Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 307: Kunti tests the mantra and Surya appears

28 verses · 307 of 315

What happens in this chapter

Kunti tests the mantra and Surya appears

Some time later Kunti wonders what power the mantras hold. From the palace roof she gazes at the rising sun and, with divine sight, sees the deva himself in armour and earrings. Out of girlish curiosity she touches water and invokes him. Surya comes at once, crowned and blazing, having divided himself by yoga so the sun still shines above. Frightened, she begs him to return, saying she called him only to test the mantra. Surya replies that a deva summoned cannot rightly be sent away for nothing; Indra and the devas are watching and laughing at him. If she refuses, he will curse her father and the brahmana. He asks her to unite with him, promising a son like himself.

वैशंपायन उवाच

307.1

गते तस्मिन्द्विजश्रेष्ठे कस्मिंश्चित्कालपर्यये ।
चिन्तयामास सा कन्या मन्त्रग्रामबलाबलम्

gate tasmindvijaśreṣṭhe kasmiṃścitkālaparyaye |
cintayāmāsa sā kanyā mantragrāmabalābalam

307.2

अयं वै कीदृशस्तेन मम दत्तो हमात्मना ।
मन्त्रग्रामो बलं तस्य ज्ञास्ये नातिचिरादिति

ayaṃ vai kīdṛśastena mama datto hamātmanā |
mantragrāmo balaṃ tasya jñāsye nāticirāditi

307.3

एवं संचिन्तयन्ती सा ददर्शर्तुं यदृच्छया ।
व्रीडिता साऽभवद्बाला कन्याभावे रजस्वला

evaṃ saṃcintayantī sā dadarśartuṃ yadṛcchayā |
vrīḍitā sā'bhavadbālā kanyābhāve rajasvalā

307.4

ततो हर्म्यतलस्था सा महार्हशयनोचिता ।
प्राच्यां दिशि समुद्यन्तं ददर्शादित्यमण्डलम्

tato harmyatalasthā sā mahārhaśayanocitā |
prācyāṃ diśi samudyantaṃ dadarśādityamaṇḍalam

307.5

तत्र बद्धमनोदृष्टिरभवत्सा सुमध्यमा ।
न चातप्यत रूपेण भानोः सन्ध्यागतस्य सा

tatra baddhamanodṛṣṭirabhavatsā sumadhyamā |
na cātapyata rūpeṇa bhānoḥ sandhyāgatasya sā

307.6

तस्या दृष्टिरभूद्दिव्या साऽपश्यद्दिव्यदर्शनम् ।
आमुक्तकवचं देवं कुण्डलाभ्यां विभूषितम्

tasyā dṛṣṭirabhūddivyā sā'paśyaddivyadarśanam |
āmuktakavacaṃ devaṃ kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitam

307.7

तस्याः कौतूहरलं त्वासीन्मन्त्रं प्रति नराधिप ।
आह्वानमकरोत्साऽथ तस्य देवस्य भामिनी

tasyāḥ kautūharalaṃ tvāsīnmantraṃ prati narādhipa |
āhvānamakarotsā'tha tasya devasya bhāminī

307.8

प्राणानुपस्पृश्य तदा ह्याजुहाव दिवाकरम् ।
आजगाम ततो राजंस्त्वरमाणो दिवाकरः

prāṇānupaspṛśya tadā hyājuhāva divākaram |
ājagāma tato rājaṃstvaramāṇo divākaraḥ

307.9

मधुपिङ्गो महाबाहुः कम्बुग्रीवो हसन्निव ।
अङ्गदी बद्धमुकुटो दिशः प्रज्वालयन्निव

madhupiṅgo mahābāhuḥ kambugrīvo hasanniva |
aṅgadī baddhamukuṭo diśaḥ prajvālayanniva

307.10

योगात्कृत्वा द्विधाऽऽत्मानमाजगाम तताप च ।
आबभाषे ततः कुन्तीं साम्ना परमबल्गुना

yogātkṛtvā dvidhā''tmānamājagāma tatāpa ca |
ābabhāṣe tataḥ kuntīṃ sāmnā paramabalgunā

307.11

आगतोस्मि वशं भद्रे तव मन्त्रबलात्कृतः ।
किं करोमि वशो राज्ञि ब्रूहि कर्ता तदस्मि ते

āgatosmi vaśaṃ bhadre tava mantrabalātkṛtaḥ |
kiṃ karomi vaśo rājñi brūhi kartā tadasmi te

कुन्त्युवाच

307.12

गम्यतां भगवंस्तत्र यत एवागतो ह्यसि ।
कौतूहलात्समाहूतः प्रसीद भगवन्निति

gamyatāṃ bhagavaṃstatra yata evāgato hyasi |
kautūhalātsamāhūtaḥ prasīda bhagavanniti

सूर्य उवाच

307.13

गमिष्येऽहं यथा मा त्वं ब्रवीषि तनुमध्यमे ।
न तु देवं समाहूय न्याय्यं प्रेषयितुं वृथा

gamiṣye'haṃ yathā mā tvaṃ bravīṣi tanumadhyame |
na tu devaṃ samāhūya nyāyyaṃ preṣayituṃ vṛthā

307.14

तवाभिसन्धि सुभगे रसूर्यात्पुत्रो भवेदिति ।
वीर्येणाप्रतिमो लोके कवची कुण्डलीति च

tavābhisandhi subhage rasūryātputro bhavediti |
vīryeṇāpratimo loke kavacī kuṇḍalīti ca

