सखा बचन सुनि उर धरि धीरा । बास चले सुमिरत रघुबीरा ॥
यह सुधि पाइ नगर नर-नारी । चले बिलोकन आरत भारी ॥
sakhā bacana suni ura dhari dhīrā | bāsa cale sumirata raghubīrā ||
yaha sudhi pāi nagara nara-nārī | cale bilokana ārata bhārī ||
6 verses · 202 of 326
Hearing his friend, Bharata takes heart and goes to his camp, remembering Raghubir. Hearing of the sacred spot, the citizens come in great anguish to see it. They walk around it and bow, blaming Kaikeyi bitterly; tears fill their eyes and they blame cruel fate. Some praise Bharata's love; some say the king kept his love to the end. They blame themselves and praise Guha. Who can describe that bewilderment and grief? So the whole night passes in waking, and at daybreak the crossing begins. Guha first puts the guru on a fine boat, then all the mothers on a new one. After the morning rites, bowing at the mothers' feet and to the guru, Bharata sends the Nishadas ahead and sets the army moving.
सखा बचन सुनि उर धरि धीरा । बास चले सुमिरत रघुबीरा ॥
यह सुधि पाइ नगर नर-नारी । चले बिलोकन आरत भारी ॥
sakhā bacana suni ura dhari dhīrā | bāsa cale sumirata raghubīrā ||
yaha sudhi pāi nagara nara-nārī | cale bilokana ārata bhārī ||
परदखिना करि करहिँ प्रनामा । देहिॅ कैकइहि खोरि निकामा ॥
भरि भरि बारि बिलोचन लेंहीं । बाम बिधाताहि दूषन देहीं ॥
paradakhinā kari karahim̐ pranāmā | dehiॅ kaikaihi khori nikāmā ||
bhari bhari bāri bilocana leṃhīṃ | bāma bidhātāhi dūṣana dehīṃ ||
एक सराहहिँ भरत सनेहू । कोउ कह नृपति निबाहेउ नेहू ॥
निन्दहिँ आपु सराहि निषादहि । को कहि सकइ बिमोह बिषादहि ॥
eka sarāhahim̐ bharata sanehū | kou kaha nṛpati nibāheu nehū ||
nindahim̐ āpu sarāhi niṣādahi | ko kahi sakai bimoha biṣādahi ||
एहि बिधि राति लोग सब जागा । भा भिनुसार गुदारा लागा ॥
गुरुहि सुनावँ चढ़ाइ सुहाईं । नईं नाव सब मातु चढ़ाईं ॥
ehi bidhi rāti loga saba jāgā | bhā bhinusāra gudārā lāgā ||
guruhi sunāvam̐ car̤hāi suhāīṃ | naīṃ nāva saba mātu car̤hāīṃ ||
दंड चारि महँ भा सबु पारा । उतरि भरत तब सबहि सँभारा ॥
daṃḍa cāri maham̐ bhā sabu pārā | utari bharata taba sabahi sam̐bhārā ||
प्रातक्रिया करि मातु-पद, बन्दि गुरुहि सिर नाइ ।
आगें किये निषाद-गन, दीन्हेउ कटकु चलाइ ॥
prātakriyā kari mātu-pada, bandi guruhi sira nāi |
āgeṃ kiye niṣāda-gana, dīnheu kaṭaku calāi ||
Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0