Aranyaka (Vana) Parva

Chapter 306: Pritha's service and the brahmana's mantra

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि कुण्डलाहरणपर्वणि षडधिकविशततमोऽद्यायः ॥

23 verses · 306 of 315

What happens in this chapter

Pritha's service and the brahmana's mantra

Pritha serves the brahmana with a pure mind. He says he will come at dawn and arrives at night, demanding rare food at odd hours. Each time she has everything ready, tending him like a disciple or daughter, never with an unkind word. Her father asks morning and evening whether the guest is pleased, and she says he is. At last the brahmana, pleased beyond measure, offers her a boon. When she declines, he gives her instead a set of mantras from the Atharvashiras for summoning the devas: any deva she calls, willing or not, must come under her power. Fearing his curse, she cannot refuse a second time. He tells Kuntibhoja he has lived happily in his house, then vanishes before the astonished king.

वैशंपायन उवाच

306.1

सा तु कन्या महाराज ब्राह्मणं संशितव्रतम् ।
तोषयामास शुद्धेन मनसा संशितव्रता

sā tu kanyā mahārāja brāhmaṇaṃ saṃśitavratam |
toṣayāmāsa śuddhena manasā saṃśitavratā

306.2

प्रातरेष्याम्यथेत्युक्त्वा कदाचिद्द्विजसत्तमः ।
तत आयाति राजेन्द्र सायं रात्रावथो पुनः

prātareṣyāmyathetyuktvā kadāciddvijasattamaḥ |
tata āyāti rājendra sāyaṃ rātrāvatho punaḥ

306.3

तं च सर्वासु वेलासु भक्ष्यभोज्यप्रतिश्रयैः ।
पूजयामास सा कन्या वर्धमानैस्तु सर्वदा

taṃ ca sarvāsu velāsu bhakṣyabhojyapratiśrayaiḥ |
pūjayāmāsa sā kanyā vardhamānaistu sarvadā

306.4

अन्नादिसमुदाचारः शय्यासनकृतस्तथा ।
दिवसेदिवसे तस्य वर्धते न तु हीयते

annādisamudācāraḥ śayyāsanakṛtastathā |
divasedivase tasya vardhate na tu hīyate

306.5

निर्भर्त्सनापवादैश्च तथैवाप्रियया गिरा ।
ब्राह्मणस्य पृथा राजन्न चकाराप्रियं तदा

nirbhartsanāpavādaiśca tathaivāpriyayā girā |
brāhmaṇasya pṛthā rājanna cakārāpriyaṃ tadā

306.6

स्वप्नकाले पुनश्चैति न चैति बहुशो द्विजः ।
सुदुर्लभमपि ह्यन्नं दीयतामिति सोऽब्रवीत्

svapnakāle punaścaiti na caiti bahuśo dvijaḥ |
sudurlabhamapi hyannaṃ dīyatāmiti so'bravīt

306.7

कृतमेव च तत्सर्वं यथा तस्मै न्यवेदयत् ।
शिष्यवत्पुत्रवच्चैव स्वसृवच्च सुसंयता

kṛtameva ca tatsarvaṃ yathā tasmai nyavedayat |
śiṣyavatputravaccaiva svasṛvacca susaṃyatā

306.8

यथोपजोषं राजेन्द्र द्विजातिप्रवरस्य सा ।
प्रीतिमुत्पादयामास कन्यारत्नमनिन्दिता

yathopajoṣaṃ rājendra dvijātipravarasya sā |
prītimutpādayāmāsa kanyāratnamaninditā

306.9

तस्यास्तु शीलवृत्तेन तुतोप द्विजसत्तमः ।
अवधानेन भूयोऽस्याः परं यत्नमथाकरोत्

tasyāstu śīlavṛttena tutopa dvijasattamaḥ |
avadhānena bhūyo'syāḥ paraṃ yatnamathākarot

306.10

तां प्रभाते च सायं च पिता पप्रच्छ भारत ।
अपितुष्यतिते पुत्रि ब्राह्मणः परिचर्यया

tāṃ prabhāte ca sāyaṃ ca pitā papraccha bhārata |
apituṣyatite putri brāhmaṇaḥ paricaryayā

306.11

तं सा परममित्येवप्रत्युवाच यशस्विनी ।
ततः प्रीतिमवापाग्र्यां कुन्तिभोजो महामनाः

taṃ sā paramamityevapratyuvāca yaśasvinī |
tataḥ prītimavāpāgryāṃ kuntibhojo mahāmanāḥ

