ततः स च हृषीकेशः स च राजा युधिष्ठिरः ।
कृपादयश्च ते सर्वे चत्वारः पाण्डवाश्च ते
tataḥ sa ca hṛṣīkeśaḥ sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ |
kṛpādayaśca te sarve catvāraḥ pāṇḍavāśca te
Shanti Parva
Chapter 47: Crossing Kurukshetra, Yudhishthira asks about Parashurama
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
16 verses · 47 of 372
What happens in this chapter
Crossing Kurukshetra, Yudhishthira asks about Parashurama
Shri Krishna, Yudhishthira, the four Pandavas, Kripa and the others ride swiftly to Kurukshetra in chariots like moving cities. The field is heaped with hair, marrow and bones, with skulls lying white like swans, thousands of pyres, and armour and weapons everywhere, a drinking ground of Time haunted by spirits and rakshasas. On the way Shri Krishna points to the five lakes of Rama in the distance, where Parashurama offered the blood of kshatriyas to his ancestors, and where he ceased after clearing the earth of kshatriyas twenty-one times. Yudhishthira has a doubt. If the seed of the kshatriyas was burnt away, how did they rise again, and why did Parashurama destroy them? He asks Shri Krishna, who begins to tell the full account as they ride.
वैशंपायन उवाच
रथैस्तैर्नगरप्रख्यैः पताकाध्वजशोभितैः ।
ययुराशु कुरुक्षेत्रं वाजिभिः शीघ्रगामिभिः
rathaistairnagaraprakhyaiḥ patākādhvajaśobhitaiḥ |
yayurāśu kurukṣetraṃ vājibhiḥ śīghragāmibhiḥ
तेऽवतीर्य कुरुक्षेत्रे केशमढज्जास्थिसंकुले ।
देहन्यासः कृंतो यत्र क्षत्रियैस्तैर्महारथैः
te'vatīrya kurukṣetre keśamaḍhajjāsthisaṃkule |
dehanyāsaḥ kṛṃto yatra kṣatriyaistairmahārathaiḥ
गजाश्वदेहास्थिचयैः पर्वतैरिव संचितम् ।
नरशीर्षकपालैश्च हंसैरिव च सर्वशः
gajāśvadehāsthicayaiḥ parvatairiva saṃcitam |
naraśīrṣakapālaiśca haṃsairiva ca sarvaśaḥ
चितासहस्रैर्निचितं वर्मशस्त्रसमाकुलम् ।
आपानभूमिं कालस्य तदा भुक्तोज्झितामिव
citāsahasrairnicitaṃ varmaśastrasamākulam |
āpānabhūmiṃ kālasya tadā bhuktojjhitāmiva
भूतसङ्घानुचरितं रक्षोगणनिषेवितम् ।
पश्यन्तस्ते कुरुक्षेत्रं ययुराशु महारथाः
bhūtasaṅghānucaritaṃ rakṣogaṇaniṣevitam |
paśyantaste kurukṣetraṃ yayurāśu mahārathāḥ
गच्छन्नेव महाबाहुः सर्वं यादवनन्दनः ।
युधिष्ठिराय प्रोवाच जामदग्न्यस्य विक्रमम्
gacchanneva mahābāhuḥ sarvaṃ yādavanandanaḥ |
yudhiṣṭhirāya provāca jāmadagnyasya vikramam
अमी रामह्रदाः पञ्च दृश्यन्ते पार्थ दूरतः ।
येषु संतर्पयामास पितॄन्क्षत्रियशोणितैः
amī rāmahradāḥ pañca dṛśyante pārtha dūrataḥ |
yeṣu saṃtarpayāmāsa pitṝnkṣatriyaśoṇitaiḥ
त्रिःसप्तकृत्वो वसुधां कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः ।
इहेदानीं ततो रामः कर्मणो विरराम ह
triḥsaptakṛtvo vasudhāṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ |
ihedānīṃ tato rāmaḥ karmaṇo virarāma ha
युधिष्ठिर उवाच
त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ।
रामेणेति यदात्थ त्वमत्र मे संशयो महान्
triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivī kṛtā niḥkṣatriyā purā |
rāmeṇeti yadāttha tvamatra me saṃśayo mahān
क्षत्रबीजं यथा दग्धं रामेण यदुपुङ्गव ।
कथं भूयः समुत्यत्तिः क्षत्रस्यामितविक्रम
kṣatrabījaṃ yathā dagdhaṃ rāmeṇa yadupuṅgava |
kathaṃ bhūyaḥ samutyattiḥ kṣatrasyāmitavikrama
महात्मना भगवता रामेण यदुपुङ्गव ।
कथमुत्सादित्तं क्षत्रं कथमृद्धिगतं पुनः
mahātmanā bhagavatā rāmeṇa yadupuṅgava |
kathamutsādittaṃ kṣatraṃ kathamṛddhigataṃ punaḥ
महता रथयुद्धेन कोटिशः क्षत्रिया हताः ।
तथाऽभूच्च मही कीर्णा क्षत्रियैर्वदतां वर
mahatā rathayuddhena koṭiśaḥ kṣatriyā hatāḥ |
tathā'bhūcca mahī kīrṇā kṣatriyairvadatāṃ vara
किमर्थं भार्गवेणेदं क्षत्रमुत्सादितं पुरा ।
रामेण यदुशार्दूल कुरुक्षेत्रे महात्मना
kimarthaṃ bhārgaveṇedaṃ kṣatramutsāditaṃ purā |
rāmeṇa yaduśārdūla kurukṣetre mahātmanā
एतन्मे छिन्धि वार्ष्णेय संशयं तार्क्ष्यकेतन ।
आगमो हि परः कृष्ण त्वत्तो नो वासवानुज
etanme chindhi vārṣṇeya saṃśayaṃ tārkṣyaketana |
āgamo hi paraḥ kṛṣṇa tvatto no vāsavānuja
वैशंपायन उवाच
ततो व्रजन्नेव गदाग्रजः प्रभुः
शशंस तस्मै निखिलेन तत्त्वतः ।
युधिष्ठिरायाप्रतिमौजसे तदा
यथाऽभवत्क्षत्रियसंकुला मही
tato vrajanneva gadāgrajaḥ prabhuḥ
śaśaṃsa tasmai nikhilena tattvataḥ |
yudhiṣṭhirāyāpratimaujase tadā
yathā'bhavatkṣatriyasaṃkulā mahī
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)