धर्माः पितामहेनोक्ता मोक्षधर्माश्रिताः शुभाः ।
धर्ममाश्रमिणां श्रेष्ठं वक्तुमर्हति मे भवान्
dharmāḥ pitāmahenoktā mokṣadharmāśritāḥ śubhāḥ |
dharmamāśramiṇāṃ śreṣṭhaṃ vaktumarhati me bhavān
Shanti Parva
Chapter 362: Yudhishthira asks the best dharma of ashramas
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि द्विषष्ट्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥
11 verses · 362 of 372
What happens in this chapter
Yudhishthira asks the best dharma of ashramas
A new teaching opens, the gleaner's katha that runs to the end of the parva. Yudhishthira says Bhishma has told him the auspicious dharmas of moksha, and now asks for the highest dharma for those in the ashramas. Bhishma answers that dharma is laid down everywhere and true in its fruit; it has many doors, and no act done by any of them is wasted. Whatever path a person settles on, that is the one he comes to know, and no other. To make the point he offers a katha that the great rishi Narada once told Indra. Narada, who roams every loka like the wind, was once honoured in Indra's palace. Indra asked whether he had seen any wonder in his wanderings, and Narada began a long account.
युधिष्ठिर उवाच
भीष्म उवाच
सर्वत्र विहितो धर्मः सत्यः सत्यफलोदयः ।
बहुद्वारस्य धर्मस्य नेहास्ति विफला क्रिया
sarvatra vihito dharmaḥ satyaḥ satyaphalodayaḥ |
bahudvārasya dharmasya nehāsti viphalā kriyā
यस्मिन्यस्मिंश्च विषये यो यो याति विनिश्चयम् ।
स तमेवाभिजानाति नान्यं भरतसत्तम
yasminyasmiṃśca viṣaye yo yo yāti viniścayam |
sa tamevābhijānāti nānyaṃ bharatasattama
इमां च त्वं नरव्याघ्र श्रोतुमर्हसि मे कथाम् ।
पुरा शक्रस्य कथितां नारदेन महर्षिणा
imāṃ ca tvaṃ naravyāghra śrotumarhasi me kathām |
purā śakrasya kathitāṃ nāradena maharṣiṇā
महर्षिर्नारदो राजन्सिद्धस्त्रैलोक्यसंमतः ।
पर्येति क्रमशो लोकान्वायुरव्याहतो यथा
maharṣirnārado rājansiddhastrailokyasaṃmataḥ |
paryeti kramaśo lokānvāyuravyāhato yathā
स कदाचिन्महेष्वास देवराजालयं गतः ।
सत्कृतश्च महेन्द्रेण प्रत्यासन्नगतोऽभवत्
sa kadācinmaheṣvāsa devarājālayaṃ gataḥ |
satkṛtaśca mahendreṇa pratyāsannagato'bhavat
तं कृतक्षणमासीनं पर्यपृच्छच्छत्तीपतिः ।
महर्षे किंचिदाश्चर्यमस्ति दृष्टं त्वयाऽनघ
taṃ kṛtakṣaṇamāsīnaṃ paryapṛcchacchattīpatiḥ |
maharṣe kiṃcidāścaryamasti dṛṣṭaṃ tvayā'nagha
दृष्टमेव हि विप्रर्षे त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
जातकौतूहलो नित्यं सिद्धश्चरसि साक्षिवत्
dṛṣṭameva hi viprarṣe trailokyaṃ sacarācaram |
jātakautūhalo nityaṃ siddhaścarasi sākṣivat
न ह्यस्त्यविदितं लोके देवर्षे तव किंचन ।
श्रुतं वाऽप्यनुभूतं वा दृष्टं वा कथयस्व मे
na hyastyaviditaṃ loke devarṣe tava kiṃcana |
śrutaṃ vā'pyanubhūtaṃ vā dṛṣṭaṃ vā kathayasva me
तस्मै राजन्सुरेन्द्राय नारदो वदतांवरः ।
आसीनायोपपन्नाय प्रोक्तवान्विपुलां कथाम्
tasmai rājansurendrāya nārado vadatāṃvaraḥ |
āsīnāyopapannāya proktavānvipulāṃ kathām
यथा येन च कल्पेन स तस्मै द्विजसत्तमः ।
कथां कथितवान्पृष्टस्तथा त्वमपि मे शृणु
yathā yena ca kalpena sa tasmai dvijasattamaḥ |
kathāṃ kathitavānpṛṣṭastathā tvamapi me śṛṇu
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)