आसीत्किल नरश्रेष्ठ महापद्मे पुरोत्तमे ।
गङ्गाया दक्षिणे तीरे कश्चिद्विप्रः समाहितः
āsītkila naraśreṣṭha mahāpadme purottame |
gaṅgāyā dakṣiṇe tīre kaścidvipraḥ samāhitaḥ
Shanti Parva
Chapter 363: A brahmana of Mahapadma seeks the highest dharma
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि त्रिषष्ट्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥
9 verses · 363 of 372
What happens in this chapter
A brahmana of Mahapadma seeks the highest dharma
Bhishma begins Narada's katha. In the fine city of Mahapadma, on the southern bank of the Ganga, lived a brahmana of Bhrigu's gotra, gentle and self-controlled. Free of anger and truthful, given to tapas and Vedic study, he lived on honest wealth in a large family of sons and grandsons. Yet he kept weighing the three kinds of dharma, that of the Veda, that of the shastras, and that practised by the good, asking himself what he should do, what was good, and what was the final refuge. He could reach no certainty. While he pondered, a composed brahmana came to him as a guest. He honoured him duly, and when the guest was rested and seated, spoke to him.
भीष्म उवाच
सौम्यः सोमान्वये जातो जितात्मा गोत्रतो भृगुः ।
धर्मनित्यो जितक्रोधो नित्यतप्तो जितेन्द्रियः
saumyaḥ somānvaye jāto jitātmā gotrato bhṛguḥ |
dharmanityo jitakrodho nityatapto jitendriyaḥ
तपःस्वाध्यायनिरतः सत्यः सज्जनसंमतः ।
न्यायप्राप्तेन वित्तेन स्वेन शीलेन चान्वितः
tapaḥsvādhyāyanirataḥ satyaḥ sajjanasaṃmataḥ |
nyāyaprāptena vittena svena śīlena cānvitaḥ
ज्ञाति संबन्धिविपुले पुत्रपौत्रप्रतिष्ठिते ।
कुले महति विख्याते विशिष्टां वृत्तिमास्थितः
jñāti saṃbandhivipule putrapautrapratiṣṭhite |
kule mahati vikhyāte viśiṣṭāṃ vṛttimāsthitaḥ
स पुत्रान्बहुलाँल्लब्ध्वा विपुले कर्मणि स्थितः ।
कुलधर्माश्रितो राजन्धरर्मचर्यास्थितोऽभवत्
sa putrānbahulām̐llabdhvā vipule karmaṇi sthitaḥ |
kuladharmāśrito rājandhararmacaryāsthito'bhavat
ततः स धर्मं वेदोक्तं तथा शास्त्राक्तमेव च ।
शिष्टाचीर्णं च धर्मं च त्रिविधं चिन्त्य चेतसा
tataḥ sa dharmaṃ vedoktaṃ tathā śāstrāktameva ca |
śiṣṭācīrṇaṃ ca dharmaṃ ca trividhaṃ cintya cetasā
किंनु मे स्याच्छुभं कृत्वा किं कृतं किं परायणम् ।
इत्येवं चिन्तयन्नित्यं न च याति विनिश्चयम्
kiṃnu me syācchubhaṃ kṛtvā kiṃ kṛtaṃ kiṃ parāyaṇam |
ityevaṃ cintayannityaṃ na ca yāti viniścayam
तस्यैवं चिन्त्यमानस्य धर्मं परममास्थितः ।
कदाचिदतिथिः प्राप्तो ब्राह्मणः सुसमाहितः
tasyaivaṃ cintyamānasya dharmaṃ paramamāsthitaḥ |
kadācidatithiḥ prāpto brāhmaṇaḥ susamāhitaḥ
स तस्मै सत्क्रियां चक्रे क्रियायुक्तेन हेतुना ।
विश्रान्तं सुसमासीनमिदं वचनमब्रवीत्
sa tasmai satkriyāṃ cakre kriyāyuktena hetunā |
viśrāntaṃ susamāsīnamidaṃ vacanamabravīt
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)