भीम ज्येष्ठो गुरुर्मे त्वं नातोऽन्यद्वमुक्तुमुत्सहे ।
धृताराष्ट्रस्तु राजर्षिः सर्वथा मानमर्हति
bhīma jyeṣṭho gururme tvaṃ nāto'nyadvamuktumutsahe |
dhṛtārāṣṭrastu rājarṣiḥ sarvathā mānamarhati
Ashramavasika Parva
Chapter 13: Yudhishthira opens his own treasury
इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि आश्रमवासपर्वणि त्रयोदशोऽध्यायः ॥ । ॥
13 verses · 13 of 41
What happens in this chapter
Yudhishthira opens his own treasury
Arjuna tells Bhima that the royal sage Dhritarashtra deserves every honour; the good remember kindness, not wrongs. Yudhishthira praises Arjuna and tells Vidura to inform the king that he may give as much as he wishes for his sons, Bhishma and all their friends, from Yudhishthira's own treasury, so that Bhima need not be grieved. Yudhishthira asks Vidura to tell the king not to be angry with Bhima, who suffered cold, rain and heat in the forest. Whatever wealth is in his house and Arjuna's belongs to the king. Let him give freely to brahmanas and be free of debt to his sons and friends. Even this body, Yudhishthira says, is at his service.
अर्जुन उवाच
न स्मरन्त्यपराद्धानि स्मरन्ति सुकृतान्यपि ।
असंभिन्नार्थमर्यादाः साधवः पुरुषोत्तमाः
na smarantyaparāddhāni smaranti sukṛtānyapi |
asaṃbhinnārthamaryādāḥ sādhavaḥ puruṣottamāḥ
इति तस्य वचः श्रुत्वा फल्गुनस्य महात्मनः ।
विदुरं प्राह धर्मात्मा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
iti tasya vacaḥ śrutvā phalgunasya mahātmanaḥ |
viduraṃ prāha dharmātmā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
इदं मद्वचनात्क्षत्तः कौरवं ब्रूहि पार्थिवम् ।
यावदिच्छति पुत्राणां दातुं तावद्ददाम्यहम्
idaṃ madvacanātkṣattaḥ kauravaṃ brūhi pārthivam |
yāvadicchati putrāṇāṃ dātuṃ tāvaddadāmyaham
भीष्मादीनां च सर्वेषां सुहृदामुपकारिणाम् ।
मम कोशादिति विभो मा भूद्भीमः सुदुर्मनाः
bhīṣmādīnāṃ ca sarveṣāṃ suhṛdāmupakāriṇām |
mama kośāditi vibho mā bhūdbhīmaḥ sudurmanāḥ
वैशम्पायन उवाच
इत्युक्त्वा धर्मराजस्तमर्जुनं प्रत्यपूजयत् ।
भीमसेनः कटाक्षेण वीक्षांचक्रे धनंजयम्
ityuktvā dharmarājastamarjunaṃ pratyapūjayat |
bhīmasenaḥ kaṭākṣeṇa vīkṣāṃcakre dhanaṃjayam
ततः स विदुरं धीमान्वाक्यमाह युधिष्ठिरः ।
न भीमसेन कोपं स नृपतिः कर्तुमर्हति
tataḥ sa viduraṃ dhīmānvākyamāha yudhiṣṭhiraḥ |
na bhīmasena kopaṃ sa nṛpatiḥ kartumarhati
परिक्लिष्टो हि भीमस्तु हिमवृष्ट्यातपादिभिः ।
दुःखैर्बहुविधैर्धीमानरण्ये विदितं तव
parikliṣṭo hi bhīmastu himavṛṣṭyātapādibhiḥ |
duḥkhairbahuvidhairdhīmānaraṇye viditaṃ tava
किंतु मद्वचनाद्ब्रूहि राजानं भरतर्षभम् ॥
यद्यदिच्छसि यावच्च गृह्यतां मद्गृहादिति
kiṃtu madvacanādbrūhi rājānaṃ bharatarṣabham ||
yadyadicchasi yāvacca gṛhyatāṃ madgṛhāditi
यन्मात्सर्यमयं भीमः करोति भृशदुःखितः ।
न तन्मनसि कर्तव्यमिति वाच्यः स पार्थिवः
yanmātsaryamayaṃ bhīmaḥ karoti bhṛśaduḥkhitaḥ |
na tanmanasi kartavyamiti vācyaḥ sa pārthivaḥ
यन्ममास्ति धनं किञ्चिदर्जुनस्य च वेश्मनि ।
तस्य स्वामी महाराज इति वाच्यः स पार्थिवः
yanmamāsti dhanaṃ kiñcidarjunasya ca veśmani |
tasya svāmī mahārāja iti vācyaḥ sa pārthivaḥ
ददातु राजा विप्रेभ्यो यथेष्टं क्रियतां व्ययः ।
पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यमद्य सः
dadātu rājā viprebhyo yatheṣṭaṃ kriyatāṃ vyayaḥ |
putrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva gacchatvānṛṇyamadya saḥ
इदं चापि शरीरं मे तवायत्तं जनाधिप ।
धनानि चेति विद्धि त्वं क्षत्तर्नास्त्यत्र संशयः
idaṃ cāpi śarīraṃ me tavāyattaṃ janādhipa |
dhanāni ceti viddhi tvaṃ kṣattarnāstyatra saṃśayaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)