Uttara Kanda

Chapter 101: Chhands on Kali: homes, kings and famine

5 verses · 101 of 130

What happens in this chapter

Chhands on Kali: homes, kings and famine

In three chhands Kakbhushundi paints Kali for Garuda. Ascetics spend fortunes on houses, tapasvis grow rich, householders go poor. Men drive out chaste wives and bring maidservants home. Sons honour parents only until they marry; then the in-laws are dear and their own family the enemy. Kings live in sin and punish at whim. Wealth passes for noble birth; the thread is a brahmin's only mark, a bare body a tapasvi's. Whoever rejects Vedas and Puranas is hailed as Hari's devotee. Famine comes again and again. Men perform japa, yajna and charity in a tamasic spirit, so the devas send no rain and sown rice does not sprout.

101.छं॰ 1Chhand

बहु दाम सँवारहिँ धाम जती । विषया हरि लीन्हि न रही विरती ।
तपसी धनवन्त दरिद्र गृही । कलि कौतुक तात न जात कही ॥
कुलवंति निकारहिं नारि सती । गृह आनहिं चेरि निबेरि गती ।
सुत मानहिं मातु पिता तब लौँ । अबलानन दीख नहीं जब लै ॥

bahu dāma sam̐vārahim̐ dhāma jatī | viṣayā hari līnhi na rahī viratī |
tapasī dhanavanta daridra gṛhī | kali kautuka tāta na jāta kahī ||
kulavaṃti nikārahiṃ nāri satī | gṛha ānahiṃ ceri niberi gatī |
suta mānahiṃ mātu pitā taba laum̐ | abalānana dīkha nahīṃ jaba lai ||

101.छं॰ 2Chhand

ससुरारि पिआरि लगी जब तैं । रिपु रूप कुटुम्ब भए तब तेँ ।
नृप पाप-परायन धर्म नहीं । करि दंड बिडम्ब प्रजा नितहीं ॥
धनवन्त कुलीन मलीन अपी । द्विज चिन्ह जनेउ उघार तपी ।
नहिँ मान पुरान न बेदहि जो । हरि सेवक सन्त सही कलि सो ॥

sasurāri piāri lagī jaba taiṃ | ripu rūpa kuṭumba bhae taba tem̐ |
nṛpa pāpa-parāyana dharma nahīṃ | kari daṃḍa biḍamba prajā nitahīṃ ||
dhanavanta kulīna malīna apī | dvija cinha janeu ughāra tapī |
nahim̐ māna purāna na bedahi jo | hari sevaka santa sahī kali so ||

101.छं॰ 3Chhand

कबि बृन्द उदार दुनी न सुनी । गुन दूषक ब्रात न कोपि गुनी ।
कलि बारहिँ बार दुकाल परै । बिनु अन्न दुखी सब लोग मरै ॥

kabi bṛnda udāra dunī na sunī | guna dūṣaka brāta na kopi gunī |
kali bārahim̐ bāra dukāla parai | binu anna dukhī saba loga marai ||

दो॰ 101 (क)Doha

सुनु खगेस कलि कपट हठ, दम्भ द्वेष पाखंड ।
मान मोह मारादि मद, व्यापि रहे ब्रह्मंड ॥

sunu khagesa kali kapaṭa haṭha, dambha dveṣa pākhaṃḍa |
māna moha mārādi mada, vyāpi rahe brahmaṃḍa ||

दो॰ 101 (ख)Doha

तामस धर्म करहिँ नर, जप तप ब्रत मख दान ।
देव न बरषहिँ धरनीं बये न जामहिं धान ॥

tāmasa dharma karahim̐ nara, japa tapa brata makha dāna |
deva na baraṣahim̐ dharanīṃ baye na jāmahiṃ dhāna ||

Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0