अध्याय 47: कुरुक्षेत्र में युधिष्ठिर का परशुराम विषयक प्रश्न

ततः स च हृषीकेशः स च राजा युधिष्ठिरः ।
कृपादयश्च ते सर्वे चत्वारः पाण्डवाश्च ते

tataḥ sa ca hṛṣīkeśaḥ sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ |
kṛpādayaśca te sarve catvāraḥ pāṇḍavāśca te

रथैस्तैर्नगरप्रख्यैः पताकाध्वजशोभितैः ।
ययुराशु कुरुक्षेत्रं वाजिभिः शीघ्रगामिभिः

rathaistairnagaraprakhyaiḥ patākādhvajaśobhitaiḥ |
yayurāśu kurukṣetraṃ vājibhiḥ śīghragāmibhiḥ

तेऽवतीर्य कुरुक्षेत्रे केशमढज्जास्थिसंकुले ।
देहन्यासः कृंतो यत्र क्षत्रियैस्तैर्महारथैः

te'vatīrya kurukṣetre keśamaḍhajjāsthisaṃkule |
dehanyāsaḥ kṛṃto yatra kṣatriyaistairmahārathaiḥ

गजाश्वदेहास्थिचयैः पर्वतैरिव संचितम् ।
नरशीर्षकपालैश्च हंसैरिव च सर्वशः

gajāśvadehāsthicayaiḥ parvatairiva saṃcitam |
naraśīrṣakapālaiśca haṃsairiva ca sarvaśaḥ

चितासहस्रैर्निचितं वर्मशस्त्रसमाकुलम् ।
आपानभूमिं कालस्य तदा भुक्तोज्झितामिव

citāsahasrairnicitaṃ varmaśastrasamākulam |
āpānabhūmiṃ kālasya tadā bhuktojjhitāmiva

भूतसङ्घानुचरितं रक्षोगणनिषेवितम् ।
पश्यन्तस्ते कुरुक्षेत्रं ययुराशु महारथाः

bhūtasaṅghānucaritaṃ rakṣogaṇaniṣevitam |
paśyantaste kurukṣetraṃ yayurāśu mahārathāḥ

गच्छन्नेव महाबाहुः सर्वं यादवनन्दनः ।
युधिष्ठिराय प्रोवाच जामदग्न्यस्य विक्रमम्

gacchanneva mahābāhuḥ sarvaṃ yādavanandanaḥ |
yudhiṣṭhirāya provāca jāmadagnyasya vikramam

अमी रामह्रदाः पञ्च दृश्यन्ते पार्थ दूरतः ।
येषु संतर्पयामास पितॄन्क्षत्रियशोणितैः

amī rāmahradāḥ pañca dṛśyante pārtha dūrataḥ |
yeṣu saṃtarpayāmāsa pitṝnkṣatriyaśoṇitaiḥ

त्रिःसप्तकृत्वो वसुधां कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः ।
इहेदानीं ततो रामः कर्मणो विरराम ह

triḥsaptakṛtvo vasudhāṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ |
ihedānīṃ tato rāmaḥ karmaṇo virarāma ha

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा ।
रामेणेति यदात्थ त्वमत्र मे संशयो महान्

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivī kṛtā niḥkṣatriyā purā |
rāmeṇeti yadāttha tvamatra me saṃśayo mahān

क्षत्रबीजं यथा दग्धं रामेण यदुपुङ्गव ।
कथं भूयः समुत्यत्तिः क्षत्रस्यामितविक्रम

kṣatrabījaṃ yathā dagdhaṃ rāmeṇa yadupuṅgava |
kathaṃ bhūyaḥ samutyattiḥ kṣatrasyāmitavikrama

महात्मना भगवता रामेण यदुपुङ्गव ।
कथमुत्सादित्तं क्षत्रं कथमृद्धिगतं पुनः

mahātmanā bhagavatā rāmeṇa yadupuṅgava |
kathamutsādittaṃ kṣatraṃ kathamṛddhigataṃ punaḥ

महता रथयुद्धेन कोटिशः क्षत्रिया हताः ।
तथाऽभूच्च मही कीर्णा क्षत्रियैर्वदतां वर

mahatā rathayuddhena koṭiśaḥ kṣatriyā hatāḥ |
tathā'bhūcca mahī kīrṇā kṣatriyairvadatāṃ vara

किमर्थं भार्गवेणेदं क्षत्रमुत्सादितं पुरा ।
रामेण यदुशार्दूल कुरुक्षेत्रे महात्मना

kimarthaṃ bhārgaveṇedaṃ kṣatramutsāditaṃ purā |
rāmeṇa yaduśārdūla kurukṣetre mahātmanā

एतन्मे छिन्धि वार्ष्णेय संशयं तार्क्ष्यकेतन ।
आगमो हि परः कृष्ण त्वत्तो नो वासवानुज

etanme chindhi vārṣṇeya saṃśayaṃ tārkṣyaketana |
āgamo hi paraḥ kṛṣṇa tvatto no vāsavānuja

ततो व्रजन्नेव गदाग्रजः प्रभुः
शशंस तस्मै निखिलेन तत्त्वतः ।
युधिष्ठिरायाप्रतिमौजसे तदा
यथाऽभवत्क्षत्रियसंकुला मही

tato vrajanneva gadāgrajaḥ prabhuḥ
śaśaṃsa tasmai nikhilena tattvataḥ |
yudhiṣṭhirāyāpratimaujase tadā
yathā'bhavatkṣatriyasaṃkulā mahī