इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि एकचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
21 verses · 41 of 78
Uttara, astonished, questions Brihannala about each weapon brought down from the shami. Whose is the bow studded with golden lotuses, whose the one bearing golden bulls, whose the tall bow with ten golden monkeys, whose the one with golden swans, whose the gold bow bearing fish, whose the fifth adorned with a thousand golden iguanas, leopards and peacocks? He asks next about the quivers: a thousand razor-headed shafts, five hundred yellow arrows like serpents, broad boar-eared arrows with vulture feathers, seven hundred golden-feathered arrows like thunderbolts. Then he asks about the swords, one in a sheath of tiger skin, one of bull hide, one bearing five golden suns, one in a deer-skin scabbard. The whole adhyaya is his list of questions, ending with his plea that she explain them.
उत्तर उवाच
सारथे किमिदं दिव्यं नागो वा यदि वा धनुः ।
सौवर्णान्यत्र पद्मानि शतपत्राणि भागशः ।
कुशाग्निप्रतितप्तानि भानुमन्ति बृहन्ति च
sārathe kimidaṃ divyaṃ nāgo vā yadi vā dhanuḥ |
sauvarṇānyatra padmāni śatapatrāṇi bhāgaśaḥ |
kuśāgnipratitaptāni bhānumanti bṛhanti ca
बिन्दवश्चात्र सौवर्णा मणिप्रोताः समन्ततः ।
शशिसूर्यप्रभाः पृष्ठे भान्ति रुक्मपरिष्कृताः
bindavaścātra sauvarṇā maṇiprotāḥ samantataḥ |
śaśisūryaprabhāḥ pṛṣṭhe bhānti rukmapariṣkṛtāḥ
पुष्पाण्यत्र सुवर्णानि शतपत्राणि भागशः ।
विस्मापनीयरूपं च भीमं भीमप्रदर्शनम्
puṣpāṇyatra suvarṇāni śatapatrāṇi bhāgaśaḥ |
vismāpanīyarūpaṃ ca bhīmaṃ bhīmapradarśanam
नीलोत्पलनिभं कस्य शातकुम्भपरिष्कृतम् ।
ऋषभा यस्य सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः
nīlotpalanibhaṃ kasya śātakumbhapariṣkṛtam |
ṛṣabhā yasya sauvarṇāḥ pṛṣṭhe tiṣṭhanti śṛṅgiṇaḥ
तालप्रमाणं कस्येदं मणिरुक्मविभूषितम्
हाटकस्य सुवर्णस्य यस्मिञ्शाखामृगा दश
tālapramāṇaṃ kasyedaṃ maṇirukmavibhūṣitam
hāṭakasya suvarṇasya yasmiñśākhāmṛgā daśa
दुरानमं महादीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
कस्येदमीदृशं चित्रं धनुः सर्वे च दंशिताः
durānamaṃ mahādīrghaṃ surūpaṃ duṣpradharṣaṇam |
kasyedamīdṛśaṃ citraṃ dhanuḥ sarve ca daṃśitāḥ
चन्द्रार्कविमलाभासः सुरूपाः सुप्रदर्शनाः ।
हंसाः पृष्ठं श्रिता यस्य कुशाग्निप्रतिमार्चिषः ।
शार्ङ्गगाण्डीवसदृशं कस्येदं सारथे धनुः
candrārkavimalābhāsaḥ surūpāḥ supradarśanāḥ |
haṃsāḥ pṛṣṭhaṃ śritā yasya kuśāgnipratimārciṣaḥ |
śārṅgagāṇḍīvasadṛśaṃ kasyedaṃ sārathe dhanuḥ
चतुर्तं काञ्चनवपुर्भाति विद्युद्गणोपमम् ।
नीलोपलिप्तमच्छिदं जातरूपमयं धनुः ।
मत्स्यश्चास्य हिरण्यस्य पृष्ठे तिष्ठन्ति दंशिताः
caturtaṃ kāñcanavapurbhāti vidyudgaṇopamam |
nīlopaliptamacchidaṃ jātarūpamayaṃ dhanuḥ |
matsyaścāsya hiraṇyasya pṛṣṭhe tiṣṭhanti daṃśitāḥ
