षास॑ः स्व॒धया॑ मदन्ति ।
ऋ॒तं शंस॑न्त ऋ॒तमित्त आ॑हु॒रनु॑ व्र॒तं व्र॑त॒पा दीध्या॑नाः
daivyā hotārā prathamā nyṛñje sapta pṛkṣāsaḥ svadhayā madanti |
ṛtaṃ śaṃsanta ṛtamitta āhuranu vrataṃ vratapā dīdhyānāḥ
आ भार॑ती॒ भार॑तीभिः स॒जोषा॒ इळा॑ दे॒वैर्म॑नु॒ष्ये॑भिर॒ग्निः ।
सर॑स्वती सारस्व॒तेभि॑र॒र्वाक्ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदं स॑दन्तु
ā bhāratī bhāratībhiḥ sajoṣā iḻā devairmanuṣyebhiragniḥ |
sarasvatī sārasvatebhirarvāktisro devīrbarhiredaṃ sadantu
तन्न॑स्तु॒रीप॒मध॑ पोषयि॒त्नु देव॑ त्वष्ट॒र्वि र॑रा॒णः स्य॑स्व ।
यतो॑ वी॒रः क॑र्म॒ण्य॑ः सु॒दक्षो॑ यु॒क्तग्रा॑वा॒ जाय॑ते दे॒वका॑मः
tannasturīpamadha poṣayitnu deva tvaṣṭarvi rarāṇaḥ syasva |
yato vīraḥ karmaṇyaḥ sudakṣo yuktagrāvā jāyate devakāmaḥ
वन॑स्प॒तेऽव॑ सृ॒जोप॑ दे॒वान॒ग्निर्ह॒विः श॑मि॒ता सू॑दयाति ।
सेदु॒ होता॑ स॒त्यत॑रो यजाति॒ यथा॑ दे॒वानां॒ जनि॑मानि॒ वेद॑
vanaspate'va sṛjopa devānagnirhaviḥ śamitā sūdayāti |
sedu hotā satyataro yajāti yathā devānāṃ janimāni veda
आ या॑ह्यग्ने समिधा॒नो अ॒र्वाङिन्द्रे॑ण दे॒वैः स॒रथं॑ तु॒रेभि॑ः ।
ब॒र्हिर्न॑ आस्ता॒मदि॑तिः सुपु॒त्रा स्वाहा॑ दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ताम्
ā yāhyagne samidhāno arvāṅindreṇa devaiḥ sarathaṃ turebhiḥ |
barhirna āstāmaditiḥ suputrā svāhā devā amṛtā mādayantām
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)