नाभागमम्बरीषं च मृतं सृञ्जय शुश्रुम ।
यः सहस्रं सहस्राणां राज्ञां चैकस्त्वयोधयत्
nābhāgamambarīṣaṃ ca mṛtaṃ sṛñjaya śuśruma |
yaḥ sahasraṃ sahasrāṇāṃ rājñāṃ caikastvayodhayat
Drona Parva
Chapter 64: Ambarisha, son of Nabhaga
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि षोडशराजकीये चतुःषष्टितमोऽध्यायः ॥
17 verses · 64 of 203
What happens in this chapter
Ambarisha, son of Nabhaga
Narada tells of Ambarisha, son of Nabhaga, who alone fought a million kings who came against him from every side, skilled in weapons and shouting threats. With speed, strength and astras he cut down their umbrellas, banners and chariots, until they threw off their armour and sought refuge, saying, we are yours. Having subdued them and won the earth, he performed a hundred yajnas like Indra. The brahmanas feasted on sweets, cakes, curds, honey and every kind of fine food, and sang and danced in his praise. As dakshina he gave away kings in their thousands, with golden armour, white umbrellas and golden chariots, and princes by the hundred, with their armies and treasuries. The rishis said no one before or after would give as he gave. The refrain follows.
नारद उवाच
जिगीषमाणाः सङ्ग्रामे समन्ताद्वैरिणोऽभ्ययुः ।
अस्त्रयुद्धविदो घोराः सृजन्तश्चाशिवा गिरः
jigīṣamāṇāḥ saṅgrāme samantādvairiṇo'bhyayuḥ |
astrayuddhavido ghorāḥ sṛjantaścāśivā giraḥ
बललाघवशिक्षाभिस्तेषां सोऽस्त्रबलेन च ।
छत्रायुधध्वजरथांश्छित्त्वा प्रासान्गतव्यथः
balalāghavaśikṣābhisteṣāṃ so'strabalena ca |
chatrāyudhadhvajarathāṃśchittvā prāsāngatavyathaḥ
त एनं मुक्तसन्नाहाः प्रार्थयञ्जीवितैषिणः ।
शरण्यमीयुः शरणं तव स्म इति वादिनः
ta enaṃ muktasannāhāḥ prārthayañjīvitaiṣiṇaḥ |
śaraṇyamīyuḥ śaraṇaṃ tava sma iti vādinaḥ
स तु तान्वशगान्कृत्वा जित्वा चेमां वसुन्धराम् ।
ईजे यज्ञशतैरिष्टैर्यथा शक्रस्तथाऽनघः
sa tu tānvaśagānkṛtvā jitvā cemāṃ vasundharām |
īje yajñaśatairiṣṭairyathā śakrastathā'naghaḥ
बुभुजुः सर्वसम्पन्नमन्नमन्ये जनाः सदा ।
तस्मिन्यज्ञे तु विप्रेन्द्राः सन्तृप्ताः परमार्चिताः
bubhujuḥ sarvasampannamannamanye janāḥ sadā |
tasminyajñe tu viprendrāḥ santṛptāḥ paramārcitāḥ
मोदकान्पूरिकापूपान्स्वादुपूर्णाश्च शष्कुलीः ।
करम्भान्पृथुमृद्वीका अन्नानि सुकृतानि च
modakānpūrikāpūpānsvādupūrṇāśca śaṣkulīḥ |
karambhānpṛthumṛdvīkā annāni sukṛtāni ca
सूपान्मैरेयकापूपान्रागषाडवपानकान् ।
मृष्टान्नानि सुयुक्तानि मृदूनि सुरभीणि च
sūpānmaireyakāpūpānrāgaṣāḍavapānakān |
mṛṣṭānnāni suyuktāni mṛdūni surabhīṇi ca
घृतं मधु पयस्तोयं दधीनि रसवन्ति च ।
फलं मूलं सुस्वादु द्विजास्तत्रोपभुञ्जते
ghṛtaṃ madhu payastoyaṃ dadhīni rasavanti ca |
phalaṃ mūlaṃ susvādu dvijāstatropabhuñjate
मदनीयानि पापानि विदित्वा चात्मनः सुखम् ।
अपिबन्त यथाकामं पानपा गीतवादितैः
madanīyāni pāpāni viditvā cātmanaḥ sukham |
apibanta yathākāmaṃ pānapā gītavāditaiḥ
तत्र स्म गाथा गायन्ति क्षीबा हृष्टाः पठन्ति च ।
नाभागस्तुतिसंयुक्ता ननृतुश्च सहस्रशः
tatra sma gāthā gāyanti kṣībā hṛṣṭāḥ paṭhanti ca |
nābhāgastutisaṃyuktā nanṛtuśca sahasraśaḥ
तेषु यज्ञेष्वम्बरीषो दक्षिणामत्यकालयत् ।
राज्ञां शतसहस्राणि दशप्रयुतयाजिनाम्
teṣu yajñeṣvambarīṣo dakṣiṇāmatyakālayat |
rājñāṃ śatasahasrāṇi daśaprayutayājinām
हिरण्यकवचान्सर्वाञ्श्वेतच्छत्रप्रकीर्णकान् ।
हिरण्यस्यन्दनारूढान्सानुयात्रपरिच्छादान्
hiraṇyakavacānsarvāñśvetacchatraprakīrṇakān |
hiraṇyasyandanārūḍhānsānuyātraparicchādān
ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत् ।
मूर्धाभिषिक्तांश्च नृपान्राजपुत्रशतानि च
ījāno vitate yajñe dakṣiṇāmatyakālayat |
mūrdhābhiṣiktāṃśca nṛpānrājaputraśatāni ca
स दण्डकोशनिचयान्ब्राह्मणेभ्यो ह्यमन्यत ।
नैवं पूर्वे जनाश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे
sa daṇḍakośanicayānbrāhmaṇebhyo hyamanyata |
naivaṃ pūrve janāścakrurna kariṣyanti cāpare
यदम्बरीषो नृपतिः करोत्यमितदक्षिणः ।
इत्येवमनुमोदन्ते प्रीता यस्य महर्षयः
yadambarīṣo nṛpatiḥ karotyamitadakṣiṇaḥ |
ityevamanumodante prītā yasya maharṣayaḥ
स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया ।
पुत्रात्पुण्यतरस्तुभ्यं मा पुत्रमनुतप्यथाः ।
अयज्वानमदक्षिण्यमभि श्वैत्येत्युदाहरत्
sa cenmamāra sṛñjaya caturbhadratarastvayā |
putrātpuṇyatarastubhyaṃ mā putramanutapyathāḥ |
ayajvānamadakṣiṇyamabhi śvaityetyudāharat
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)