अध्याय 27: विनता की मुक्ति के लिए सर्प अमृत माँगते हैं

संप्रहृष्टास्ततो नागा जलधाराप्लुतास्तदा ।
सुपर्णेनोह्यमानास्ते जग्मुस्तं द्वीपमाशु वै

saṃprahṛṣṭāstato nāgā jaladhārāplutāstadā |
suparṇenohyamānāste jagmustaṃ dvīpamāśu vai

तं द्वीपं मकरावासं विहितं विश्वकर्मणा ।
तत्र ते लवणं घोरं ददृशुः पूर्वमागताः

taṃ dvīpaṃ makarāvāsaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā |
tatra te lavaṇaṃ ghoraṃ dadṛśuḥ pūrvamāgatāḥ

सुपर्णसहिताः सर्पाः काननं च मनोरमम् ।
सागराम्बुपरिक्षिप्तं पक्षिसङ्घनिजादितम्

suparṇasahitāḥ sarpāḥ kānanaṃ ca manoramam |
sāgarāmbuparikṣiptaṃ pakṣisaṅghanijāditam

विचित्रफलपुष्पाभिर्वनराजिभिरावृतम् ।
भवनैरावृतं रम्यैस्तथा पद्माकरैरपि

vicitraphalapuṣpābhirvanarājibhirāvṛtam |
bhavanairāvṛtaṃ ramyaistathā padmākarairapi

प्रसन्नसलिलैश्चापि ह्वदैर्दिव्यैर्विभूषितम् ।
दिव्यगन्धवहैः पुण्यैर्मारुतैरुपवीजितम्

prasannasalilaiścāpi hvadairdivyairvibhūṣitam |
divyagandhavahaiḥ puṇyairmārutairupavījitam

उत्पतद्भिरिवाकाशं वृक्षैर्मलयजैरपि ।
शोभितं पुष्पवर्षाणि मुञ्चद्भिर्मारुतोद्धतैः

utpatadbhirivākāśaṃ vṛkṣairmalayajairapi |
śobhitaṃ puṣpavarṣāṇi muñcadbhirmārutoddhataiḥ

वायुविक्षिप्तकुसुमैस्तथाऽन्यैरपि पादपैः ।
किरद्भिरिव तत्रस्थान्नागान्पुष्पाम्बुवृष्टिभिः

vāyuvikṣiptakusumaistathā'nyairapi pādapaiḥ |
kiradbhiriva tatrasthānnāgānpuṣpāmbuvṛṣṭibhiḥ

मनःसंहर्षजं दिव्यं गन्धर्वाप्सरसां प्रियम् ।
मत्तभ्रमस्संघुष्टं मनोज्ञाकृतिदर्शनम्

manaḥsaṃharṣajaṃ divyaṃ gandharvāpsarasāṃ priyam |
mattabhramassaṃghuṣṭaṃ manojñākṛtidarśanam

रमणीयं शिवं पुण्यं सर्वैर्जनमनोहरैः ।
नानापक्षिरुतं रम्यं कद्रूपुत्रप्रहर्षणम्

ramaṇīyaṃ śivaṃ puṇyaṃ sarvairjanamanoharaiḥ |
nānāpakṣirutaṃ ramyaṃ kadrūputrapraharṣaṇam

तत्ते वनं समासाद्य विजह्रुः पन्नगास्तदा ।
अब्रुवंश्च महावीर्यं सुपर्णं पतगेश्वरम्

tatte vanaṃ samāsādya vijahruḥ pannagāstadā |
abruvaṃśca mahāvīryaṃ suparṇaṃ patageśvaram

वहास्मानपरं द्वीपं सुरम्यं विमलोदकम् ।
त्वं हि देशान्बहून्रम्यान्व्रजन्पश्यसि खेचर

vahāsmānaparaṃ dvīpaṃ suramyaṃ vimalodakam |
tvaṃ hi deśānbahūnramyānvrajanpaśyasi khecara

स विचिन्त्याब्रवीत्पक्षी मातरं विनतो तदा ।
किं कारणं मया मातः कर्तव्यं सर्पभाषितम्

sa vicintyābravītpakṣī mātaraṃ vinato tadā |
kiṃ kāraṇaṃ mayā mātaḥ kartavyaṃ sarpabhāṣitam

दासीभूतास्मि दुर्योगात्सपत्न्याः पतगोत्तम ।
पणं वितथमास्थाय सर्पैरुपधिना कृतम्

dāsībhūtāsmi duryogātsapatnyāḥ patagottama |
paṇaṃ vitathamāsthāya sarpairupadhinā kṛtam

तस्मिंस्तु कथिते मात्रा कारणे गगनेतरः ।
उवाच वचनं सर्पांस्तेन दुःखेन दुःखितः

tasmiṃstu kathite mātrā kāraṇe gaganetaraḥ |
uvāca vacanaṃ sarpāṃstena duḥkhena duḥkhitaḥ

किमाहृत्य विदित्वा वा किं वा कृत्वेह पौरुषम् ।
दास्याद्वो विप्रमुच्येयं तथ्यं वदत लेलिहाः

kimāhṛtya viditvā vā kiṃ vā kṛtveha pauruṣam |
dāsyādvo vipramucyeyaṃ tathyaṃ vadata lelihāḥ

श्रुत्वा समब्रुवन्सर्पा आहरामृतमोजसा ।
ततो दास्याद्विप्रमोक्षो भविता तव खेचर

śrutvā samabruvansarpā āharāmṛtamojasā |
tato dāsyādvipramokṣo bhavitā tava khecara