Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 189: Roots worn and given against many ills

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकोननवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥

16 verses · 189 of 241

What happens in this chapter

Roots worn and given against many ills

A chapter of single herbs, many of them worn rather than eaten. Hari tells Shiva that juice of white aparajita flowers dropped in the eyes clears cataract, and chewing gokshura root ends toothache from worms. White arka root taken in cow's milk on the day of the menses cures a woman's abdominal pain, and its flower, gathered by rule with a mantra and tied at the waist, eases childbirth. Patha root in cow's ghee destroys every poison. Sudarshana root on the neck drives off tertian fever and possessing spirits, and vishnukranta root tied at the ear with a silk thread removes fear of crocodiles.

हरिरुवाच

189.1

श्वेतापराजितापुष्परसेनाक्ष्णोश्च पूरणे ।
पटलं नाशमायाति नात्र कार्या विचारणा

śvetāparājitāpuṣparasenākṣṇośca pūraṇe |
paṭalaṃ nāśamāyāti nātra kāryā vicāraṇā

189.2

मूलं गोक्षुरकस्यैव चर्वित्वा नीललोहित ।
दन्तकीटव्यथा नश्येत्सुरासुरविमर्दन्

mūlaṃ gokṣurakasyaiva carvitvā nīlalohita |
dantakīṭavyathā naśyetsurāsuravimardan

189.3

नारी पुष्पादिने पीत्वा गोक्षीरेणोपवासतः ।
श्वेतार्कस्य तु वै मूलं तस्यास्तद्गुल्मशूलनुत्

nārī puṣpādine pītvā gokṣīreṇopavāsataḥ |
śvetārkasya tu vai mūlaṃ tasyāstadgulmaśūlanut

189.4

श्वेतार्कपुष्पं विधिना गृहीतं पूर्वमन्त्रितम् ।
ऋतुशुद्धा च ललना कटौ बद्ध्वा प्रसूयते

śvetārkapuṣpaṃ vidhinā gṛhītaṃ pūrvamantritam |
ṛtuśuddhā ca lalanā kaṭau baddhvā prasūyate

189.5

हस्तबद्धं पलाशस्य अपामार्गस्य वा हर ।
मूलं सर्वज्वरहरं भूतप्रेतादिनुद्भवेत्

hastabaddhaṃ palāśasya apāmārgasya vā hara |
mūlaṃ sarvajvaraharaṃ bhūtapretādinudbhavet

189.6

पीतं वृश्चिकमूलञ्च प्रातः पर्युषिताम्बुना ।
सार्धं विनाशयेद्दाहज्वरञ्च परमेश्वर

pītaṃ vṛścikamūlañca prātaḥ paryuṣitāmbunā |
sārdhaṃ vināśayeddāhajvarañca parameśvara

189.7

शिखायाञ्चैव तद्बद्धं भवेदैकाहिकाहिनुत् ।
पीतं पर्युषिताद्भिश्च भवेत्सर्वविषापहृत्

śikhāyāñcaiva tadbaddhaṃ bhavedaikāhikāhinut |
pītaṃ paryuṣitādbhiśca bhavetsarvaviṣāpahṛt

189.8

यस्य लज्जालुकामूलं दीयते च स्वरेतसा ।
सार्धं स वैरं संयाति पुमान्स्त्री वा न संशयः

yasya lajjālukāmūlaṃ dīyate ca svaretasā |
sārdhaṃ sa vairaṃ saṃyāti pumānstrī vā na saṃśayaḥ

189.9

पिष्ट्वा गव्यघृतेनैव पाठामूलं पिबेत्तु यः ।
सर्वं विषं विनश्येच्च नात्र कार्या विचारणा

piṣṭvā gavyaghṛtenaiva pāṭhāmūlaṃ pibettu yaḥ |
sarvaṃ viṣaṃ vinaśyecca nātra kāryā vicāraṇā

189.10

मूलं पर्युषितोदेन शिरीषस्य यथा तथा ।
रक्तचित्रकमूलस्य रसस्य भरणाद्धर ।
कर्णयोः कामलाव्याधिनाशः स्यान्नात्र संशयः

mūlaṃ paryuṣitodena śirīṣasya yathā tathā |
raktacitrakamūlasya rasasya bharaṇāddhara |
karṇayoḥ kāmalāvyādhināśaḥ syānnātra saṃśayaḥ

189.11

श्वेतकोकिलाक्षमूलं छागीक्षीरेण संयुतम् ।
त्रिसप्ताहेन वै पीतं क्षयरोगं क्षयं नयेत्

śvetakokilākṣamūlaṃ chāgīkṣīreṇa saṃyutam |
trisaptāhena vai pītaṃ kṣayarogaṃ kṣayaṃ nayet

189.12

नारिकेलस्य वै पुष्पं छागक्षीरेण संयुतम् ।
पिबेच्च त्रिविधस्तस्य रक्तवातो विनश्यति

nārikelasya vai puṣpaṃ chāgakṣīreṇa saṃyutam |
pibecca trividhastasya raktavāto vinaśyati

189.13

कुर्यात्सुदर्शनामूलं माल्येन सुसमाहृतम् ।
कण्ठबद्ध त्र्याहिकादिग्रहभूतविनाशनम्

kuryātsudarśanāmūlaṃ mālyena susamāhṛtam |
kaṇṭhabaddha tryāhikādigrahabhūtavināśanam

189.14

पुष्पं धवलगुञ्जाया गृहीतं मूलमेव च ।
मुखे तु निहितं रुद्र हरेन्नानाविषं बहु

puṣpaṃ dhavalaguñjāyā gṛhītaṃ mūlameva ca |
mukhe tu nihitaṃ rudra harennānāviṣaṃ bahu

189.15

हस्ते बद्धं काण्डयुक्तं कण्ठे बद्धं ग्रहादिहृत् ।
कृष्णायान्तु चतुर्दश्यां कटिबद्धं समाहृतम् ।
सिंहादिश्वापदाद्भीतिं हरेच्च नीललोहित

haste baddhaṃ kāṇḍayuktaṃ kaṇṭhe baddhaṃ grahādihṛt |
kṛṣṇāyāntu caturdaśyāṃ kaṭibaddhaṃ samāhṛtam |
siṃhādiśvāpadādbhītiṃ harecca nīlalohita

189.16

विष्णुक्रान्तामूलमीश कर्णबद्धन्तु धारयेत् ।
पट्टसूत्रेण भूतेश मकरादिभयं न वै

viṣṇukrāntāmūlamīśa karṇabaddhantu dhārayet |
paṭṭasūtreṇa bhūteśa makarādibhayaṃ na vai

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)