मात्रा हि भुजगाः शप्ताः पूर्वं ब्रह्मविदां वर ।
जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः
mātrā hi bhujagāḥ śaptāḥ pūrvaṃ brahmavidāṃ vara |
janamejayasya vo yajñe dhakṣyatyanilasārathiḥ
Adi Parva
Chapter 15: Astika in brief: birth and the snakes saved
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि पञ्चदशोऽध्यायः ॥
11 verses · 15 of 261
What happens in this chapter
Astika in brief: birth and the snakes saved
Sauti gives the Astika account in brief. The serpents had once been cursed by their own mother, and to quiet that curse Vasuki, best of the nagas, gave his sister to the sage Jaratkaru. The sage accepted her by the rite the Shastra lays down, and from her was born the great-souled Astika, an ascetic master of the Vedas. After a long time King Janamejaya, of the Pandava line, began a great sattra for the destruction of the snakes. In that sacrifice Astika rescued his brothers, his maternal uncles and the other serpents. By his vows and Vedic study he cleared his debts to the devas, to the rishis by brahmacharya, and to the ancestors by offspring. Jaratkaru in time went to heaven together with his pitris.
सौतिरुवाच
तस्य शापस्य शान्त्यर्थं प्रददौ पन्नगोत्तमः ।
स्वसारमृषये तस्मै सुव्रताय महात्मने
tasya śāpasya śāntyarthaṃ pradadau pannagottamaḥ |
svasāramṛṣaye tasmai suvratāya mahātmane
स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ।
आस्तीको नाम पुत्रश्च तस्यां जज्ञे महामनाः
sa ca tāṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā |
āstīko nāma putraśca tasyāṃ jajñe mahāmanāḥ
तपस्वी च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः ।
समः सर्वस्य लोकस्य पितृमातृभयापहः
tapasvī ca mahātmā ca vedavedāṅgapāragaḥ |
samaḥ sarvasya lokasya pitṛmātṛbhayāpahaḥ
अथ दीर्घस्य कालस्य पाण्डवेयो नराधिपः ।
आजहार महायज्ञं सर्पसत्रमिति श्रुतिः
atha dīrghasya kālasya pāṇḍaveyo narādhipaḥ |
ājahāra mahāyajñaṃ sarpasatramiti śrutiḥ
तस्मिन्प्रवृत्ते सत्रे तु सर्पाणामन्तकाय वै ।
मोचयामास ताञ्शापादास्तीकः सुमहातपाः
tasminpravṛtte satre tu sarpāṇāmantakāya vai |
mocayāmāsa tāñśāpādāstīkaḥ sumahātapāḥ
भ्रातॄंश्च मातुलांश्चैव तथैवान्यान्स पन्नगान् ।
पितॄंश्च तारयामास संतत्या तपसा तथा
bhrātṝṃśca mātulāṃścaiva tathaivānyānsa pannagān |
pitṝṃśca tārayāmāsa saṃtatyā tapasā tathā
व्रतैश्च विविधैर्ब्रह्मन्स्वाध्यायैश्चानृणोऽभवत् ।
देवांश्च तर्पयामास यज्ञैर्विविधदक्षिणैः
vrataiśca vividhairbrahmansvādhyāyaiścānṛṇo'bhavat |
devāṃśca tarpayāmāsa yajñairvividhadakṣiṇaiḥ
ऋषींश्च ब्रह्मचर्येम सन्तत्या च पितामहान् ।
अपहृत्य गुरं भारं पितॄणां संशितव्रतः
ṛṣīṃśca brahmacaryema santatyā ca pitāmahān |
apahṛtya guraṃ bhāraṃ pitṝṇāṃ saṃśitavrataḥ
जरत्कारुर्गतः स्वर्गं सहितः स्वैः पितामहैः ।
आस्तीकं च सुतं प्राप्य धर्मं चानुत्तमं मुनिः
jaratkārurgataḥ svargaṃ sahitaḥ svaiḥ pitāmahaiḥ |
āstīkaṃ ca sutaṃ prāpya dharmaṃ cānuttamaṃ muniḥ
जरत्कारुः सुमहता कालेन स्वर्गमेयिवान् ।
एतदाख्यानमास्तीकं यथावत्कथितं मया ।
प्रब्रूहि भृगुशार्दूल किमन्यत्कथयामि ते
jaratkāruḥ sumahatā kālena svargameyivān |
etadākhyānamāstīkaṃ yathāvatkathitaṃ mayā |
prabrūhi bhṛguśārdūla kimanyatkathayāmi te
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)