अध्याय 41: उत्तर ने पूछा, ये दिव्य आयुध किसके हैं

सारथे किमिदं दिव्यं नागो वा यदि वा धनुः ।
सौवर्णान्यत्र पद्मानि शतपत्राणि भागशः ।
कुशाग्निप्रतितप्तानि भानुमन्ति बृहन्ति च

sārathe kimidaṃ divyaṃ nāgo vā yadi vā dhanuḥ |
sauvarṇānyatra padmāni śatapatrāṇi bhāgaśaḥ |
kuśāgnipratitaptāni bhānumanti bṛhanti ca

बिन्दवश्चात्र सौवर्णा मणिप्रोताः समन्ततः ।
शशिसूर्यप्रभाः पृष्ठे भान्ति रुक्मपरिष्कृताः

bindavaścātra sauvarṇā maṇiprotāḥ samantataḥ |
śaśisūryaprabhāḥ pṛṣṭhe bhānti rukmapariṣkṛtāḥ

पुष्पाण्यत्र सुवर्णानि शतपत्राणि भागशः ।
विस्मापनीयरूपं च भीमं भीमप्रदर्शनम्

puṣpāṇyatra suvarṇāni śatapatrāṇi bhāgaśaḥ |
vismāpanīyarūpaṃ ca bhīmaṃ bhīmapradarśanam

नीलोत्पलनिभं कस्य शातकुम्भपरिष्कृतम् ।
ऋषभा यस्य सौवर्णाः पृष्ठे तिष्ठन्ति शृङ्गिणः

nīlotpalanibhaṃ kasya śātakumbhapariṣkṛtam |
ṛṣabhā yasya sauvarṇāḥ pṛṣṭhe tiṣṭhanti śṛṅgiṇaḥ

तालप्रमाणं कस्येदं मणिरुक्मविभूषितम्
हाटकस्य सुवर्णस्य यस्मिञ्शाखामृगा दश

tālapramāṇaṃ kasyedaṃ maṇirukmavibhūṣitam
hāṭakasya suvarṇasya yasmiñśākhāmṛgā daśa

दुरानमं महादीर्घं सुरूपं दुष्प्रधर्षणम् ।
कस्येदमीदृशं चित्रं धनुः सर्वे च दंशिताः

durānamaṃ mahādīrghaṃ surūpaṃ duṣpradharṣaṇam |
kasyedamīdṛśaṃ citraṃ dhanuḥ sarve ca daṃśitāḥ

चन्द्रार्कविमलाभासः सुरूपाः सुप्रदर्शनाः ।
हंसाः पृष्ठं श्रिता यस्य कुशाग्निप्रतिमार्चिषः ।
शार्ङ्गगाण्डीवसदृशं कस्येदं सारथे धनुः

candrārkavimalābhāsaḥ surūpāḥ supradarśanāḥ |
haṃsāḥ pṛṣṭhaṃ śritā yasya kuśāgnipratimārciṣaḥ |
śārṅgagāṇḍīvasadṛśaṃ kasyedaṃ sārathe dhanuḥ

चतुर्तं काञ्चनवपुर्भाति विद्युद्गणोपमम् ।
नीलोपलिप्तमच्छिदं जातरूपमयं धनुः ।
मत्स्यश्चास्य हिरण्यस्य पृष्ठे तिष्ठन्ति दंशिताः

caturtaṃ kāñcanavapurbhāti vidyudgaṇopamam |
nīlopaliptamacchidaṃ jātarūpamayaṃ dhanuḥ |
matsyaścāsya hiraṇyasya pṛṣṭhe tiṣṭhanti daṃśitāḥ

शक्रचापोपमं दिव्यं कस्येदं सारथे धनुः ।
उच्छ्रितं फणिवद्दिव्यं सारवत्त्वाद्दुरानमम्

śakracāpopamaṃ divyaṃ kasyedaṃ sārathe dhanuḥ |
ucchritaṃ phaṇivaddivyaṃ sāravattvāddurānamam

सहस्रगोधाः सौवर्णा द्वीपिनश्च चतुर्दश ।
बर्हिणश्चात्र सौवर्णाः शतचन्द्रार्कभूषिताः ।
जाम्बूनदविचित्राङ्गं कस्येदं पञ्चमं धनुः

sahasragodhāḥ sauvarṇā dvīpinaśca caturdaśa |
barhiṇaścātra sauvarṇāḥ śatacandrārkabhūṣitāḥ |
jāmbūnadavicitrāṅgaṃ kasyedaṃ pañcamaṃ dhanuḥ

