श्रुतं नराणां चापल्यं परस्त्रीषु प्रजायताम् ।
प्रमदानां तु चापल्ये दोषमिच्छामि वेदितुम्
śrutaṃ narāṇāṃ cāpalyaṃ parastrīṣu prajāyatām |
pramadānāṃ tu cāpalye doṣamicchāmi veditum
Anushasana Parva
Chapter 58: Narada on a wife's lapse and its expiation
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि अष्टपञ्चाशोऽध्यायः ॥
11 verses · 58 of 274
What happens in this chapter
Narada on a wife's lapse and its expiation
Having heard of men's faults with other men's wives, Markandeya asks about the fault when women stray. Narada says that union was created by Prajapati with Vishnu's sanction, and by Vishnu's grace a woman's purity is restored; therefore the heavier fault lies with the man. A wife of the same varna who errs but has not conceived is not to be cast off. A wise husband sets a fitting penance according to the gravity of the fault: bathing at the three times of day, sleeping on ashes on the ground, giving without enjoyment. Her monthly course removes her sins. Women must not be reviled, struck or tormented by one who seeks good. Narada ends that women give men contentment and nourishment, and on them rests the bridge of sons.
मार्कण्डेय उवाच
नारद उवाच
एकवर्णे विदोषं तु गमनं पूर्वकालिकम् ।
धाता च समनुज्ञातो विष्णुना तत्तथाऽकरोत्
ekavarṇe vidoṣaṃ tu gamanaṃ pūrvakālikam |
dhātā ca samanujñāto viṣṇunā tattathā'karot
भगलिङ्गे महाप्राज्ञ पूर्वमेव प्रजापतिः ।
ससर्ज ताभ्यां संयोगमनुज्ञातश्चकार सः
bhagaliṅge mahāprājña pūrvameva prajāpatiḥ |
sasarja tābhyāṃ saṃyogamanujñātaścakāra saḥ
अथ विष्णुप्रसादेन भगो दत्तवरः किल ।
तेन चैव प्रसादेन सर्वांल्लोकानुपाश्नुते
atha viṣṇuprasādena bhago dattavaraḥ kila |
tena caiva prasādena sarvāṃllokānupāśnute
तस्मात्तु पुरुषे दोषो ह्यधिको नात्र संशयः ।
विना गर्भं सवर्णेषु न त्याज्या गमनात्स्त्रियः
tasmāttu puruṣe doṣo hyadhiko nātra saṃśayaḥ |
vinā garbhaṃ savarṇeṣu na tyājyā gamanātstriyaḥ
प्रायश्चित्तं यथान्यायं दण्डं कुर्यात्स पण्डितः ।
श्वभिर्वा दंशनं स्नानं सवनत्रितयं निशि
prāyaścittaṃ yathānyāyaṃ daṇḍaṃ kuryātsa paṇḍitaḥ |
śvabhirvā daṃśanaṃ snānaṃ savanatritayaṃ niśi
भूमौ च भस्मशयनं दानं भोगविवर्जितम् ।
दोषगौरवतः कालो द्रव्यगौरवमेव च ।
मर्यादा स्थापिता पूर्वमिति तीर्थान्तरं गते
bhūmau ca bhasmaśayanaṃ dānaṃ bhogavivarjitam |
doṣagauravataḥ kālo dravyagauravameva ca |
maryādā sthāpitā pūrvamiti tīrthāntaraṃ gate
तद्योषितीं तु दीर्घायो नास्ति दोषो व्यतिक्रमे ।
भगतीर्थान्तरे शुद्धो विष्णोस्तु वचनादिह
tadyoṣitīṃ tu dīrghāyo nāsti doṣo vyatikrame |
bhagatīrthāntare śuddho viṣṇostu vacanādiha
रक्ष्याश्चैवान्यसंवादैरन्यगेहाद्विचक्षणैः ।
आसां शुद्धौ विशेषेण कर्मणां फलमश्नुते
rakṣyāścaivānyasaṃvādairanyagehādvicakṣaṇaiḥ |
āsāṃ śuddhau viśeṣeṇa karmaṇāṃ phalamaśnute
नैता वाच्या न वै वध्या न क्लेश्याः शुभमिच्छता ।
विष्णुप्रसादादित्येव भगस्तीर्थान्तरं गतः ।
मासिमासि ऋतुस्तासां दुष्कृतान्यपकर्षति
naitā vācyā na vai vadhyā na kleśyāḥ śubhamicchatā |
viṣṇuprasādādityeva bhagastīrthāntaraṃ gataḥ |
māsimāsi ṛtustāsāṃ duṣkṛtānyapakarṣati
स्त्रियस्तोषकरा नॄणां स्त्रियः पुष्टिप्रदाः सदा ।
पुत्रसेतुप्रतिष्ठाश्च स्त्रियो लोके महाद्युते
striyastoṣakarā nṝṇāṃ striyaḥ puṣṭipradāḥ sadā |
putrasetupratiṣṭhāśca striyo loke mahādyute
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)