Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 308: Surya grants Kunti a son, she stays maiden

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि कुण्डलाहरणपर्वणि रअष्टाधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥

28 verses · 308 of 315

What happens in this chapter

Surya grants Kunti a son, she stays maiden

Kunti cannot persuade Surya to leave. Afraid that his anger will fall on her innocent father and the brahmana, she pleads that her parents and kin are alive and only they may give her away; a union outside that rule would shame her family. Surya answers that a kanya is so called because she may choose freely, no wrong will touch her, and that after their union she will become a maiden again and bear a mighty son. Kunti asks that the son be born with immortal earrings and armour, and Surya agrees. By yogic power he enters her and touches her navel; overwhelmed by his tejas, she falls senseless on the bed. The text states plainly that Surya did not defile her, and the girl regains her senses.

वैशंपायन उवाच

308.1

सा तु कन्या बहुविधं ब्रुवन्ती मधुरं वचः ।
अनुनेतुं सहस्रांशुं न शशाक मनस्विनी

sā tu kanyā bahuvidhaṃ bruvantī madhuraṃ vacaḥ |
anunetuṃ sahasrāṃśuṃ na śaśāka manasvinī

308.2

न शशाक यदा बाला प्रत्याख्यातुं तमोनुदम् ।
भीता शापात्ततो राजन्दध्यौ दीर्घमथान्तरम्

na śaśāka yadā bālā pratyākhyātuṃ tamonudam |
bhītā śāpāttato rājandadhyau dīrghamathāntaram

308.3

अनागसः पितुः शापो ब्राह्मणस्य तथैव च ।
मन्निमित्तः कथं न स्यात्क्रुद्धादस्माद्विभावसोः

anāgasaḥ pituḥ śāpo brāhmaṇasya tathaiva ca |
mannimittaḥ kathaṃ na syātkruddhādasmādvibhāvasoḥ

308.4

बालेनापि सता मोहाद्भृशं सापह्नवान्यपि ।
नाऽभ्यासादयितव्यानि तेजांसि च तपांसि च

bālenāpi satā mohādbhṛśaṃ sāpahnavānyapi |
nā'bhyāsādayitavyāni tejāṃsi ca tapāṃsi ca

308.5

साहमद्य भृशं भीता गृहीत्वा च करे भृशम् ।
कथं त्वकार्यं कुर्यां वै प्रदानं ह्यात्मनः स्वयम्

sāhamadya bhṛśaṃ bhītā gṛhītvā ca kare bhṛśam |
kathaṃ tvakāryaṃ kuryāṃ vai pradānaṃ hyātmanaḥ svayam

308.6

सा वै शापपरित्रस्ता बहु चिन्तयती हृदा ।
मोहेनाभिपरीताङ्गी स्मयमाना पुनःपुनः

sā vai śāpaparitrastā bahu cintayatī hṛdā |
mohenābhiparītāṅgī smayamānā punaḥpunaḥ

308.7

तं देवमब्रवीद्भीता बन्धूनां राजसत्तम ।
व्रीडाविह्वलया वाचा शापत्रस्ता विशांपते

taṃ devamabravīdbhītā bandhūnāṃ rājasattama |
vrīḍāvihvalayā vācā śāpatrastā viśāṃpate

308.8

पिता मे ध्रियते देव माता चान्ये च बान्धवाः ।
न तेषु ध्रियमाणएषु विदिलोपो भवेदयम्

pitā me dhriyate deva mātā cānye ca bāndhavāḥ |
na teṣu dhriyamāṇaeṣu vidilopo bhavedayam

308.9

त्वया तु संगमो देव यदि स्याद्विधिवर्जितः ।
मन्निमित्तं कुलस्यास्य लोकेऽकीर्तिर्न संशयः

tvayā tu saṃgamo deva yadi syādvidhivarjitaḥ |
mannimittaṃ kulasyāsya loke'kīrtirna saṃśayaḥ

308.10

अथवा धर्ममेतं त्वं मन्यसे तपतांवर ।
ऋते प्रदानाद्बन्धुभ्यस्तव कामं करोम्यहम्

athavā dharmametaṃ tvaṃ manyase tapatāṃvara |
ṛte pradānādbandhubhyastava kāmaṃ karomyaham

308.11

आत्मप्रदानं दुर्धर्ष तव कृत्वासती त्वहम् ।
त्वयि धर्मो यशश्चैव कीर्तिरायुश्च देहिनाम्

ātmapradānaṃ durdharṣa tava kṛtvāsatī tvaham |
tvayi dharmo yaśaścaiva kīrtirāyuśca dehinām

सूर्य उवाच

308.12

न ते पिता न ते माता गुरवो वा शुचिस्मिते ।
प्रभवन्ति प्रदाने ते भद्रं ते शृणु मे वचः

na te pitā na te mātā guravo vā śucismite |
prabhavanti pradāne te bhadraṃ te śṛṇu me vacaḥ

308.13

सर्वान्कामयते यस्मात्कनेर्धातोश्च भामिनि ।
तस्मात्कन्येह सुश्रोणी स्वतन्त्रा वरवर्णिनि

sarvānkāmayate yasmātkanerdhātośca bhāmini |
tasmātkanyeha suśroṇī svatantrā varavarṇini

308.14

नाधर्मश्चरितः कश्चित्त्वया भवति भामिनि ।
अधर्मंकुत एवाहं वरेयं लोककाम्यया

nādharmaścaritaḥ kaścittvayā bhavati bhāmini |
adharmaṃkuta evāhaṃ vareyaṃ lokakāmyayā

