शक्रस्य तु सभा दिव्या भास्वरा कर्मनिर्मिता ।
स्वयं शक्रेण कौरव्य निर्जितार्कसमप्रभा
śakrasya tu sabhā divyā bhāsvarā karmanirmitā |
svayaṃ śakreṇa kauravya nirjitārkasamaprabhā
इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि सप्तमोऽध्यायः ॥
31 verses · 7 of 103
Narada begins with Shakra's hall, which Indra won by his own deeds. It is a hundred yojanas wide, a hundred and fifty long and five high, moves through the sky at will and knows no age, grief or fatigue. Indra sits on the highest seat with Shachi, crowned and garlanded, attended by Shri, modesty, fame and splendour. The Maruts, siddhas, sadhyas and devarshis wait on him. A long list of sages follows: Parashara, Durvasa, Yajnavalkya, Uddalaka, Shvetaketu, Valmiki, Pulastya, Pulaha, Kratu and many more, along with King Harishchandra. Rivers, herbs, faith, wisdom and Sarasvati stand there in bodily form. Rambha, Urvashi, Menaka and Ghritachi dance, gandharvas sing, and Brihaspati and Shukra are always present.
नारद उवाच
शक्रस्य तु सभा दिव्या भास्वरा कर्मनिर्मिता ।
स्वयं शक्रेण कौरव्य निर्जितार्कसमप्रभा
śakrasya tu sabhā divyā bhāsvarā karmanirmitā |
svayaṃ śakreṇa kauravya nirjitārkasamaprabhā
विस्तीर्णा योजनशतं शतमध्यर्धमायता ।
वैहायसी कामगमा पञ्चयोजनमुच्छ्रिता ।
vistīrṇā yojanaśataṃ śatamadhyardhamāyatā |
vaihāyasī kāmagamā pañcayojanamucchritā |
जराशोकक्लमापेता निरातङ्का शिवा शुभा ।
वेश्मासनवती रम्या दिव्यपादपशोभिता
jarāśokaklamāpetā nirātaṅkā śivā śubhā |
veśmāsanavatī ramyā divyapādapaśobhitā
तस्यां देवेश्वरः पार्थ सभायां परमासने ।
आस्ते शच्या महेन्द्राण्या श्रिया लक्ष्म्या च भारत ।
tasyāṃ deveśvaraḥ pārtha sabhāyāṃ paramāsane |
āste śacyā mahendrāṇyā śriyā lakṣmyā ca bhārata |
बिभ्रद्वपुरनिर्देश्यं किरीटी लोहिताङ्गदः ।
विरजोम्बरश्चित्रमाल्यो ह्रीकीर्तिद्युतिभिः सह
bibhradvapuranirdeśyaṃ kirīṭī lohitāṅgadaḥ |
virajombaraścitramālyo hrīkīrtidyutibhiḥ saha
तस्यामुपासते नित्यं महात्मानं शतक्रतुम् ।
मरुतः सर्वशो राजन्सर्वे च गृहमेधिनः
tasyāmupāsate nityaṃ mahātmānaṃ śatakratum |
marutaḥ sarvaśo rājansarve ca gṛhamedhinaḥ
सिद्धा देवर्षयश्चैव साध्या देवगणास्तथा ।
मरुत्त्वन्तश्च सहिता भास्वन्तो हेममालिनः
siddhā devarṣayaścaiva sādhyā devagaṇāstathā |
maruttvantaśca sahitā bhāsvanto hemamālinaḥ
एते सानुचराः सर्वे दिव्यरूपाः स्वलङ्कृताः ।
उपासते महात्मान देवराजमरिन्दमम्
ete sānucarāḥ sarve divyarūpāḥ svalaṅkṛtāḥ |
upāsate mahātmāna devarājamarindamam
तथा देवर्षयः सर्वे पार्ते शक्रमुपासते ।
अमला धूतपाप्मानो दीप्यमाना इवाग्नयः
tathā devarṣayaḥ sarve pārte śakramupāsate |
amalā dhūtapāpmāno dīpyamānā ivāgnayaḥ
तेजस्विनः सोमसुतो विशोका विगतज्वराः ।
पराशरः पर्वतश्च तथा सावर्णिगालवौ
tejasvinaḥ somasuto viśokā vigatajvarāḥ |
parāśaraḥ parvataśca tathā sāvarṇigālavau
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महामतिः ।
शङ्खश्च लिखितश्चैव तथा गौरशिरा मुनिः ।
दुर्वासाः क्रोधनः श्येनस्तथा दीर्घतमा मुनिः
ekataśca dvitaścaiva tritaścaiva mahāmatiḥ |
śaṅkhaśca likhitaścaiva tathā gauraśirā muniḥ |
durvāsāḥ krodhanaḥ śyenastathā dīrghatamā muniḥ
पवित्रपाणिः सावर्णिर्याज्ञवल्क्योऽथ भालुकिः ।
उद्दालकः श्वेतकेतुस्ताण्डो भाण्डायनिस्तथा
pavitrapāṇiḥ sāvarṇiryājñavalkyo'tha bhālukiḥ |
uddālakaḥ śvetaketustāṇḍo bhāṇḍāyanistathā
हविष्मांश्च गरिष्ठश्च हरिश्चन्द्रश्च पार्थिवः
हृद्यश्चोदरशाण्डिल्यः पाराशर्यः कृषीवलः
haviṣmāṃśca gariṣṭhaśca hariścandraśca pārthivaḥ
