Ayodhya Kanda

Chapter 163: Shatrughna punishes Manthara; Bharata intervenes

5 verses · 163 of 326

What happens in this chapter

Shatrughna punishes Manthara; Bharata intervenes

Hearing of his mother's crookedness, Shatrughna burns with rage but can do nothing. Just then Manthara comes in, decked in finery. At the sight, Lakshmana's younger brother flares up like fire fed with ghee. He leaps and kicks her squarely on the hump; she falls face down, screaming. Her hump breaks, her head splits and her mouth bleeds. She wails: O God, what harm did I do? I did good and got this reward. Seeing her wicked from head to toe, Shatrughna seizes her by the hair and begins to drag her. Bharata, ocean of mercy, frees her, and the two brothers go to Kausalya. In the doha Kausalya, in soiled clothes, pale and wasted with grief, looks like a golden wish-creeper struck by frost.

163.1

सुनि सत्रुघुन मातु कुटिलाई । जरहिँ गात रिस कछु न बसाई ॥
तेहि अवसर कुबरी तहँ आई । बसन बिभूषन विविध बनाई ॥

suni satrughuna mātu kuṭilāī | jarahim̐ gāta risa kachu na basāī ||
tehi avasara kubarī taham̐ āī | basana bibhūṣana vividha banāī ||

163.2

लखि रिस भरेउ लखन लघु भाई । बरत अनल घृत आहुति पाई ॥
हुमगि लात तकि कूबर मारा । परि मुह भरि महि करत पुकारा ॥

lakhi risa bhareu lakhana laghu bhāī | barata anala ghṛta āhuti pāī ||
humagi lāta taki kūbara mārā | pari muha bhari mahi karata pukārā ||

163.3

कूबर टूटेउ फूट कपारू । दलित-दसन मुख रुधिर-प्रचारू ॥
आह दइअ मैं काह नसावा । करत नीक फल अनइस पावा ॥

kūbara ṭūṭeu phūṭa kapārū | dalita-dasana mukha rudhira-pracārū ||
āha daia maiṃ kāha nasāvā | karata nīka phala anaisa pāvā ||

163.4

सुनि रिपुहन लखि नख-सिख खोटी । लगे घसीटन धरि धरि झोंटी ॥
भरत दयानिधि दीन्हि छड़ाई । कौसल्या पहिँ गे दोउ भाई ॥

suni ripuhana lakhi nakha-sikha khoṭī | lage ghasīṭana dhari dhari jhoṃṭī ||
bharata dayānidhi dīnhi char̤āī | kausalyā pahim̐ ge dou bhāī ||

दो॰ 163Doha

मलिन-बसन बिबरन बिकल, कृस सरीर दुख भार ।
कनक कलप बर बेलि बन, मानहुँ हनी तुसार ॥

malina-basana bibarana bikala, kṛsa sarīra dukha bhāra |
kanaka kalapa bara beli bana, mānahum̐ hanī tusāra ||

Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0