इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे व्रणाचि दृमाष्टाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥
12 verses · 188 of 241
Hari tells Rudra how to heal wounds. A blow filled with ghee heals without pus; apamarga root crushed in the hands stops bleeding; a paste of langalika root and ikshudarbha on the mouth of a wound draws out a buried splinter. Bala or meshashringi root rubbed in water settles an old sinus wound. Barley ash, vidanga, sulphur and ginger heal an abscess, and shobhanjana seeds with linseed and mustard in sweet buttermilk dissolve a hard lump. The chapter then turns to unseen afflictions: white aparajita root given as snuff in rice water drives away bhutas, a collyrium of gorochana, pepper, pippali, rock salt and honey removes grahas, and a fumigation of guggulu clears them.
हरिरुवाच
निर्व्रणः स्यात्पूयंहीनो प्रहारो घृपूरितः ।
अपामार्गस्य वै मूलं हस्ताभ्याञ्च विमर्दितम् ।
तद्रसेन प्रहारस्य रक्तस्त्रावो न पूरणात्
nirvraṇaḥ syātpūyaṃhīno prahāro ghṛpūritaḥ |
apāmārgasya vai mūlaṃ hastābhyāñca vimarditam |
tadrasena prahārasya raktastrāvo na pūraṇāt
रुद्र लाङ्गलिकामूलं चेक्षुदर्भस्तथैव च ।
तेन व्रणमुखं लिप्तं शल्यं निः स रति व्रणात् ।
चिरकालप्रविष्टोऽपि तेन मार्गेण शङ्कर
rudra lāṅgalikāmūlaṃ cekṣudarbhastathaiva ca |
tena vraṇamukhaṃ liptaṃ śalyaṃ niḥ sa rati vraṇāt |
cirakālapraviṣṭo'pi tena mārgeṇa śaṅkara
बालमूलं मेषशृङ्गीमूलं वा वारिघर्षितम् ।
तेन लिप्तं चिरं जातं व्रणं नाड्याः प्रशाम्यति
bālamūlaṃ meṣaśṛṅgīmūlaṃ vā vārigharṣitam |
tena liptaṃ ciraṃ jātaṃ vraṇaṃ nāḍyāḥ praśāmyati
जग्धं माहिषपध्ना च युक्तं कोद्रवभक्तकम् ।
हिङ्गुमूलस्य वै चूर्णं दत्तं नाडीव्रणापहम्
jagdhaṃ māhiṣapadhnā ca yuktaṃ kodravabhaktakam |
hiṅgumūlasya vai cūrṇaṃ dattaṃ nāḍīvraṇāpaham
ब्रह्मयष्टिफलं पिष्टं वारिणा तेनलेपितम् ।
तेन घृष्टं रक्तदोषः प्रणश्यति न संशयः
brahmayaṣṭiphalaṃ piṣṭaṃ vāriṇā tenalepitam |
tena ghṛṣṭaṃ raktadoṣaḥ praṇaśyati na saṃśayaḥ
यवभस्म विडङ्गञ्च गन्धपाषाणमेव च ।
शुण्ठिरेषाञ्चैव चूर्णं भ्वितं रुधिरेणवै
yavabhasma viḍaṅgañca gandhapāṣāṇameva ca |
śuṇṭhireṣāñcaiva cūrṇaṃ bhvitaṃ rudhireṇavai
कृकलासस्य तल्लिप्तं विद्रधिं नाशयेच्छिव ।
सौभाञ्जनस्य बीजानि त्वतसीमसिना सह
kṛkalāsasya talliptaṃ vidradhiṃ nāśayecchiva |
saubhāñjanasya bījāni tvatasīmasinā saha
सौरसर्षपयुक्तानि सर्वाण्येतानि शङ्कर ।
पिष्टान्यनम्लतक्रेण ग्रन्थिकं नाशयेद्धि वै
saurasarṣapayuktāni sarvāṇyetāni śaṅkara |
piṣṭānyanamlatakreṇa granthikaṃ nāśayeddhi vai
श्वेतापराजितामूलं पिष्टं तण्डुलवारिणा ।
तेन नस्यप्रदानात्स्याद्भूतवृन्दस्य विद्रवः
śvetāparājitāmūlaṃ piṣṭaṃ taṇḍulavāriṇā |
tena nasyapradānātsyādbhūtavṛndasya vidravaḥ
अगस्त्यपुष्पनस्यं वै समरीचं तु शूलहृत् ।
भुजङ्गचर्म वै हिङ्गु निम्बपत्रं तथा यवाः ।
गौरसर्षम एभिः स्याल्लेपो भूतहरः शिव
agastyapuṣpanasyaṃ vai samarīcaṃ tu śūlahṛt |
bhujaṅgacarma vai hiṅgu nimbapatraṃ tathā yavāḥ |
gaurasarṣama ebhiḥ syāllepo bhūtaharaḥ śiva
गोरोचना मरीचानि पिप्पली सैन्धवं मधु ।
अञ्जनं कृतमेभिः स्याद्ग्रहभूतहरं शिव
gorocanā marīcāni pippalī saindhavaṃ madhu |
añjanaṃ kṛtamebhiḥ syādgrahabhūtaharaṃ śiva
गुग्गुलूलूकपुच्छाभ्यां धूपो ग्रहहरो भवेत् ।
चातुर्थिकज्वरैर्मुक्तो कृष्णवस्त्रावगुण्ठितः
guggulūlūkapucchābhyāṃ dhūpo grahaharo bhavet |
cāturthikajvarairmukto kṛṣṇavastrāvaguṇṭhitaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
