श्रुता भार्याश्च पुत्राश्च विस्तरेण महामुने ।
आश्रमस्थाः कथं नार्यो न दुष्यन्तीति ब्रूहि भो
śrutā bhāryāśca putrāśca vistareṇa mahāmune |
āśramasthāḥ kathaṃ nāryo na duṣyantīti brūhi bho
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि सप्तपञ्चाशोऽध्यायः ॥
25 verses · 57 of 274
Markandeya asks Narada how women living in ashramas, cut off from kin and husband, remain without fault. Narada says such women are free of blame and their sons can offer havya and kavya. A wife who has known another man is to be shunned in sacred rites, and the devas do not accept her offerings. Seed sown in another's field belongs to the field's owner, not to the sower. Two sons are born of another's wife: the kunda while the husband lives, the golaka after he dies. Offerings from them go to yatudhanas and pishachas, and both the husband who fails to guard his wife and the begetter fall into naraka. Yet nothing given is wholly lost.
मार्कण्डेय उवाच
श्रुता भार्याश्च पुत्राश्च विस्तरेण महामुने ।
आश्रमस्थाः कथं नार्यो न दुष्यन्तीति ब्रूहि भो
śrutā bhāryāśca putrāśca vistareṇa mahāmune |
āśramasthāḥ kathaṃ nāryo na duṣyantīti brūhi bho
नारद उवाच
आश्रमस्थासु नारीषु बान्धवत्वं प्रणश्यति ।
नष्टवंश्या भवन्त्येता बन्धूनामथ भर्तृणाम्
āśramasthāsu nārīṣu bāndhavatvaṃ praṇaśyati |
naṣṭavaṃśyā bhavantyetā bandhūnāmatha bhartṛṇām
परदारा मुक्तदोषास्ता नार्योऽऽश्रमसंस्थिताः ।
स्वयमीशाः स्वदेहानां काम्यास्तद्गतमानसाः
paradārā muktadoṣāstā nāryo''śramasaṃsthitāḥ |
svayamīśāḥ svadehānāṃ kāmyāstadgatamānasāḥ
एवं नार्यो न दुष्यन्ति नराणां तत्प्रसूतिषु ।
धर्मपत्न्यो भवन्त्येताः सपुत्रा हव्यकव्यदाः
evaṃ nāryo na duṣyanti narāṇāṃ tatprasūtiṣu |
dharmapatnyo bhavantyetāḥ saputrā havyakavyadāḥ
मार्कण्डेय उवाच
परस्य भार्या या पूर्वं मृते भर्तरि या पुनः ।
अन्यं भजति भर्तारं ससुता असुता कथम्
parasya bhāryā yā pūrvaṃ mṛte bhartari yā punaḥ |
anyaṃ bhajati bhartāraṃ sasutā asutā katham
नारद उवाच
असुता वा प्रसूता वा गृहस्थानां परस्त्रियः ।
परामृष्टेति ता वर्ज्या धर्माचारेषु दूषिताः
asutā vā prasūtā vā gṛhasthānāṃ parastriyaḥ |
parāmṛṣṭeti tā varjyā dharmācāreṣu dūṣitāḥ
न चासां हव्यकव्यानि प्रतिगृह्णन्ति देवताः ।
यस्तासु जनयेत्पुत्रान्न तैः पुत्रमवाप्नुयात्
na cāsāṃ havyakavyāni pratigṛhṇanti devatāḥ |
yastāsu janayetputrānna taiḥ putramavāpnuyāt
मार्कण्डेय उवाच
परक्षेत्रेषु यो बीजं चापलाद्विसृजेन्नरः ।
कथं पुत्रफलं तस्य भवेत्तदृषिसत्तम
parakṣetreṣu yo bījaṃ cāpalādvisṛjennaraḥ |
kathaṃ putraphalaṃ tasya bhavettadṛṣisattama
नारद उवाच
अस्वामिके परक्षेत्रे यो नरो बीजमुत्सृजेत् ।
स्वयंवृतोऽऽश्रमस्थायां तद्बीजं न विनश्यति
asvāmike parakṣetre yo naro bījamutsṛjet |
svayaṃvṛto''śramasthāyāṃ tadbījaṃ na vinaśyati
परक्षेत्रेषु यो बीजं नरो दर्पात्समुत्सृजेत् ।
क्षेत्रिकस्यैव तद्बीजं न बीजी लभते फलम्
parakṣetreṣu yo bījaṃ naro darpātsamutsṛjet |
kṣetrikasyaiva tadbījaṃ na bījī labhate phalam
नातः परमधर्म्यं चाप्ययशस्यं तथोत्तरम् ।
