Ayodhya Kanda

Chapter 326: Bharata's conduct; close of Ayodhya Kanda

इति श्रीरामचरितमानसे सकल कलिकलुष विध्वंसने विमल विज्ञान वैराग्य सम्पादनो नाम द्वितीयः सोपानः समाप्तः।

6 verses · 326 of 326

What happens in this chapter

Bharata's conduct; close of Ayodhya Kanda

Body thrilling, Sita and Raghubir in his heart, the Name on his tongue, tears in his eyes: Lakshmana, Rama and Sita live in the forest, while Bharata lives at home and wears his body down with tapas. Weighing both, everyone says Bharata deserves praise in every way. Bharata's conduct is supremely pure, sweet, auspicious; it removes the hard stains of Kali. Had Bharata not been born, full of the nectar of love for Sita and Rama, who would have turned fools like Tulsi to face Rama? The phalashruti: whoever hears Bharata's charita with reverence will surely gain love for Sita and Rama's feet and detachment from the world. So ends the second sopana.

326.1

पुलक गात हियँ सिय रघुबीरू । जीह नाम जप लोचन-नीरू ॥
लखन राम सिय कानन बसहीं । भरतु भवन बसि तप तनु कसहीं ॥

pulaka gāta hiyam̐ siya raghubīrū | jīha nāma japa locana-nīrū ||
lakhana rāma siya kānana basahīṃ | bharatu bhavana basi tapa tanu kasahīṃ ||

326.2

दोउ दिसि समुझि कहत सबु लोगू । सब विधि भरत सराहन जोगू ॥
सुनि ब्रत नेम साधु सकुचाहीँ । देखि दसा मुनिराज लजाहीं ॥

dou disi samujhi kahata sabu logū | saba vidhi bharata sarāhana jogū ||
suni brata nema sādhu sakucāhīm̐ | dekhi dasā munirāja lajāhīṃ ||

326.3

परम पुनीत भरत आचरनू । मधुर मज्जु मुद मङ्गल करनू ॥
हरन कठिन कलि कलुष कलेसू । महा-माह-निसि दलन दिनेसू ॥

parama punīta bharata ācaranū | madhura majju muda maṅgala karanū ||
harana kaṭhina kali kaluṣa kalesū | mahā-māha-nisi dalana dinesū ||

326.4

पाप पुञ्ज कुञ्जर मृगराजू । समन सकल सन्ताप समाजू ॥
जन-रञ्जन भञ्जन भव-भारू । राम सनेह सुधाकर सारू ॥

pāpa puñja kuñjara mṛgarājū | samana sakala santāpa samājū ||
jana-rañjana bhañjana bhava-bhārū | rāma saneha sudhākara sārū ||

326.छं॰ 1Chhand

सिय राम प्रेम पियूष पूरन, होत जनम न भरत को ।
मुनि मन अगम जम नियम सम दम, बिषम ब्रत आचरत को ॥
दुख दाह दारिद दम्भ दूषन, सुजस मिस अपहरत को ।
कलिकाल तुलसी से सठन्हि हठि, राम सनमुख करत को ॥

siya rāma prema piyūṣa pūrana, hota janama na bharata ko |
muni mana agama jama niyama sama dama, biṣama brata ācarata ko ||
dukha dāha dārida dambha dūṣana, sujasa misa apaharata ko |
kalikāla tulasī se saṭhanhi haṭhi, rāma sanamukha karata ko ||

326.सो॰ 326Soratha

भरत चरित करि नेम, तुलसी जे सादर सुनहिँ ।
सीय-राम-पद पेमु, अवसि होइ भव-रस बिरति ॥

bharata carita kari nema, tulasī je sādara sunahim̐ |
sīya-rāma-pada pemu, avasi hoi bhava-rasa birati ||

Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0