hṛdyaścodaraśāṇḍilyaḥ pārāśaryaḥ kṛṣīvalaḥ
वातस्कन्धो विशाखश्च विधाता काल एव च ।
करालदन्तस्त्वष्टा च विश्वकर्मा च तुम्बुरुः
vātaskandho viśākhaśca vidhātā kāla eva ca |
karāladantastvaṣṭā ca viśvakarmā ca tumburuḥ
अयोनिजा योनिजाश्च वायुभक्षा हुताशिनः ।
ईशानं सर्वलोकस्य वज्रिणं समुपासते
ayonijā yonijāśca vāyubhakṣā hutāśinaḥ |
īśānaṃ sarvalokasya vajriṇaṃ samupāsate
सहदेवः सुनीथश्च वाल्मीकिश्च महातपाः ।
समीकः सत्यवाक्चैव प्रचेताः सत्यसङ्गरः
sahadevaḥ sunīthaśca vālmīkiśca mahātapāḥ |
samīkaḥ satyavākcaiva pracetāḥ satyasaṅgaraḥ
मेधातिथिर्वामदेवः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
मरुत्तश्च मरीचिश्च स्थाणुश्चात्र महातपाः
medhātithirvāmadevaḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ |
maruttaśca marīciśca sthāṇuścātra mahātapāḥ
कक्षीवान्गौतमस्तार्क्ष्यस्तथा वैश्वानरो मुनिः ।
मुनिः कालकवृक्षीय आश्राव्योऽथ हिरण्मयः
kakṣīvāngautamastārkṣyastathā vaiśvānaro muniḥ |
muniḥ kālakavṛkṣīya āśrāvyo'tha hiraṇmayaḥ
संवर्तो देवहव्यश्च विष्वक्सेनश्च वीर्यवान् ।
दिव्या आपस्तथौषध्यः श्रद्धा मेधा सरस्वती
saṃvarto devahavyaśca viṣvaksenaśca vīryavān |
divyā āpastathauṣadhyaḥ śraddhā medhā sarasvatī
अर्थो धर्मश्च कामश्च विद्युतश्चैव पाण्डव ।
जलवाहास्तथा मेघा वायवः स्तनयित्नवः
artho dharmaśca kāmaśca vidyutaścaiva pāṇḍava |
jalavāhāstathā meghā vāyavaḥ stanayitnavaḥ
प्राचीदिग्यज्ञवाहाश्च पावकाः सप्तविंशतिः ।
अग्नीषोमौ तथेन्द्राग्नी मित्रश्च सविताऽर्यमा
prācīdigyajñavāhāśca pāvakāḥ saptaviṃśatiḥ |
agnīṣomau tathendrāgnī mitraśca savitā'ryamā
भगो विश्वे साध्याश्च गुरुः शुक्रस्तथैव च ।
विश्वावसुश्चित्रसेनः सुमनस्तरुणस्तथा
bhago viśve sādhyāśca guruḥ śukrastathaiva ca |
viśvāvasuścitrasenaḥ sumanastaruṇastathā
यज्ञाश्च दक्षिणाश्चैवं ग्रहास्तोभाश्च भारत ।
यज्ञवाहाश्च ये मन्त्राः सर्वे तत्र समासते
yajñāśca dakṣiṇāścaivaṃ grahāstobhāśca bhārata |
yajñavāhāśca ye mantrāḥ sarve tatra samāsate
तथैवाप्सरसो राजन् रम्भोर्वश्यथ मेनका ।
घृताची पञ्चचूडा च विप्रचित्तिपुरोगमाः
tathaivāpsaraso rājan rambhorvaśyatha menakā |
ghṛtācī pañcacūḍā ca vipracittipurogamāḥ
विद्याधराश्च राजेन्द्र गन्धर्वाश्च मनोरमाः ।
नृत्यवादित्रगीतैश्च हास्यैश्च विविधैरपि
vidyādharāśca rājendra gandharvāśca manoramāḥ |
nṛtyavāditragītaiśca hāsyaiśca vividhairapi
रमयन्ति स्म नृपते देवराजं शतक्रतुम् ।
स्तुतिभिर्मङ्गलैश्चैव वस्तुवन्तः कर्मभिस्तथा
ramayanti sma nṛpate devarājaṃ śatakratum |
stutibhirmaṅgalaiścaiva vastuvantaḥ karmabhistathā
विक्रमैश्च महात्मानं बलवृत्रनिषूदनम् ।
ब्रह्मराजर्षयश्चैव सर्वे देवर्षयस्तथा
vikramaiśca mahātmānaṃ balavṛtraniṣūdanam |
brahmarājarṣayaścaiva sarve devarṣayastathā
विमानैर्विविधैर्दिव्यैर्दीप्यमाना इवाग्नयः ।
स्रग्विणो भूषिताः सर्वे यान्ति चायान्ति चापरे
vimānairvividhairdivyairdīpyamānā ivāgnayaḥ |
sragviṇo bhūṣitāḥ sarve yānti cāyānti cāpare
बृहस्पतिश्च शुक्रश्च नित्यमास्तां हि तत्र वै
एते चान्ये च बहवो महात्मानो यतव्रताः
bṛhaspatiśca śukraśca nityamāstāṃ hi tatra vai
ete cānye ca bahavo mahātmāno yatavratāḥ
विमानैश्चन्द्रसङ्काशैः सोमवत्प्रियदर्शनाः ।
ब्रह्मणो वचनाद्राजन्भृगुः सप्तर्षयस्तथा
vimānaiścandrasaṅkāśaiḥ somavatpriyadarśanāḥ |
brahmaṇo vacanādrājanbhṛguḥ saptarṣayastathā
एषा सभा मया राजन्दृष्टा पुष्करमालिनी ।
शतक्रतोर्महाबाहो याम्यामपि सभां शृणु
eṣā sabhā mayā rājandṛṣṭā puṣkaramālinī |
śatakratormahābāho yāmyāmapi sabhāṃ śṛṇu
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)