307.15

सा त्वमात्मप्रदानं वै कुरुष्व गजगामिनि ।
उत्पत्स्यति हि पुत्रस्ते यथासंकल्पमङ्गने ।
अथ गच्छाम्यहं भद्रे त्वया संगम्य सुस्मिते

sā tvamātmapradānaṃ vai kuruṣva gajagāmini |
utpatsyati hi putraste yathāsaṃkalpamaṅgane |
atha gacchāmyahaṃ bhadre tvayā saṃgamya susmite

307.16

यदि त्वंवचनं नाद्य करिष्यसि मम प्रियम् ।
शप्स्ये कन्येऽन्यथा क्रुद्धो ब्राह्मणं पितरं च ते

yadi tvaṃvacanaṃ nādya kariṣyasi mama priyam |
śapsye kanye'nyathā kruddho brāhmaṇaṃ pitaraṃ ca te

307.17

त्वत्कृते तान्प्रधक्ष्यामि सर्वानपि न संशयः ।
पितरं चैव ते मूढं यो न वेत्ति तवानयम्

tvatkṛte tānpradhakṣyāmi sarvānapi na saṃśayaḥ |
pitaraṃ caiva te mūḍhaṃ yo na vetti tavānayam

307.18

तस् च ब्राह्मणस्याद्य योसौ मन्त्रमदात्तव ।
शीलवृत्तमविज्ञाय धास्यामि विनयं परम्

tas ca brāhmaṇasyādya yosau mantramadāttava |
śīlavṛttamavijñāya dhāsyāmi vinayaṃ param

307.19

एते हि विबुधाः सर्वेपुरंदरमुखा दिवि ।
त्वया प्रलब्धं पश्यन्ति स्मयन्त इव मां शुभे

ete hi vibudhāḥ sarvepuraṃdaramukhā divi |
tvayā pralabdhaṃ paśyanti smayanta iva māṃ śubhe

307.20

पश्य चैनान्सुरगणान्दिव्यं चक्षुरिदं हि ते ।
पूर्वमेव मया दत्तं दृष्टवत्यसि येन माम्

paśya cainānsuragaṇāndivyaṃ cakṣuridaṃ hi te |
pūrvameva mayā dattaṃ dṛṣṭavatyasi yena mām

वैशंपायन उवाच

307.21

ततोऽपश्यत्रिदशान्राजपुत्री
सर्वानव स्वेषु धिष्ण्येषु खस्थान् ।
प्रभावन्तं भानुमन्तं महान्तं
यथाऽऽदित्यं रोचमानांस्तथैव

tato'paśyatridaśānrājaputrī
sarvānava sveṣu dhiṣṇyeṣu khasthān |
prabhāvantaṃ bhānumantaṃ mahāntaṃ
yathā''dityaṃ rocamānāṃstathaiva

307.22

सा तान्दृष्ट्वा त्रिदशानेव बाला
सूर्यं देवी वचनं प्राह भीता ।
गच्छ त्वं वै गोपते स्वं विमानं
कन्याभावाद्दुःख एवापचारः

sā tāndṛṣṭvā tridaśāneva bālā
sūryaṃ devī vacanaṃ prāha bhītā |
gaccha tvaṃ vai gopate svaṃ vimānaṃ
kanyābhāvādduḥkha evāpacāraḥ

307.23

पिता माता गुरवश्चैवयेऽन्ये
देहस्यास्य प्रभवन्ति प्रदाने ।
नाहं धर्मं लोपयिष्यामि लोके
स्त्रीणां वृत्तं पूज्यते देहरक्षा

pitā mātā guravaścaivaye'nye
dehasyāsya prabhavanti pradāne |
nāhaṃ dharmaṃ lopayiṣyāmi loke
strīṇāṃ vṛttaṃ pūjyate deharakṣā

307.24

मया मन्त्रबलं ज्ञातुमाहूतस्त्वं विभावसो ।
बाल्याद्बालेति तत्कृत्वा क्षन्तुमर्हसि मे विभो

mayā mantrabalaṃ jñātumāhūtastvaṃ vibhāvaso |
bālyādbāleti tatkṛtvā kṣantumarhasi me vibho

सूर्य उवाच

307.25

बालेति कृत्वाऽनुनयं तवाहं
ददानि नान्यानुनयं लभेत ।
आत्मप्रदानं कुरु कुन्तिकन्ये
शान्तिस्तवैवं हि भवेच्च भीरु

bāleti kṛtvā'nunayaṃ tavāhaṃ
dadāni nānyānunayaṃ labheta |
ātmapradānaṃ kuru kuntikanye
śāntistavaivaṃ hi bhavecca bhīru

307.26

न चापि गन्तुं युक्तं हि मया मिथ्याकृतेन वै ।
असमेत्य त्वया भीरु मन्त्राहूतेन भामिनि

na cāpi gantuṃ yuktaṃ hi mayā mithyākṛtena vai |
asametya tvayā bhīru mantrāhūtena bhāmini

307.27

गमिष्याम्यनवद्याङ्गि लोके समवहास्यताम् ।
गच्छेयमेव सुश्रोणि गतोऽहं वै निराकृतः ।
सर्वेषां विबुधानां च वक्तव्यः स्यां तथा शुभे

gamiṣyāmyanavadyāṅgi loke samavahāsyatām |
gaccheyameva suśroṇi gato'haṃ vai nirākṛtaḥ |
sarveṣāṃ vibudhānāṃ ca vaktavyaḥ syāṃ tathā śubhe

307.28

सा त्वं मया समागच्छ पुत्रं लप्स्यसि माध्शम् ।
विशिष्टा सर्वलोकेषु भविष्यसि न संशय

sā tvaṃ mayā samāgaccha putraṃ lapsyasi mādhśam |
viśiṣṭā sarvalokeṣu bhaviṣyasi na saṃśaya

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)