कस्येमे क्षुरनाराचाः सहस्रं लोमवापिनः ।
प्रक्षिप्तास्तीक्ष्णतुण्डाग्रा उपासङ्गे हिरण्मये

kasyeme kṣuranārācāḥ sahasraṃ lomavāpinaḥ |
prakṣiptāstīkṣṇatuṇḍāgrā upāsaṅge hiraṇmaye

हारिद्रवर्णाः कस्येमे शिता पञ्चशतं शराः ।
आशीविषसमस्पर्शाः शिताश्चाजिंहगा दृढाः

hāridravarṇāḥ kasyeme śitā pañcaśataṃ śarāḥ |
āśīviṣasamasparśāḥ śitāścājiṃhagā dṛḍhāḥ

विपाठाः पृथवः कस्य गृध्रपत्रार्धवाजिताः ।
वराहकर्णास्तीक्ष्णाग्राः कस्येमे रुचिराः शराः

vipāṭhāḥ pṛthavaḥ kasya gṛdhrapatrārdhavājitāḥ |
varāhakarṇāstīkṣṇāgrāḥ kasyeme rucirāḥ śarāḥ

वज्राशनिसमस्पर्शा वैश्वानरशिखार्चिषः ।
सुवर्णपुङ्खास्तीक्ष्णाग्राः कस्य सप्तशतं शराः

vajrāśanisamasparśā vaiśvānaraśikhārciṣaḥ |
suvarṇapuṅkhāstīkṣṇāgrāḥ kasya saptaśataṃ śarāḥ

कस्यायं सायको दीर्घो गव्ये कोशे च दंशितः ।
कस्य दण्डो दृढः श्लक्ष्णो रुचिरोऽयं प्रकाशते

kasyāyaṃ sāyako dīrgho gavye kośe ca daṃśitaḥ |
kasya daṇḍo dṛḍhaḥ ślakṣṇo ruciro'yaṃ prakāśate

वैयाघ्रकोशः कस्यायं दिव्यः शङ्खो महाप्रभः ।
कस्यार्थमसयश्चैते पञ्च शार्दूललक्षणाः

vaiyāghrakośaḥ kasyāyaṃ divyaḥ śaṅkho mahāprabhaḥ |
kasyārthamasayaścaite pañca śārdūlalakṣaṇāḥ

कस्यायं निर्मलः खङ्गो द्वीपिचर्मनिवासितः ।
नीलोत्पलसवर्णोऽयं कस्य खङ्गः पृथुर्महान्

kasyāyaṃ nirmalaḥ khaṅgo dvīpicarmanivāsitaḥ |
nīlotpalasavarṇo'yaṃ kasya khaṅgaḥ pṛthurmahān

मृगेन्द्रचर्मावसितस्तीक्ष्णधारः सुनिर्मलः ।
ऋषभाजिनकोशस्तु कस्य खङ्गो महानयम्

mṛgendracarmāvasitastīkṣṇadhāraḥ sunirmalaḥ |
ṛṣabhājinakośastu kasya khaṅgo mahānayam

यस्यापिधाने दृश्यन्ते सूर्याः पञ्च परिष्कृताः ।
कस्यायं विपुलः खङ्गः शृङ्गत्सरुमनोहरः

yasyāpidhāne dṛśyante sūryāḥ pañca pariṣkṛtāḥ |
kasyāyaṃ vipulaḥ khaṅgaḥ śṛṅgatsarumanoharaḥ

निहितः पार्षते कोशे तैलधौतः समाहितः ।
प्रमाणवर्णयुक्तश्च कस्य खङ्गो महानयम् ।
एतेन प्रतिविद्धः सञ्जीवेत्कश्चिन्न कुञ्जरः

nihitaḥ pārṣate kośe tailadhautaḥ samāhitaḥ |
pramāṇavarṇayuktaśca kasya khaṅgo mahānayam |
etena pratividdhaḥ sañjīvetkaścinna kuñjaraḥ

निर्दिशस्व यथामार्गं मया पृष्टा बृहन्नले ।
विस्मयो मे परो जातो दृष्ट्वा सर्वमिदं महत्

nirdiśasva yathāmārgaṃ mayā pṛṣṭā bṛhannale |
vismayo me paro jāto dṛṣṭvā sarvamidaṃ mahat