दर्शनार्थं तु वैदेह्याः सर्वतः कपिकुञ्जराः ।
व्यादिष्टाः कपिराजेन यथोक्तं जग्मुरञ्जसा
darśanārthaṃ tu vaidehyāḥ sarvataḥ kapikuñjarāḥ |
vyādiṣṭāḥ kapirājena yathoktaṃ jagmurañjasā
Kishkindha Kanda
Sarga 47: Three parties return without news
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः ॥४-४७॥
14 verses · 47 of 67
What happens in this chapter
Three parties return without news
Commanded by their king, the vanara leaders search their regions: lakes, rivers, mountains, forests, cities and fortresses, and the territories Sugriva described. They search by day and gather at night to rest, then go on. When the month is complete, Vinata with his army returns from the east, Shatabali from the north, and Sushena from the west, having searched everywhere. They come to Prasravana, bow to Rama and Sugriva and report that they have not found Sita. They searched dense and difficult places, killed huge creatures in the way, and looked into every thicket. But the high-souled Hanuman, they say, who has gone to the south where Ravana must be, will surely find the Vaidehi. They stand waiting with Rama for news from the south.
ते सरांसि सरित्कक्षानाकाशं नगराणि च ।
नदीदुर्गांस्तथा देशान् विचिन्वन्ति समन्ततः
te sarāṃsi saritkakṣānākāśaṃ nagarāṇi ca |
nadīdurgāṃstathā deśān vicinvanti samantataḥ
सुग्रीवेण समाख्याताः सर्वे वानरयूथपाः ।
तत्र देशान् विचिन्वन्ति सशैलवनकाननान्
sugrīveṇa samākhyātāḥ sarve vānarayūthapāḥ |
tatra deśān vicinvanti saśailavanakānanān
विचित्य दिवसं सर्वे सीताधिगमने धृताः ।
समायान्ति स्म मेदिन्यां निशाकालेषु वानराः
vicitya divasaṃ sarve sītādhigamane dhṛtāḥ |
samāyānti sma medinyāṃ niśākāleṣu vānarāḥ
सर्वर्तुकांश्च देशेषु वानराः सफलद्रुमान् ।
आसाद्य रजनीं शय्यां चक्रुः सर्वेष्वहःसु ते
sarvartukāṃśca deśeṣu vānarāḥ saphaladrumān |
āsādya rajanīṃ śayyāṃ cakruḥ sarveṣvahaḥsu te
तदहः प्रथमं कृत्वा मासे प्रस्रवणं गताः ।
कपिराजेन संगम्य निराशाः कपिकुञ्जराः
tadahaḥ prathamaṃ kṛtvā māse prasravaṇaṃ gatāḥ |
kapirājena saṃgamya nirāśāḥ kapikuñjarāḥ
विचित्य तु दिशं पूर्वां यथोक्तां सचिवैः सह ।
अदृष्ट्वा विनतः सीतामाजगाम महाबलः
vicitya tu diśaṃ pūrvāṃ yathoktāṃ sacivaiḥ saha |
adṛṣṭvā vinataḥ sītāmājagāma mahābalaḥ
दिशमप्युत्तरां सर्वां विविच्य स महाकपिः ।
आगतः सह सैन्येन भीतः शतबलिस्तदा
diśamapyuttarāṃ sarvāṃ vivicya sa mahākapiḥ |
āgataḥ saha sainyena bhītaḥ śatabalistadā
सुषेणः पश्चिमामाशां विविच्य सह वानरैः ।
समेत्य मासे पूर्णे तु सुग्रीवमुपचक्रमे
suṣeṇaḥ paścimāmāśāṃ vivicya saha vānaraiḥ |
sametya māse pūrṇe tu sugrīvamupacakrame
तं प्रस्रवणपृष्ठस्थं समासाद्याभिवाद्य च ।
आसीनं सह रामेण सुग्रीवमिदमब्रुवन्
taṃ prasravaṇapṛṣṭhasthaṃ samāsādyābhivādya ca |
āsīnaṃ saha rāmeṇa sugrīvamidamabruvan
विचिताः पर्वताः सर्वे वनानि गहनानि च ।
निम्नगाः सागरान्ताश्च सर्वे जनपदाश्च ये
vicitāḥ parvatāḥ sarve vanāni gahanāni ca |
nimnagāḥ sāgarāntāśca sarve janapadāśca ye
गुहाश्च विचिताः सर्वा याश्च ते परिकीर्तिताः ।
विचिताश्च महागुल्मा लताविततसंतताः
guhāśca vicitāḥ sarvā yāśca te parikīrtitāḥ |
vicitāśca mahāgulmā latāvitatasaṃtatāḥ
गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च ।
सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च ।
ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः
gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |
sattvānyatipramāṇāni vicitāni hatāni ca |
ye caiva gahanā deśā vicitāste punaḥ punaḥ
उदारसत्त्वाभिजनो हनूमान्
स मैथिलीं ज्ञास्यति वानरेन्द्र ।
दिशं तु यामेव गता तु सीता
तामास्थितो वायुसुतो हनूमान्
udārasattvābhijano hanūmān
sa maithilīṃ jñāsyati vānarendra |
diśaṃ tu yāmeva gatā tu sītā
tāmāsthito vāyusuto hanūmān
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)