Sukta 34: The gambler's lament: play not with dice

प्रा॒वे॒पा मा॑ बृह॒तो मा॑दयन्ति प्रवाते॒जा इरि॑णे॒ वर्वृ॑तानाः ।
सोम॑स्येव मौजव॒तस्य॑ भ॒क्षो वि॒भीद॑को॒ जागृ॑वि॒र्मह्य॑मच्छान्

prāvepā mā bṛhato mādayanti pravātejā iriṇe varvṛtānāḥ |
somasyeva maujavatasya bhakṣo vibhīdako jāgṛvirmahyamacchān

न मा॑ मिमेथ॒ न जि॑हीळ ए॒षा शि॒वा सखि॑भ्य उ॒त मह्य॑मासीत् ।
अ॒क्षस्या॒हमे॑कप॒रस्य॑ हे॒तोरनु॑व्रता॒मप॑ जा॒याम॑रोधम्

na mā mimetha na jihīḻa eṣā śivā sakhibhya uta mahyamāsīt |
akṣasyāhamekaparasya hetoranuvratāmapa jāyāmarodham

द्वेष्टि॑ श्व॒श्रूरप॑ जा॒या रु॑णद्धि॒ न ना॑थि॒तो वि॑न्दते मर्डि॒तार॑म् ।
अश्व॑स्येव॒ जर॑तो॒ वस्न्य॑स्य॒ नाहं वि॑न्दामि कित॒वस्य॒ भोग॑म्

dveṣṭi śvaśrūrapa jāyā ruṇaddhi na nāthito vindate marḍitāram |
aśvasyeva jarato vasnyasya nāhaṃ vindāmi kitavasya bhogam

अ॒न्ये जा॒यां परि॑ मृशन्त्यस्य॒ यस्यागृ॑ध॒द्वेद॑ने वा॒ज्य१॒॑क्षः ।
पि॒ता मा॒ता भ्रात॑र एनमाहु॒र्न जा॑नीमो॒ नय॑ता ब॒द्धमे॒तम्

anye jāyāṃ pari mṛśantyasya yasyāgṛdhadvedane vājyakṣaḥ |
pitā mātā bhrātara enamāhurna jānīmo nayatā baddhametam

यदा॒दीध्ये॒ न द॑विषाण्येभिः परा॒यद्भ्योऽव॑ हीये॒ सखि॑भ्यः ।
न्यु॑प्ताश्च ब॒भ्रवो॒ वाच॒मक्र॑तँ॒ एमीदे॑षां निष्कृ॒तं जा॒रिणी॑व

yadādīdhye na daviṣāṇyebhiḥ parāyadbhyo'va hīye sakhibhyaḥ |
nyuptāśca babhravo vācamakratam̐ emīdeṣāṃ niṣkṛtaṃ jāriṇīva

स॒भामे॑ति कित॒वः पृ॒च्छमा॑नो जे॒ष्यामीति॑ त॒न्वा॒३॒॑ शूशु॑जानः ।
अ॒क्षासो॑ अस्य॒ वि ति॑रन्ति॒ कामं॑ प्रति॒दीव्ने॒ दध॑त॒ आ कृ॒तानि॑

sabhāmeti kitavaḥ pṛcchamāno jeṣyāmīti tanvā śūśujānaḥ |
akṣāso asya vi tiranti kāmaṃ pratidīvne dadhata ā kṛtāni

अ॒क्षास॒ इद॑ङ्कु॒शिनो॑ नितो॒दिनो॑ नि॒कृत्वा॑न॒स्तप॑नास्तापयि॒ष्णव॑ः ।
कु॒मा॒रदे॑ष्णा॒ जय॑तः पुन॒र्हणो॒ मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः कित॒वस्य॑ ब॒र्हणा॑

akṣāsa idaṅkuśino nitodino nikṛtvānastapanāstāpayiṣṇavaḥ |
kumāradeṣṇā jayataḥ punarhaṇo madhvā sampṛktāḥ kitavasya barhaṇā

