Ashramavasika Parva

Chapter 14: Vidura carries Yudhishthira's answer to the king

15 verses · 14 of 41

What happens in this chapter

Vidura carries Yudhishthira's answer to the king

Vidura returns to Dhritarashtra with Yudhishthira's reply. The king praised his request; Arjuna offers his house, his wealth and even his life; Yudhishthira offers the kingdom, his life and riches. Bhima, remembering his many sufferings, consented only reluctantly, sighing, after Yudhishthira and Arjuna won him over. Yudhishthira asks the king not to hold anger against Bhima for recalling old enmity, since such is the way of kshatriya dharma. He bids the king give as much as he wishes: agraharas to brahmanas, rites for his sons, jewels, cows and servants, gifts to the poor and blind, and halls with abundant food and drink and watering places for cattle. Dhritarashtra rejoices and resolves on a great giving at the Kartika full moon.

वैशम्पायन उवाच

14.1

एवमुक्तस्तु राज्ञा स विदुरो बुद्धिसत्तमः ।
धृतराष्ट्रमुपेत्यैव वाक्यमाह महार्थवत्

evamuktastu rājñā sa viduro buddhisattamaḥ |
dhṛtarāṣṭramupetyaiva vākyamāha mahārthavat

14.2

उक्तो युधिष्ठिरो राजा भवद्वचनमादितः ।
स च संश्रुत्य वाक्यं ते प्रशशंस महाद्युतिः

ukto yudhiṣṭhiro rājā bhavadvacanamāditaḥ |
sa ca saṃśrutya vākyaṃ te praśaśaṃsa mahādyutiḥ

14.3

बीभत्सुश्च महातेजा निवेदयति ते गृहान् ।
वसु तस्य गृहे यच्च प्राणानपि च केवलान्

bībhatsuśca mahātejā nivedayati te gṛhān |
vasu tasya gṛhe yacca prāṇānapi ca kevalān

14.4

धर्मराजश्च पुत्रस्ते राज्यं प्राणान्धनानि च ।
अनुजानाति राजर्षे यच्चान्यदपि किञ्चन

dharmarājaśca putraste rājyaṃ prāṇāndhanāni ca |
anujānāti rājarṣe yaccānyadapi kiñcana

14.5

भीमस्तु सर्वदुःखानि संस्मृत्य बहुलान्युत ।
कृच्छ्रादिव महाबाहुरनुजज्ञे विनिःश्वसन्

bhīmastu sarvaduḥkhāni saṃsmṛtya bahulānyuta |
kṛcchrādiva mahābāhuranujajñe viniḥśvasan

14.6

र राजन्धर्मशीलेन राज्ञा बीभत्सुना तथा ।
अनुनीतो महाबाहुः सौहृदे स्थापितोपि च

ra rājandharmaśīlena rājñā bībhatsunā tathā |
anunīto mahābāhuḥ sauhṛde sthāpitopi ca

14.7

न च मन्युस्त्वया कार्य इति त्वां प्राह धर्मराट् ।
संस्मृत्य भीमस्तद्वैरं यदन्यायवदाचरत्

na ca manyustvayā kārya iti tvāṃ prāha dharmarāṭ |
saṃsmṛtya bhīmastadvairaṃ yadanyāyavadācarat

14.8

एवंप्रायो हि धर्मोऽयं क्षत्रियाणां नराधिप ।
शुद्धे क्षत्रियधर्मे न निरतोऽयं वृकोदरः

evaṃprāyo hi dharmo'yaṃ kṣatriyāṇāṃ narādhipa |
śuddhe kṣatriyadharme na nirato'yaṃ vṛkodaraḥ

14.9

वृकोदरकृते चाहमर्जुनश्च पुनः पुनः ।
प्रसीद याचे नृपते भवान्प्रभुरिहास्ति यत्

vṛkodarakṛte cāhamarjunaśca punaḥ punaḥ |
prasīda yāce nṛpate bhavānprabhurihāsti yat

14.10

तद्ददातु भवान्वित्तं यावदिच्छसि पार्थिवः ।
त्वमीश्वरो नो राज्यस्य प्राणानामपि भारत

taddadātu bhavānvittaṃ yāvadicchasi pārthivaḥ |
tvamīśvaro no rājyasya prāṇānāmapi bhārata

14.11

ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पुत्राणामौर्ध्वदेहिकम् ।
इतो रत्नानि गाश्चैव दासीदासमजाविकम्

brahmadeyāgrahārāṃśca putrāṇāmaurdhvadehikam |
ito ratnāni gāścaiva dāsīdāsamajāvikam

14.12

अर्चयित्वा कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छतु ।
दीनान्धकृपणेभ्यश्च तत्रतत्र नृपाज्ञया

arcayitvā kuruśreṣṭho brāhmaṇebhyaḥ prayacchatu |
dīnāndhakṛpaṇebhyaśca tatratatra nṛpājñayā

14.13

बह्वन्नरसपानाढ्याः सभा विदुर कारय ।
गवां निपानान्यन्यच्च विविधं पुण्यकं कुरु

bahvannarasapānāḍhyāḥ sabhā vidura kāraya |
gavāṃ nipānānyanyacca vividhaṃ puṇyakaṃ kuru

14.14

इति मामब्रवीद्राजा पार्थश्चैव धनंजयः ।
यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवम्ववक्तुमर्हति

iti māmabravīdrājā pārthaścaiva dhanaṃjayaḥ |
yadatrānantaraṃ kāryaṃ tadbhavamvavaktumarhati

14.15

इत्युक्ते विदुरेणाथ धृतराष्ट्रोऽभिनन्द्य तान् ।
मनश्चक्रे महादाने कार्तिक्यां जनमेजय

ityukte vidureṇātha dhṛtarāṣṭro'bhinandya tān |
manaścakre mahādāne kārtikyāṃ janamejaya

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)