गर्भादीनां च बहुभिस्ताश्च त्याज्याः समेष्वपि
nātaḥ paramadharmyaṃ cāpyayaśasyaṃ tathottaram |
garbhādīnāṃ ca bahubhistāśca tyājyāḥ sameṣvapi
मार्कण्डेय उवाच
अथ ये परदारेषु पुत्रा जायन्ति नारद ।
कस्य ते बन्धुदायादा भवन्ति परमद्युते
atha ye paradāreṣu putrā jāyanti nārada |
kasya te bandhudāyādā bhavanti paramadyute
नारद उवाच
परदारेषु जायेते द्वौ पुत्रौ कुण्डगोलकौ ।
जीवत्यथ पतौ कुण्डो मृते भर्तरि गोलकः
paradāreṣu jāyete dvau putrau kuṇḍagolakau |
jīvatyatha patau kuṇḍo mṛte bhartari golakaḥ
ते च जाताः परक्षेत्रे देहिनां प्रेत्य चेह च ।
दत्तानि हव्यकव्यानि नाशयन्त्यथ दातृणाम्
te ca jātāḥ parakṣetre dehināṃ pretya ceha ca |
dattāni havyakavyāni nāśayantyatha dātṛṇām
पितुहि नरकायैते गोलकस्तु विशेषतः ।
चण्डालतुल्यौ तज्जौ हि परत्रेह च नश्यतः
pituhi narakāyaite golakastu viśeṣataḥ |
caṇḍālatulyau tajjau hi paratreha ca naśyataḥ
मार्कण्डेय उवाच
कस्य ते गर्हिताः पुत्राः पितॄणां हव्यकव्यदाः ।
यस्य क्षेत्रे प्रसूयन्ते यो वा ताञ्जनयेत्सुतान्
kasya te garhitāḥ putrāḥ pitṝṇāṃ havyakavyadāḥ |
yasya kṣetre prasūyante yo vā tāñjanayetsutān
नारद उवाच
क्षेत्रिकश्चैव बीजी च द्वावेतौ निरयं गतौ ।
न रक्षति च यो दारान्परदाराश्च गच्छति
kṣetrikaścaiva bījī ca dvāvetau nirayaṃ gatau |
na rakṣati ca yo dārānparadārāśca gacchati
गर्हितास्ते नरा नित्यं धर्माचारबहिष्कृताः ।
कुण्डो भोक्ता च भोगी च कुत्सिताः पितृदैवतैः
garhitāste narā nityaṃ dharmācārabahiṣkṛtāḥ |
kuṇḍo bhoktā ca bhogī ca kutsitāḥ pitṛdaivataiḥ
मार्कण्डेय उवाच
तथैते गर्हिताः पुत्रा हव्यकव्यानि नारद ।
कस्य नित्यं प्रयच्छन्ति धर्मो वा तेषु किं फलं
tathaite garhitāḥ putrā havyakavyāni nārada |
kasya nityaṃ prayacchanti dharmo vā teṣu kiṃ phalaṃ
नारद उवाच
यातुधानाः पिशाचाश्च प्रतिगृह्णन्ति तैर्हुतम् ।
हव्यं कव्यं च तैर्दत्तं ये च भूता निशाचराः
yātudhānāḥ piśācāśca pratigṛhṇanti tairhutam |
havyaṃ kavyaṃ ca tairdattaṃ ye ca bhūtā niśācarāḥ
मार्कण्डेय उवाच
अथ ते राक्षसाः प्रीताः किं प्रयच्छन्ति दातृणाम् ।
किं वा धर्मफलं तेषां भवेत्तदृषिसत्तम
atha te rākṣasāḥ prītāḥ kiṃ prayacchanti dātṛṇām |
kiṃ vā dharmaphalaṃ teṣāṃ bhavettadṛṣisattama
नारद उवाच
न दत्तं नश्यते किञ्चित्सर्वभूतेषु दातृणाम् ।
प्रेत्य चेह च तां पुष्टिमुपाश्नन्ति प्रदायिनः
na dattaṃ naśyate kiñcitsarvabhūteṣu dātṛṇām |
pretya ceha ca tāṃ puṣṭimupāśnanti pradāyinaḥ
मार्कण्डेय उवाच
अथ गोलककुण्डाभ्यां सन्ततिर्या भविष्यति ।
तयोर्ये बान्धवाः केचित्प्रदास्यन्ति कथं नु तं
atha golakakuṇḍābhyāṃ santatiryā bhaviṣyati |
tayorye bāndhavāḥ kecitpradāsyanti kathaṃ nu taṃ
नारद उवाच
साध्वीजाताः सुतास्तेषां तां वृत्तिमनुतिष्ठताम् ।
प्रीणन्ति पितृदैवत्यं हव्यकव्यसमाहिताः
sādhvījātāḥ sutāsteṣāṃ tāṃ vṛttimanutiṣṭhatām |
prīṇanti pitṛdaivatyaṃ havyakavyasamāhitāḥ
एवं गोलककुण्डाभ्यां ये च वर्णापदेशिनः ।
हव्यं कव्यं च शुद्धानां प्रतिगृह्णन्ति देवताः
evaṃ golakakuṇḍābhyāṃ ye ca varṇāpadeśinaḥ |
havyaṃ kavyaṃ ca śuddhānāṃ pratigṛhṇanti devatāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)