308.15

अनावृताः स्त्रियः सर्वा नराश्च वरवर्णिनि ।
स्वभाव एष लोकानां विकारोऽन्य इति स्मृतः

anāvṛtāḥ striyaḥ sarvā narāśca varavarṇini |
svabhāva eṣa lokānāṃ vikāro'nya iti smṛtaḥ

308.16

सा मया सहसंगम्य पुनः कन्या भविष्यसि ।
पुत्रश्च ते महावाद्दुर्भविष्यति न संशयः

sā mayā sahasaṃgamya punaḥ kanyā bhaviṣyasi |
putraśca te mahāvāddurbhaviṣyati na saṃśayaḥ

कुन्त्युवाच

308.17

यदि पुत्रो मम भवेत्त्वत्तः सर्वतमोनुद ।
कुण्डली कवची शूरो महाबाहुर्महाबलः ।
अस्तु मे सङ्गमो देव अनेन समयेन ते

yadi putro mama bhavettvattaḥ sarvatamonuda |
kuṇḍalī kavacī śūro mahābāhurmahābalaḥ |
astu me saṅgamo deva anena samayena te

सूर्य उवाच

308.18

भविष्यति महाबाहुः कुण्डली दिव्यवर्मभृत् ।
उभयं चामृतमयं तस् भद्रे भविष्यति

bhaviṣyati mahābāhuḥ kuṇḍalī divyavarmabhṛt |
ubhayaṃ cāmṛtamayaṃ tas bhadre bhaviṣyati

कुन्त्युवाच

308.19

यद्यतदमृतादस्ति कुण्डले वर्म चोत्तमम् ।
मम पुत्रस्य यं वै त्वं मत्त उत्पादयिष्यसि

yadyatadamṛtādasti kuṇḍale varma cottamam |
mama putrasya yaṃ vai tvaṃ matta utpādayiṣyasi

308.20

अस्तु मे सङ्गमो देव यथोक्तं भगवंस्त्वया ।
त्वद्वीर्यरूपसत्वौजा धऱ्मयुक्तो भवेत्स च

astu me saṅgamo deva yathoktaṃ bhagavaṃstvayā |
tvadvīryarūpasatvaujā dhaṟmayukto bhavetsa ca

सूर्य उवाच

308.21

अदित्या कुण्डले राज्ञि दत्ते मे मत्तकाशिनि ।
तस्मै दास्यामि वामोरु वर्म चैवेदमुत्तमम्

adityā kuṇḍale rājñi datte me mattakāśini |
tasmai dāsyāmi vāmoru varma caivedamuttamam

वैशंपायन उवाच

308.22

परमं भगवन्नेवं सङ्गमिष्ये त्वया सह ।
यदि पुत्रो भवेदेवं यथा वदसि गोपते

paramaṃ bhagavannevaṃ saṅgamiṣye tvayā saha |
yadi putro bhavedevaṃ yathā vadasi gopate

308.23

तथेत्युक्त्वा तु तां कुन्तीमाविवेश विहंगमः ।
स्वर्भानुशत्रुर्योगात्मा नाभ्यां पस्पर्श चैव ताम्

tathetyuktvā tu tāṃ kuntīmāviveśa vihaṃgamaḥ |
svarbhānuśatruryogātmā nābhyāṃ pasparśa caiva tām

308.24

तत सा विह्वलेवासीत्कन्या सूरय्स् तेजसा ।
पपात चाथ सा देवी शयने मूढचेतना

tata sā vihvalevāsītkanyā sūrays tejasā |
papāta cātha sā devī śayane mūḍhacetanā

सूर्य उवाच

308.25

साधयिष्यामि सुश्रोणि पुत्रं वै जनयिष्यसि ।
सर्वशस्त्रभृतांश्रेष्ठं कन्या चैव भविष्यसि

sādhayiṣyāmi suśroṇi putraṃ vai janayiṣyasi |
sarvaśastrabhṛtāṃśreṣṭhaṃ kanyā caiva bhaviṣyasi

वैशंपायन उवाच

308.26

ततः सा व्रीडिता बाला तदा सूर्यमथाब्रवीत् ।
एवमस्त्विति राजेन्द्रप्रस्थितं भूरिवर्चसम्

tataḥ sā vrīḍitā bālā tadā sūryamathābravīt |
evamastviti rājendraprasthitaṃ bhūrivarcasam

308.27

इतिस्मोक्ता कुन्तिराजात्मजा सा
विवस्वन्तं याचमाना सलज्जा ।
तस्मिन्पुण्ये शयनीये पपात
मोहाविष्टा वेपमाना लतेव

itismoktā kuntirājātmajā sā
vivasvantaṃ yācamānā salajjā |
tasminpuṇye śayanīye papāta
mohāviṣṭā vepamānā lateva

308.28

तिग्मांशुस्तां तेजसा मोहयित्वा
योगेनाविश्यात्मसंस्थां चकार ।
न चैवैनां दूषयामास भानुः
संज्ञां लेभे भूय एवात बाला

tigmāṃśustāṃ tejasā mohayitvā
yogenāviśyātmasaṃsthāṃ cakāra |
na caivaināṃ dūṣayāmāsa bhānuḥ
saṃjñāṃ lebhe bhūya evāta bālā

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)