संप्रहृष्टास्ततो नागा जलधाराप्लुतास्तदा ।
सुपर्णेनोह्यमानास्ते जग्मुस्तं द्वीपमाशु वै
saṃprahṛṣṭāstato nāgā jaladhārāplutāstadā |
suparṇenohyamānāste jagmustaṃ dvīpamāśu vai
Adi Parva
Chapter 27: The serpents demand amrita for Vinata's freedom
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि सप्तविंशोऽध्यायः ॥
16 verses · 27 of 261
What happens in this chapter
The serpents demand amrita for Vinata's freedom
Drenched by the rain, the nagas rejoice, and borne by Garuda they reach an island made by Vishvakarma, home of makaras. They find a lovely forest there, with rows of trees bearing bright fruit and flowers, clear divine lakes and tall sandal trees, a place dear to gandharvas and apsaras. The serpents play in it, then order Garuda to carry them to another fair island with pure water. Garuda asks his mother why he must obey the snakes. Vinata tells him she became her co-wife's slave through an ill-fated wager. Grieved, Garuda asks the serpents what he must bring, learn or achieve to free himself and his mother from slavery. The serpents answer: bring the amrita by your own strength.
सौतिरुवाच
तं द्वीपं मकरावासं विहितं विश्वकर्मणा ।
तत्र ते लवणं घोरं ददृशुः पूर्वमागताः
taṃ dvīpaṃ makarāvāsaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā |
tatra te lavaṇaṃ ghoraṃ dadṛśuḥ pūrvamāgatāḥ
सुपर्णसहिताः सर्पाः काननं च मनोरमम् ।
सागराम्बुपरिक्षिप्तं पक्षिसङ्घनिजादितम्
suparṇasahitāḥ sarpāḥ kānanaṃ ca manoramam |
sāgarāmbuparikṣiptaṃ pakṣisaṅghanijāditam
विचित्रफलपुष्पाभिर्वनराजिभिरावृतम् ।
भवनैरावृतं रम्यैस्तथा पद्माकरैरपि
vicitraphalapuṣpābhirvanarājibhirāvṛtam |
bhavanairāvṛtaṃ ramyaistathā padmākarairapi
प्रसन्नसलिलैश्चापि ह्वदैर्दिव्यैर्विभूषितम् ।
दिव्यगन्धवहैः पुण्यैर्मारुतैरुपवीजितम्
prasannasalilaiścāpi hvadairdivyairvibhūṣitam |
divyagandhavahaiḥ puṇyairmārutairupavījitam
उत्पतद्भिरिवाकाशं वृक्षैर्मलयजैरपि ।
शोभितं पुष्पवर्षाणि मुञ्चद्भिर्मारुतोद्धतैः
utpatadbhirivākāśaṃ vṛkṣairmalayajairapi |
śobhitaṃ puṣpavarṣāṇi muñcadbhirmārutoddhataiḥ
वायुविक्षिप्तकुसुमैस्तथाऽन्यैरपि पादपैः ।
किरद्भिरिव तत्रस्थान्नागान्पुष्पाम्बुवृष्टिभिः
vāyuvikṣiptakusumaistathā'nyairapi pādapaiḥ |
kiradbhiriva tatrasthānnāgānpuṣpāmbuvṛṣṭibhiḥ
मनःसंहर्षजं दिव्यं गन्धर्वाप्सरसां प्रियम् ।
मत्तभ्रमस्संघुष्टं मनोज्ञाकृतिदर्शनम्
manaḥsaṃharṣajaṃ divyaṃ gandharvāpsarasāṃ priyam |
mattabhramassaṃghuṣṭaṃ manojñākṛtidarśanam
रमणीयं शिवं पुण्यं सर्वैर्जनमनोहरैः ।
नानापक्षिरुतं रम्यं कद्रूपुत्रप्रहर्षणम्
ramaṇīyaṃ śivaṃ puṇyaṃ sarvairjanamanoharaiḥ |
nānāpakṣirutaṃ ramyaṃ kadrūputrapraharṣaṇam
तत्ते वनं समासाद्य विजह्रुः पन्नगास्तदा ।
अब्रुवंश्च महावीर्यं सुपर्णं पतगेश्वरम्
tatte vanaṃ samāsādya vijahruḥ pannagāstadā |
abruvaṃśca mahāvīryaṃ suparṇaṃ patageśvaram
वहास्मानपरं द्वीपं सुरम्यं विमलोदकम् ।
त्वं हि देशान्बहून्रम्यान्व्रजन्पश्यसि खेचर
vahāsmānaparaṃ dvīpaṃ suramyaṃ vimalodakam |
tvaṃ hi deśānbahūnramyānvrajanpaśyasi khecara
स विचिन्त्याब्रवीत्पक्षी मातरं विनतो तदा ।
किं कारणं मया मातः कर्तव्यं सर्पभाषितम्
sa vicintyābravītpakṣī mātaraṃ vinato tadā |
kiṃ kāraṇaṃ mayā mātaḥ kartavyaṃ sarpabhāṣitam
विनतोवाच
दासीभूतास्मि दुर्योगात्सपत्न्याः पतगोत्तम ।
पणं वितथमास्थाय सर्पैरुपधिना कृतम्
dāsībhūtāsmi duryogātsapatnyāḥ patagottama |
paṇaṃ vitathamāsthāya sarpairupadhinā kṛtam
सौतिरुवाच
तस्मिंस्तु कथिते मात्रा कारणे गगनेतरः ।
उवाच वचनं सर्पांस्तेन दुःखेन दुःखितः
tasmiṃstu kathite mātrā kāraṇe gaganetaraḥ |
uvāca vacanaṃ sarpāṃstena duḥkhena duḥkhitaḥ
किमाहृत्य विदित्वा वा किं वा कृत्वेह पौरुषम् ।
दास्याद्वो विप्रमुच्येयं तथ्यं वदत लेलिहाः
kimāhṛtya viditvā vā kiṃ vā kṛtveha pauruṣam |
dāsyādvo vipramucyeyaṃ tathyaṃ vadata lelihāḥ
श्रुत्वा समब्रुवन्सर्पा आहरामृतमोजसा ।
ततो दास्याद्विप्रमोक्षो भविता तव खेचर
śrutvā samabruvansarpā āharāmṛtamojasā |
tato dāsyādvipramokṣo bhavitā tava khecara
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)