शक्रचापोपमं दिव्यं कस्येदं सारथे धनुः ।
उच्छ्रितं फणिवद्दिव्यं सारवत्त्वाद्दुरानमम्
śakracāpopamaṃ divyaṃ kasyedaṃ sārathe dhanuḥ |
ucchritaṃ phaṇivaddivyaṃ sāravattvāddurānamam
सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रार्कभूषिताः ।
जाम्बूनदविचित्राङ्गं कस्येदं पञ्चमं धनुः
sahasragodhāḥ sauvarṇā dvīpinaśca caturdaśa |
barhiṇaścātra sauvarṇāḥ śatacandrārkabhūṣitāḥ |
jāmbūnadavicitrāṅgaṃ kasyedaṃ pañcamaṃ dhanuḥ
कस्येमे क्षुरनाराचाः सहस्रं लोमवापिनः ।
प्रक्षिप्तास्तीक्ष्णतुण्डाग्रा उपासङ्गे हिरण्मये
kasyeme kṣuranārācāḥ sahasraṃ lomavāpinaḥ |
prakṣiptāstīkṣṇatuṇḍāgrā upāsaṅge hiraṇmaye
हारिद्रवर्णाः कस्येमे शिता पञ्चशतं शराः ।
आशीविषसमस्पर्शाः शिताश्चाजिंहगा दृढाः
hāridravarṇāḥ kasyeme śitā pañcaśataṃ śarāḥ |
āśīviṣasamasparśāḥ śitāścājiṃhagā dṛḍhāḥ
विपाठाः पृथवः कस्य गृध्रपत्रार्धवाजिताः ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः कस्येमे रुचिराः शराः
vipāṭhāḥ pṛthavaḥ kasya gṛdhrapatrārdhavājitāḥ |
varāhakarṇāstīkṣṇāgrāḥ kasyeme rucirāḥ śarāḥ
वज्राशनिसमस्पर्शा वैश्वानरशिखार्चिषः ।
सुवर्णपुङ्खास्तीक्ष्णाग्राः कस्य सप्तशतं शराः
vajrāśanisamasparśā vaiśvānaraśikhārciṣaḥ |
suvarṇapuṅkhāstīkṣṇāgrāḥ kasya saptaśataṃ śarāḥ
कस्यायं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
कस्य दण्डो दृढः श्लक्ष्णो रुचिरोऽयं प्रकाशते
kasyāyaṃ sāyako dīrgho gavye kośe ca daṃśitaḥ |
kasya daṇḍo dṛḍhaḥ ślakṣṇo ruciro'yaṃ prakāśate
वैयाघ्रकोशः कस्यायं दिव्यः शङ्खो महाप्रभः ।
कस्यार्थमसयश्चैते पञ्च शार्दूललक्षणाः
vaiyāghrakośaḥ kasyāyaṃ divyaḥ śaṅkho mahāprabhaḥ |
kasyārthamasayaścaite pañca śārdūlalakṣaṇāḥ
कस्यायं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मनिवासितः ।
नीलोत्पलसवर्णोऽयं कस्य खङ्गः पृथुर्महान्
kasyāyaṃ nirmalaḥ khaṅgo dvīpicarmanivāsitaḥ |
nīlotpalasavarṇo'yaṃ kasya khaṅgaḥ pṛthurmahān
मृगेन्द्रचर्मावसितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ।
ऋषभाजिनकोशस्तु कस्य खङ्गो महानयम्
mṛgendracarmāvasitastīkṣṇadhāraḥ sunirmalaḥ |
ṛṣabhājinakośastu kasya khaṅgo mahānayam
यस्यापिधाने दृश्यन्ते सूर्याः पञ्च परिष्कृताः ।
कस्यायं विपुलः खङ्गः शृङ्गत्सरुमनोहरः
yasyāpidhāne dṛśyante sūryāḥ pañca pariṣkṛtāḥ |
kasyāyaṃ vipulaḥ khaṅgaḥ śṛṅgatsarumanoharaḥ
निहितः पार्षते कोशे तैलधौतः समाहितः ।
प्रमाणवर्णयुक्तश्च कस्य खङ्गो महानयम् ।
एतेन प्रतिविद्धः सञ्जीवेत्कश्चिन्न कुञ्जरः
nihitaḥ pārṣate kośe tailadhautaḥ samāhitaḥ |
pramāṇavarṇayuktaśca kasya khaṅgo mahānayam |
etena pratividdhaḥ sañjīvetkaścinna kuñjaraḥ
निर्दिशस्व यथामार्गं मया पृष्टा बृहन्नले ।
विस्मयो मे परो जातो दृष्ट्वा सर्वमिदं महत्
nirdiśasva yathāmārgaṃ mayā pṛṣṭā bṛhannale |
vismayo me paro jāto dṛṣṭvā sarvamidaṃ mahat
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
