Aranya Kanda

Chapter 4: Atri's hymn: Namami bhakta vatsalam

7 verses · 4 of 46

What happens in this chapter

Atri's hymn: Namami bhakta vatsalam

Atri's praise comes in six Sanskrit chhands. He bows to the Lord who loves his devotees, gentle in nature, whose lotus feet give the desireless their own abode. He sings Rama dark and lovely, long-armed, bearing quiver, bow and arrows, ornament of the Sun dynasty, breaker of Shiva's bow, destroyer of the demon hosts, served by Brahma and the devas. Those who worship his feet without envy do not fall into the sea of becoming, tossed by waves of doubt. He is one, wondrous, the eternal world-teacher, beyond the fourth state, hard for false yogis to reach, a wish-tree to his own. Atri asks only for devotion to those feet, and that his mind never leave them.

4.छं॰ 1Chhand

नमामि भक्त वत्सलं । कृपालु-शील-कोमलं ।
भजामि ते पदाम्बुजं । अकामिनां स्वधामदं ॥
निकाम-श्याम-सुन्दरं । भवाम्बुनाथ-मन्दरं ।
प्रफुल्ल-कञ्ज-लोचनं । मदादि-दोष-मोचनं ॥

namāmi bhakta vatsalaṃ | kṛpālu-śīla-komalaṃ |
bhajāmi te padāmbujaṃ | akāmināṃ svadhāmadaṃ ||
nikāma-śyāma-sundaraṃ | bhavāmbunātha-mandaraṃ |
praphulla-kañja-locanaṃ | madādi-doṣa-mocanaṃ ||

4.छं॰ 2Chhand

प्रलम्ब-बाहु-विक्रमं । प्रभोऽप्रमेय वैभवं ।
निषङ्ग-चाप-सायकं । धरं त्रिलोक-नायकं ॥
दिनेश-वंश-मंडनं । महेश-चाप-खण्डनं ।
मुनीन्द्र-सन्त-रंजनं । सुरारि-वृन्द-भंजनं ॥

pralamba-bāhu-vikramaṃ | prabho'prameya vaibhavaṃ |
niṣaṅga-cāpa-sāyakaṃ | dharaṃ triloka-nāyakaṃ ||
dineśa-vaṃśa-maṃḍanaṃ | maheśa-cāpa-khaṇḍanaṃ |
munīndra-santa-raṃjanaṃ | surāri-vṛnda-bhaṃjanaṃ ||

4.छं॰ 3Chhand

मनोज वैरि वन्दितं । अजादि-देव-सेवितं ।
विशुद्ध बोध विग्रहं । समस्त-दूषणापहं ॥
नमामि इन्दिरा पतिं । सुखाकरं सतां गतिं ।
भजे सशक्ति सानुजं । शची-पतिं-प्रियानुजं ॥

manoja vairi vanditaṃ | ajādi-deva-sevitaṃ |
viśuddha bodha vigrahaṃ | samasta-dūṣaṇāpahaṃ ||
namāmi indirā patiṃ | sukhākaraṃ satāṃ gatiṃ |
bhaje saśakti sānujaṃ | śacī-patiṃ-priyānujaṃ ||

4.छं॰ 4Chhand

त्वदंघ्रि मूल ये नराः । भजन्ति हीन-मत्सरा ।
पतन्ति नो भवार्णवे । वितर्क-वीचि संकुले ॥
विविक्त वासिनः सदा । भजंति मुक्तये मुदा ।
निरस्य इन्द्रियादिकं । प्रयान्ति ते गतिं-स्वकं ॥

tvadaṃghri mūla ye narāḥ | bhajanti hīna-matsarā |
patanti no bhavārṇave | vitarka-vīci saṃkule ||
vivikta vāsinaḥ sadā | bhajaṃti muktaye mudā |
nirasya indriyādikaṃ | prayānti te gatiṃ-svakaṃ ||

4.छं॰ 5Chhand

तमेकमभ्दुतं प्रभुं । निरीहमीश्वरं विभुं ।
जगद्गुरुं च शाश्वतं । तुरीयमेव केवलं ॥
भजामि भाव वल्लभं । कुयोगिनां सुदुर्लभं ।
स्वभक्त कल्प पादपं । समं सुसेव्यमन्वहं ॥

tamekamabhdutaṃ prabhuṃ | nirīhamīśvaraṃ vibhuṃ |
jagadguruṃ ca śāśvataṃ | turīyameva kevalaṃ ||
bhajāmi bhāva vallabhaṃ | kuyogināṃ sudurlabhaṃ |
svabhakta kalpa pādapaṃ | samaṃ susevyamanvahaṃ ||

4.छं॰ 6Chhand

अनूप रूप भूपतिं । नतोऽहमुर्विजा पतिं ।
प्रसीद मे नमामि ते । पदाब्ज भक्ति देहि मे ॥
पठन्ति ये स्तवं इदं । नरादरेण ते पदं ।
ब्रजन्ति नात्र संशयं । त्वदीय भक्ति संयुता ॥

anūpa rūpa bhūpatiṃ | nato'hamurvijā patiṃ |
prasīda me namāmi te | padābja bhakti dehi me ||
paṭhanti ye stavaṃ idaṃ | narādareṇa te padaṃ |
brajanti nātra saṃśayaṃ | tvadīya bhakti saṃyutā ||

दो॰ 4Doha

बिनती करि मुनि नाइ सिर, कह कर जोरि बहोरि ।
चरन सरोरुह नाथ जनि, कबहुँ तजइ मति मोरि ॥

binatī kari muni nāi sira, kaha kara jori bahori |
carana saroruha nātha jani, kabahum̐ tajai mati mori ||

Text source: Wikisource · Public domain (Tulsidas, 16th c.; 1925 edition, Wikisource PD-1996 tag); transcription CC BY-SA 4.0