ग्रावा॑णेव॒ तदिदर्थं॑ जरेथे॒ गृध्रे॑व वृ॒क्षं नि॑धि॒मन्त॒मच्छ॑ ।
ब्र॒ह्माणे॑व वि॒दथ॑ उक्थ॒शासा॑ दू॒तेव॒ हव्या॒ जन्या॑ पुरु॒त्रा
grāvāṇeva tadidarthaṃ jarethe gṛdhreva vṛkṣaṃ nidhimantamaccha |
brahmāṇeva vidatha ukthaśāsā dūteva havyā janyā purutrā
Rishi: गृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः · Devata: अश्विनौ · Metre: त्रिष्टुप्
8 verses · 39 of 43
Gritsamada's trishtubh sukta to the Ashvins is built almost wholly of paired similes. You two are like two pressing stones, like two vultures to a treasure tree, like two priests chanting at the rite, like envoys. You are like two chariot heroes at dawn, twin goats, two fair women, a husband and wife. Come to us like two horns, like hooves, like the chakravaka birds. Carry us over like two boats, like yokes, naves, spokes, fellies; guard us like two dogs. Be like two lips speaking honey, two breasts that nourish, a nose that guards the body, two ears that hear well. The Gritsamadas offer this praise to strengthen them.
ग्रावा॑णेव॒ तदिदर्थं॑ जरेथे॒ गृध्रे॑व वृ॒क्षं नि॑धि॒मन्त॒मच्छ॑ ।
ब्र॒ह्माणे॑व वि॒दथ॑ उक्थ॒शासा॑ दू॒तेव॒ हव्या॒ जन्या॑ पुरु॒त्रा
grāvāṇeva tadidarthaṃ jarethe gṛdhreva vṛkṣaṃ nidhimantamaccha |
brahmāṇeva vidatha ukthaśāsā dūteva havyā janyā purutrā
प्रा॒त॒र्यावा॑णा र॒थ्ये॑व वी॒राजेव॑ य॒मा वर॒मा स॑चेथे ।
मेने॑ इव त॒न्वा॒३॒॑ शुम्भ॑माने॒ दम्प॑तीव क्रतु॒विदा॒ जने॑षु
prātaryāvāṇā rathyeva vīrājeva yamā varamā sacethe |
mene iva tanvā śumbhamāne dampatīva kratuvidā janeṣu
शृङ्गे॑व नः प्रथ॒मा ग॑न्तम॒र्वाक्छ॒फावि॑व॒ जर्भु॑राणा॒ तरो॑भिः ।
च॒क्र॒वा॒केव॒ प्रति॒ वस्तो॑रुस्रा॒र्वाञ्चा॑ यातं र॒थ्ये॑व शक्रा
śṛṅgeva naḥ prathamā gantamarvākchaphāviva jarbhurāṇā tarobhiḥ |
cakravākeva prati vastorusrārvāñcā yātaṃ rathyeva śakrā
ना॒वेव॑ नः पारयतं यु॒गेव॒ नभ्ये॑व न उप॒धीव॑ प्र॒धीव॑ ।
श्वाने॑व नो॒ अरि॑षण्या त॒नूनां॒ खृग॑लेव वि॒स्रस॑ः पातम॒स्मान्
nāveva naḥ pārayataṃ yugeva nabhyeva na upadhīva pradhīva |
śvāneva no ariṣaṇyā tanūnāṃ khṛgaleva visrasaḥ pātamasmān
वाते॑वाजु॒र्या न॒द्ये॑व री॒तिर॒क्षी इ॑व॒ चक्षु॒षा या॑तम॒र्वाक् ।
हस्ता॑विव त॒न्वे॒३॒॑ शम्भ॑विष्ठा॒ पादे॑व नो नयतं॒ वस्यो॒ अच्छ॑
vātevājuryā nadyeva rītirakṣī iva cakṣuṣā yātamarvāk |
hastāviva tanve śambhaviṣṭhā pādeva no nayataṃ vasyo accha
ओष्ठा॑विव॒ मध्वा॒स्ने वद॑न्ता॒ स्तना॑विव पिप्यतं जी॒वसे॑ नः ।
नासे॑व नस्त॒न्वो॑ रक्षि॒तारा॒ कर्णा॑विव सु॒श्रुता॑ भूतम॒स्मे
oṣṭhāviva madhvāsne vadantā stanāviva pipyataṃ jīvase naḥ |
nāseva nastanvo rakṣitārā karṇāviva suśrutā bhūtamasme
हस्ते॑व श॒क्तिम॒भि सं॑द॒दी न॒ः क्षामे॑व न॒ः सम॑जतं॒ रजां॑सि ।
इ॒मा गिरो॑ अश्विना युष्म॒यन्ती॒ः क्ष्णोत्रे॑णेव॒ स्वधि॑तिं॒ सं शि॑शीतम्
hasteva śaktimabhi saṃdadī naḥ kṣāmeva naḥ samajataṃ rajāṃsi |
imā giro aśvinā yuṣmayantīḥ kṣṇotreṇeva svadhitiṃ saṃ śiśītam
ए॒तानि॑ वामश्विना॒ वर्ध॑नानि॒ ब्रह्म॒ स्तोमं॑ गृत्सम॒दासो॑ अक्रन् ।
तानि॑ नरा जुजुषा॒णोप॑ यातं बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑ः
etāni vāmaśvinā vardhanāni brahma stomaṃ gṛtsamadāso akran |
tāni narā jujuṣāṇopa yātaṃ bṛhadvadema vidathe suvīrāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)