त्रि॒प॒ञ्चा॒शः क्री॑ळति॒ व्रात॑ एषां दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॑र्मा ।
उ॒ग्रस्य॑ चिन्म॒न्यवे॒ ना न॑मन्ते॒ राजा॑ चिदेभ्यो॒ नम॒ इत्कृ॑णोति

tripañcāśaḥ krīḻati vrāta eṣāṃ deva iva savitā satyadharmā |
ugrasya cinmanyave nā namante rājā cidebhyo nama itkṛṇoti

नी॒चा व॑र्तन्त उ॒परि॑ स्फुरन्त्यह॒स्तासो॒ हस्त॑वन्तं सहन्ते ।
दि॒व्या अङ्गा॑रा॒ इरि॑णे॒ न्यु॑प्ताः शी॒ताः सन्तो॒ हृद॑यं॒ निर्द॑हन्ति

nīcā vartanta upari sphurantyahastāso hastavantaṃ sahante |
divyā aṅgārā iriṇe nyuptāḥ śītāḥ santo hṛdayaṃ nirdahanti

जा॒या त॑प्यते कित॒वस्य॑ ही॒ना मा॒ता पु॒त्रस्य॒ चर॑त॒ः क्व॑ स्वित् ।
ऋ॒णा॒वा बिभ्य॒द्धन॑मि॒च्छमा॑नो॒ऽन्येषा॒मस्त॒मुप॒ नक्त॑मेति

jāyā tapyate kitavasya hīnā mātā putrasya carataḥ kva svit |
ṛṇāvā bibhyaddhanamicchamāno'nyeṣāmastamupa naktameti

स्त्रियं॑ दृ॒ष्ट्वाय॑ कित॒वं त॑तापा॒न्येषां॑ जा॒यां सुकृ॑तं च॒ योनि॑म् ।
पू॒र्वा॒ह्णे अश्वा॑न्युयु॒जे हि ब॒भ्रून्सो अ॒ग्नेरन्ते॑ वृष॒लः प॑पाद

striyaṃ dṛṣṭvāya kitavaṃ tatāpānyeṣāṃ jāyāṃ sukṛtaṃ ca yonim |
pūrvāhṇe aśvānyuyuje hi babhrūnso agnerante vṛṣalaḥ papāda

यो व॑ः सेना॒नीर्म॑ह॒तो ग॒णस्य॒ राजा॒ व्रात॑स्य प्रथ॒मो ब॒भूव॑ ।
तस्मै॑ कृणोमि॒ न धना॑ रुणध्मि॒ दशा॒हं प्राची॒स्तदृ॒तं व॑दामि

yo vaḥ senānīrmahato gaṇasya rājā vrātasya prathamo babhūva |
tasmai kṛṇomi na dhanā ruṇadhmi daśāhaṃ prācīstadṛtaṃ vadāmi

अ॒क्षैर्मा दी॑व्यः कृ॒षिमित्कृ॑षस्व वि॒त्ते र॑मस्व ब॒हु मन्य॑मानः ।
तत्र॒ गाव॑ः कितव॒ तत्र॑ जा॒या तन्मे॒ वि च॑ष्टे सवि॒तायम॒र्यः

akṣairmā dīvyaḥ kṛṣimitkṛṣasva vitte ramasva bahu manyamānaḥ |
tatra gāvaḥ kitava tatra jāyā tanme vi caṣṭe savitāyamaryaḥ

मि॒त्रं कृ॑णुध्वं॒ खलु॑ मृ॒ळता॑ नो॒ मा नो॑ घो॒रेण॑ चरता॒भि धृ॒ष्णु ।
नि वो॒ नु म॒न्युर्वि॑शता॒मरा॑तिर॒न्यो ब॑भ्रू॒णां प्रसि॑तौ॒ न्व॑स्तु

mitraṃ kṛṇudhvaṃ khalu mṛḻatā no mā no ghoreṇa caratābhi dhṛṣṇu |
ni vo nu manyurviśatāmarātiranyo babhrūṇāṃ prasitau nvastu