Mandala 10

Sukta 33: Kavasha consoles a grieving prince

Rishi: कवष ऐलूषः · Devata: १ विश्वे देवाः, २, ३ इन्द्रः, ४-५ कुरुश्रवणत्रासदस्यवः, ६-९ उपमश्रवा मैत्रातिथिः · Metre: १ त्रिष्टुप्, प्रगाथः (२ बृहती, ३ सतोबृहती), ४-९ गायत्री

9 verses · 33 of 191

What happens in this chapter

Kavasha consoles a grieving prince

Kavasha Ailusha's nine verses go to the Vishvedevas, Indra, Kurushravana and Upamashravas. The rishi has been yoked by men to serve; the Devas guarded him when a cry rose that a harsh ruler had come. Want and nakedness press on him like jealous co-wives; worries gnaw him as mice gnaw thread. He asks Indra to be like a father. He chose Kurushravana, Trasadasyu's descendant, most generous of kings, whose three bay horses drew his chariot. Then he comforts Upamashravas on his father's death: if I ruled over immortals or mortals, my patron would live; but no one, even with a hundred lives, lives beyond the Devas' law.

33.1

प्र मा॑ युयुज्रे प्र॒युजो॒ जना॑नां॒ वहा॑मि स्म पू॒षण॒मन्त॑रेण ।
विश्वे॑ दे॒वासो॒ अध॒ माम॑रक्षन्दु॒ःशासु॒रागा॒दिति॒ घोष॑ आसीत्

pra mā yuyujre prayujo janānāṃ vahāmi sma pūṣaṇamantareṇa |
viśve devāso adha māmarakṣanduḥśāsurāgāditi ghoṣa āsīt

33.2

सं मा॑ तपन्त्य॒भित॑ः स॒पत्नी॑रिव॒ पर्श॑वः ।
नि बा॑धते॒ अम॑तिर्न॒ग्नता॒ जसु॒र्वेर्न वे॑वीयते म॒तिः

saṃ mā tapantyabhitaḥ sapatnīriva parśavaḥ |
ni bādhate amatirnagnatā jasurverna vevīyate matiḥ

33.3

मूषो॒ न शि॒श्ना व्य॑दन्ति मा॒ध्य॑ः स्तो॒तारं॑ ते शतक्रतो ।
स॒कृत्सु नो॑ मघवन्निन्द्र मृळ॒याधा॑ पि॒तेव॑ नो भव

mūṣo na śiśnā vyadanti mādhyaḥ stotāraṃ te śatakrato |
sakṛtsu no maghavannindra mṛḻayādhā piteva no bhava

33.4

कु॒रु॒श्रव॑णमावृणि॒ राजा॑नं॒ त्रास॑दस्यवम् ।
मंहि॑ष्ठं वा॒घता॒मृषि॑ः

kuruśravaṇamāvṛṇi rājānaṃ trāsadasyavam |
maṃhiṣṭhaṃ vāghatāmṛṣiḥ

33.5

यस्य॑ मा ह॒रितो॒ रथे॑ ति॒स्रो वह॑न्ति साधु॒या ।
स्तवै॑ स॒हस्र॑दक्षिणे

yasya mā harito rathe tisro vahanti sādhuyā |
stavai sahasradakṣiṇe

33.6

यस्य॒ प्रस्वा॑दसो॒ गिर॑ उप॒मश्र॑वसः पि॒तुः ।
क्षेत्रं॒ न र॒ण्वमू॒चुषे॑

yasya prasvādaso gira upamaśravasaḥ pituḥ |
kṣetraṃ na raṇvamūcuṣe

33.7

अधि॑ पुत्रोपमश्रवो॒ नपा॑न्मित्रातिथेरिहि ।
पि॒तुष्टे॑ अस्मि वन्दि॒ता

adhi putropamaśravo napānmitrātitherihi |
pituṣṭe asmi vanditā

33.8

यदीशी॑या॒मृता॑नामु॒त वा॒ मर्त्या॑नाम् ।
जीवे॒दिन्म॒घवा॒ मम॑

yadīśīyāmṛtānāmuta vā martyānām |
jīvedinmaghavā mama

33.9

न दे॒वाना॒मति॑ व्र॒तं श॒तात्मा॑ च॒न जी॑वति ।
तथा॑ यु॒जा वि वा॑वृते

na devānāmati vrataṃ śatātmā cana jīvati |
tathā yujā vi vāvṛte

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)