306.12

ततः संवत्सरे पूर्णे यदाऽसौ जपतांवरः ।
नापश्यद्दुष्कृतंकिंचित्पृथायाः सौहृदे रतः

tataḥ saṃvatsare pūrṇe yadā'sau japatāṃvaraḥ |
nāpaśyadduṣkṛtaṃkiṃcitpṛthāyāḥ sauhṛde rataḥ

306.13

ततः प्रीतमना भूत्वा स एनां ब्राह्मणोऽब्रवीत् ।
प्रीतोस्मि परमं भद्रे परिचारेण ते शुभे

tataḥ prītamanā bhūtvā sa enāṃ brāhmaṇo'bravīt |
prītosmi paramaṃ bhadre paricāreṇa te śubhe

306.14

वरान्वृणीष्व क्रल्याणि दूरापान्मानुपैरिह ।
यैस्त्वं सीमन्तिनीः सर्वायशसाऽभिमविष्यसि

varānvṛṇīṣva kralyāṇi dūrāpānmānupairiha |
yaistvaṃ sīmantinīḥ sarvāyaśasā'bhimaviṣyasi

कुन्त्युवाच

306.15

कृतानि मम सर्वाणि सस्या मे वेदवित्तम ।
त्वं प्रसन्नः पिता चैव कृतं विप्र वरैर्मम

kṛtāni mama sarvāṇi sasyā me vedavittama |
tvaṃ prasannaḥ pitā caiva kṛtaṃ vipra varairmama

ब्राह्मण उवाच

306.16

यदि नेच्छसि मत्तस्त्वं वरं भद्रे शुचिस्मिते ।
इमं मन्त्रं गृहाण त्वमाह्रानाय दिवौकसाम्

yadi necchasi mattastvaṃ varaṃ bhadre śucismite |
imaṃ mantraṃ gṛhāṇa tvamāhrānāya divaukasām

306.17

यंयं देवं त्वमेतेन मन्त्रेणावाहयिष्यसि ।
तेनतेन वशे भद्रे स्थातव्यं ते भविष्यति

yaṃyaṃ devaṃ tvametena mantreṇāvāhayiṣyasi |
tenatena vaśe bhadre sthātavyaṃ te bhaviṣyati

306.18

अकामो वा सकामो वा स समेष्यति ते वशे ।
विबुधो मन्त्रसंभ्रान्तो वाक्यैर्भृत्य इवानतः

akāmo vā sakāmo vā sa sameṣyati te vaśe |
vibudho mantrasaṃbhrānto vākyairbhṛtya ivānataḥ

वैशंपायन उवाच

306.19

न शशक द्वितीयं सा प्रत्याख्यातुमनिन्दिता ।
तं वै द्विजातिप्रवरं तदा शापभयान्नृप

na śaśaka dvitīyaṃ sā pratyākhyātumaninditā |
taṃ vai dvijātipravaraṃ tadā śāpabhayānnṛpa

306.20

ततस्तामनवद्याङ्गीं ग्राहयामास स द्विजः ।
मन्त्रग्रामं तदा राजन्नथर्वशिरसि श्रुतम्

tatastāmanavadyāṅgīṃ grāhayāmāsa sa dvijaḥ |
mantragrāmaṃ tadā rājannatharvaśirasi śrutam

306.21

तं प्रदाय तु राजेन्द्र कुन्तिभोजमुवाच ह ।
उपितोस्मि सुखं राजन्कन्यया परितोपितः

taṃ pradāya tu rājendra kuntibhojamuvāca ha |
upitosmi sukhaṃ rājankanyayā paritopitaḥ

306.22

तवगेहे सुविहितः सदा सुप्रतिपूजितः ।
साधयिष्यामहे तावदित्युक्त्वाऽन्तरधीयत

tavagehe suvihitaḥ sadā supratipūjitaḥ |
sādhayiṣyāmahe tāvadityuktvā'ntaradhīyata

306.23

स तु राजा द्विजं दृष्ट्वा तत्रैवान्तर्हितं तदा ।
बभूव विस्मयाविष्टः पृथां च समपूजयत्

sa tu rājā dvijaṃ dṛṣṭvā tatraivāntarhitaṃ tadā |
babhūva vismayāviṣṭaḥ pṛthāṃ ca samapūjayat

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)