अध्याय 14: विदुर युधिष्ठिर का उत्तर राजा तक पहुँचाते हैं

एवमुक्तस्तु राज्ञा स विदुरो बुद्धिसत्तमः ।
धृतराष्ट्रमुपेत्यैव वाक्यमाह महार्थवत्

evamuktastu rājñā sa viduro buddhisattamaḥ |
dhṛtarāṣṭramupetyaiva vākyamāha mahārthavat

उक्तो युधिष्ठिरो राजा भवद्वचनमादितः ।
स च संश्रुत्य वाक्यं ते प्रशशंस महाद्युतिः

ukto yudhiṣṭhiro rājā bhavadvacanamāditaḥ |
sa ca saṃśrutya vākyaṃ te praśaśaṃsa mahādyutiḥ

बीभत्सुश्च महातेजा निवेदयति ते गृहान् ।
वसु तस्य गृहे यच्च प्राणानपि च केवलान्

bībhatsuśca mahātejā nivedayati te gṛhān |
vasu tasya gṛhe yacca prāṇānapi ca kevalān

धर्मराजश्च पुत्रस्ते राज्यं प्राणान्धनानि च ।
अनुजानाति राजर्षे यच्चान्यदपि किञ्चन

dharmarājaśca putraste rājyaṃ prāṇāndhanāni ca |
anujānāti rājarṣe yaccānyadapi kiñcana

भीमस्तु सर्वदुःखानि संस्मृत्य बहुलान्युत ।
कृच्छ्रादिव महाबाहुरनुजज्ञे विनिःश्वसन्

bhīmastu sarvaduḥkhāni saṃsmṛtya bahulānyuta |
kṛcchrādiva mahābāhuranujajñe viniḥśvasan

र राजन्धर्मशीलेन राज्ञा बीभत्सुना तथा ।
अनुनीतो महाबाहुः सौहृदे स्थापितोपि च

ra rājandharmaśīlena rājñā bībhatsunā tathā |
anunīto mahābāhuḥ sauhṛde sthāpitopi ca

न च मन्युस्त्वया कार्य इति त्वां प्राह धर्मराट् ।
संस्मृत्य भीमस्तद्वैरं यदन्यायवदाचरत्

na ca manyustvayā kārya iti tvāṃ prāha dharmarāṭ |
saṃsmṛtya bhīmastadvairaṃ yadanyāyavadācarat

एवंप्रायो हि धर्मोऽयं क्षत्रियाणां नराधिप ।
शुद्धे क्षत्रियधर्मे न निरतोऽयं वृकोदरः

evaṃprāyo hi dharmo'yaṃ kṣatriyāṇāṃ narādhipa |
śuddhe kṣatriyadharme na nirato'yaṃ vṛkodaraḥ

वृकोदरकृते चाहमर्जुनश्च पुनः पुनः ।
प्रसीद याचे नृपते भवान्प्रभुरिहास्ति यत्

vṛkodarakṛte cāhamarjunaśca punaḥ punaḥ |
prasīda yāce nṛpate bhavānprabhurihāsti yat

तद्ददातु भवान्वित्तं यावदिच्छसि पार्थिवः ।
त्वमीश्वरो नो राज्यस्य प्राणानामपि भारत

taddadātu bhavānvittaṃ yāvadicchasi pārthivaḥ |
tvamīśvaro no rājyasya prāṇānāmapi bhārata

ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पुत्राणामौर्ध्वदेहिकम् ।
इतो रत्नानि गाश्चैव दासीदासमजाविकम्

brahmadeyāgrahārāṃśca putrāṇāmaurdhvadehikam |
ito ratnāni gāścaiva dāsīdāsamajāvikam

अर्चयित्वा कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छतु ।
दीनान्धकृपणेभ्यश्च तत्रतत्र नृपाज्ञया

arcayitvā kuruśreṣṭho brāhmaṇebhyaḥ prayacchatu |
dīnāndhakṛpaṇebhyaśca tatratatra nṛpājñayā

बह्वन्नरसपानाढ्याः सभा विदुर कारय ।
गवां निपानान्यन्यच्च विविधं पुण्यकं कुरु

bahvannarasapānāḍhyāḥ sabhā vidura kāraya |
gavāṃ nipānānyanyacca vividhaṃ puṇyakaṃ kuru

इति मामब्रवीद्राजा पार्थश्चैव धनंजयः ।
यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवम्ववक्तुमर्हति

iti māmabravīdrājā pārthaścaiva dhanaṃjayaḥ |
yadatrānantaraṃ kāryaṃ tadbhavamvavaktumarhati

इत्युक्ते विदुरेणाथ धृतराष्ट्रोऽभिनन्द्य तान् ।
मनश्चक्रे महादाने कार्तिक्यां जनमेजय

ityukte vidureṇātha dhṛtarāṣṭro'bhinandya tān |
manaścakre mahādāne kārtikyāṃ janamejaya